Chang’e-6-ի բերած լուսնային ապակու մեջ երկաթի անսովոր ձև է հայտնաբերվել

Երկաթի մանր մասնիկներում կայուն մագնիսական պատկերը կարող է տեղեկություն տալ Լուսնի անցյալի մասին, սակայն այդ հնարավորությունը դեռ ապացուցված չէ։

Երկաթի մանր մասնիկներում կայուն մագնիսական պատկերը կարող է տեղեկություն տալ Լուսնի անցյալի մասին, սակայն այդ հնարավորությունը դեռ ապացուցված չէ։
Chang’e-6-ի բերած լուսնային հողի ապակին ուսումնասիրող հետազոտողները հայտնել են երկաթի անսովոր ձևի հայտնաբերման մասին, որը կարող է պահպանել մագնիսական տեղեկությունը։ Այն հայտնի է որպես նիստակենտրոն խորանարդային γ-Fe կամ գամմա երկաթ և առանձնանում է երկաթի ատոմների որոշակի դասավորությամբ։ Հետազոտողների խոսքով՝ սա բնական լուսնային նմուշներում դրա առաջին հայտնաբերումն է։
Լուսինն այլևս համընդհանուր մագնիսական դաշտ չի առաջացնում։ Գիտնականներն ուսումնասիրում են լուսնային ապարների և հողի մագնիսական հանքանյութերը, քանի որ դրանք պահպանում են անցյալի մագնիսականության հետքերը։ Գամմա երկաթը կարող է դառնալ ուսումնասիրության ևս մեկ նյութ, թեև Լուսնի հնագույն մագնիսական դաշտերի մասին տեղեկություն տալու դրա ունակությունը դեռ ապացուցված չէ։
Ըստ ScienceDaily-ի՝ հետազոտությունը ղեկավարել է Հայֆեն Դուն՝ Չինաստանի գիտությունների ակադեմիայի Հեֆեյի ֆիզիկական գիտությունների ինստիտուտների Ուժեղ մագնիսական դաշտերի լաբորատորիայից։ Արդյունքները սեպտեմբերի 16-ին հրապարակվել են Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) ամսագրում։
Խումբն ուսումնասիրել է հարվածային ապակի՝ ապակի, որն առաջանում է հարվածից հալված նյութի սառչելիս։ Նմուշները կենտրոնացված իոնային փնջով նախապատրաստելուց հետո հետազոտողները կիրառել են թափանցող էլեկտրոնային մանրադիտակային հետազոտություն և քիմիական վերլուծություն՝ ապակու մեջ ներփակված երկաթի մանր մասնիկներն ուսումնասիրելու համար։ Ուսումնասիրված երկու նմուշներում գամմա երկաթը երկաթի գերակշռող ձևն էր։ Այդ արդյունքը չի հաստատում, թե այն որքան տարածված է Լուսնի վրա։
Սովորական պայմաններում գամմա երկաթը կայուն է միայն բարձր ջերմաստիճաններում։ Սառչելիս այն սովորաբար վերածվում է մեկ այլ ձևի՝ ալֆա երկաթի (α-Fe)։ Հետազոտողները ենթադրել են, որ ածխածնի և այլ տարրերի փոքր քանակները, հարվածից հալված նյութի արագ սառչելը և շրջապատող ապակու պաշտպանությունը կարող են օգնել գամմա երկաթին պահպանել իր կառուցվածքը։ Սրանք դրա պահպանման առաջարկված բացատրություններն են, ոչ թե հաստատված պատճառները։
Գամմա երկաթի առանձին նանոմասնիկներն ուսումնասիրելու համար խումբը կիրառել է առանցքից շեղված էլեկտրոնային հոլոգրաֆիա՝ մագնիսական պատկերն էլեկտրոնների միջոցով ուսումնասիրելու մեթոդ։ Համեմատաբար խոշոր մասնիկները կարող էին ձևավորել մեկ մագնիսական հորձանուտով կայուն վիճակ, որում մագնիսացման ուղղությունները դասավորված են կենտրոնի շուրջը։ Արտաքին մագնիսական դաշտի ազդեցության տակ մասնիկների մագնիսական արձագանքը նույնպես մնում էր կայուն։
Հետազոտողներն այդ կայունությունը մեկնաբանում են որպես նշան, որ գամմա երկաթը կարող է պահպանել մագնիսական տեղեկությունը։ Քանի որ գամմա և ալֆա երկաթները ձևավորվում են տարբեր պայմաններում և մագնիսական տարբեր վարք են դրսևորում, դրանք կարող են տեղեկություն պահել Լուսնի վրա տեղի ունեցած հարվածների տարբեր փուլերից։ Հետագա հետազոտություններ են անհրաժեշտ՝ պարզելու համար, թե այս հանքանյութերն ինչ կարող են բացահայտել Լուսնի հնագույն մագնիսական դաշտի և դրա փոփոխությունների մասին։
Ներառված է «Շաբաթը գիտության մեջ» ամփոփագրում՝ 2026 թ․ սեպտեմբերի 28 – հոկտեմբերի 4

Tradeoffs-ի ուսումնասիրած 166 շահույթ չհետապնդող հիվանդանոցից միայն 10-ն են երաշխավորում ամբողջական վերադարձը․ անվճար բուժօգնության իրավունք ունեցող որոշ հիվանդներ չեն կարող հետ ստանալ արդեն վճարած գումարը։
8 րոպե

Գերարագ լազերային չափումներն ու տեսական մոդելները բացահայտել են, թե ինչպես է օրգանական կիսահաղորդչում փոքրացել կարճ կյանք ունեցող էլեկտրոն–խոռոչ զույգի չափը՝ առանց այն անմիջականորեն լուսանկարելու։

Տիեզերակայանում երկարատև առաքելությունների ընթացքում կրկնվող չափումները ցույց են տվել, որ մարզվող տիեզերագնացների սրտի ցուցանիշները վերադարձել են նախաթռիչքային մակարդակին մոտ արժեքների։ Արդյունքները չեն ապացուցում, որ վերականգնումը մարզումների հետևանք էր, և չեն երաշխավորում Մարսի առաքելությանը պատրաստ լինելը։
3 րոպե