Հայաստանի հարկային նվիրատվությունների նախագիծը հանձնաժողովի հավանությունն է ստացել

Հայաստանի Ազգային ժողովի ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովը նոյեմբերի 11-ին հավանություն է տվել Հարկային օրենսգրքի փոփոխությունների նախագծին։ Այն քաղաքացիներին հնարավորություն կտա վճարած եկամտահարկի մի մասն ուղղել հասարակական կազմակերպություններին, լրատվամիջոցներին և կուսակցություններին։ Հանձնաժողովի քվեարկությունը, սակայն, չի նշանակում, որ մեխանիզմն արդեն հասանելի է․ նախագիծը դեռ պետք է հաստատի խորհրդարանը, իսկ կառավարությունը՝ սահմանի մանրամասն կանոնները։

Կառավարությունը փոփոխությունների նախագիծը հաստատել է սեպտեմբերի 17-ին։ Սոցիալական ծախսերի գործող փոխհատուցումը ներառում է կրթության և առողջապահության ծախսերը։ Առաջարկով դրանց կավելանան նաև համապատասխան պահանջներին բավարարող կազմակերպություններին, այդ թվում՝ լրատվական գործունեություն իրականացնող կազմակերպություններին ու անհատ ձեռնարկատերերին արվող նվիրատվությունները։

Ինչպես կգործեն նվիրատվությունները

Ֆինանսների փոխնախարար Համլետ Սահակյանն ասել է, որ հարկային մարմինը հայտարարագրման համակարգի համար կկազմի ստացողների ցանկ, իսկ քաղաքացիները կընտրեն, թե ում աջակցեն։ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ասել է, որ քաղաքացիները հայտարարագիրը լրացնելուց և հաստատելուց հետո էլեկտրոնային եղանակով կընտրեն կազմակերպությունն ու գումարի չափը, իսկ պետական մարմինները կփոխանցեն գումարը, գրել է ArmLur.am-ը։

Սահակյանը ներկայացրել է ստացողների համար առաջարկվող պահանջները՝ 2 տարվա գրանցում, չմարված հարկային պարտավորությունների բացակայություն և ֆինանսական հաշվետվություններ, որոնք կներառեն եկամուտներն ու ծախսերը։ Նրա խոսքով՝ կազմակերպությունների գործունեության բովանդակությանը վերաբերող չափանիշներ չեն նախատեսվում, իսկ պահանջներին բավարարողները կընդգրկվեն համակարգում։ Կառավարության առանձին որոշմամբ կսահմանվեն նվիրատվություն ստանալու իրավունք ունեցողները, չափանիշներն ու նվիրատվությունների առավելագույն չափերը։

Ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանն ասել է, որ քաղաքացիները պետք է վճարած եկամտահարկի չօգտագործված մնացորդ ունենան։ Եթե որևէ մեկի եկամտահարկն արդեն ամբողջությամբ վերադարձվել է հիփոթեքային վարկի տոկոսների վերադարձի ծրագրով, նա չի կարող այդ գումարը կրկին ուղղել նվիրատվության։

Սոցիալական ծախսերի փոխհատուցման գործող տարեկան սահմանաչափը 100 000 դրամ է։ Հովհաննիսյանն ասել է, որ դեռ որոշված չէ՝ նվիրատվությունները կներառվեն այդ սահմանաչափում, թե կթույլատրվեն դրանից բացի։

Ֆինանսավորում, հաշվետվողականություն և գաղտնիություն

Հովհաննիսյանն ասել է, որ առաջարկի նպատակն է ամրապնդել լրատվամիջոցների անկախությունը և խրախուսել նրանց արձագանքել քաղաքացիների տեղեկատվական կարիքներին։ Նա կոչ է արել սահմանել հաշվետվողականության պարզ կանոններ, որոնք նվիրատուներին թույլ կտան հասկանալ ստացողների գործունեությունը՝ առանց նրանց վրա ավելորդ բեռ դնելու։

Պատգամավորները մտահոգություններ են հայտնել ստացողների ընտրության, քաղաքական նախընտրությունների գաղտնիության և նվիրատուների վրա հնարավոր ճնշման վերաբերյալ։ Հասարակական կազմակերպությունները ևս մտահոգություն են հայտնել, որ գործատուները կամ պետական մարմինները կարող են աշխատակիցներին ուղղորդել դեպի որոշակի ստացողներ, իսկ կուսակցություններին արված նվիրատվությունները կարող են բացահայտել քաղաքական նախընտրությունները։

Հարցին, թե կառավարության սահմանած չափանիշները կարո՞ղ են բացառել իշխանություններին քննադատող լրատվամիջոցներին, Հովհաննիսյանը մերժել է այդ մեկնաբանությունը և ասել, որ նպատակը հստակ հաշվետվողականությունն է։ Նրա խոսքով՝ նվիրատուների մասին տեղեկությունները կլինեն անձնական տվյալներ։ Նա մատնանշել է հարկային և եկամուտների մասին տեղեկությունները պաշտպանելու ՊԵԿ-ի գործող մեխանիզմները։

Փաշինյանն Ազգային ժողովում 2027 թվականի պետական բյուջեի նախնական քննարկման ժամանակ առաջարկել է մեխանիզմը ներդնել 2027 թ․ հունվարի 1-ից, գրել է ArmLur.am-ը։ Խորհրդարանը դեռ պետք է հաստատի նախագիծը, իսկ կառավարությունը՝ որոշումներ կայացնի կիրառման կանոնների վերաբերյալ։