Պատվիրակներն օրակարգում ներառել են կլիմայի ֆինանսավորման ծրագիրը, սակայն մերժել են հարմարվողականության ֆինանսավորման և առևտրի վերաբերյալ առանձին կետեր ավելացնելու աֆրիկյան երկրների պահանջները՝ ճանապարհ բացելով բանակցությունների համար։
COP31-ի պատվիրակները Թուրքիայի Անթալիա քաղաքում ընդունել են բանակցությունների օրակարգը՝ խուսափելով քննարկման ենթակա հարցերի շուրջ երկարատև վեճից։ Համաձայնությունը թույլ է տալիս շարունակել բանակցությունները, սակայն ինքնին չի լուծում կլիմայական բուն պարտավորությունների հարցը։
Միավորված ազգերի կազմակերպության ամենամյա կլիմայական համաժողովը բացվել է 2026 թ․ նոյեմբերի 9-ին, բանակցությունները նախատեսված են մինչև նոյեմբերի 20-ը։ Թուրքիան հյուրընկալում է համաժողովը և ղեկավարում դրա կամավոր ու ոչ պարտադիր գործողությունների օրակարգը, իսկ Ավստրալիան նախագահում է պաշտոնական բանակցությունները։ Դա երկու երկրների մրցակցող հայտերի շուրջ ձեռք բերված փոխզիջման արդյունքն է։
Օրակարգում ներառված է կլիմայի ֆինանսավորման աշխատանքային ծրագրի քննարկումը։ Երկամյա այդ նախաձեռնությունը համաձայնեցվել է COP30-ում՝ զարգացող երկրների՝ ֆինանսավորման շուրջ բանակցություններ անցկացնելու պահանջից հետո։ Աֆրիկյան խումբը չի կարողացել օրակարգում առանձին կետեր ներառել առևտրի և հարմարվողականության ֆինանսավորումը եռապատկելու խոստման վերաբերյալ։ Հարմարվողականության միջոցառումներն օգնում են երկրներին հաղթահարել կլիմայի փոփոխության հետևանքները։
Զարգացող երկրները վկայակոչել էին Փարիզի համաձայնագրի պահանջը, որով զարգացած երկրները պետք է միջոցներ տրամադրեն՝ օգնելու նրանց հարմարվել կլիմայի փոփոխությանը և նվազեցնել արտանետումները։ ԵՄ ներկայացուցիչն ասել է, որ միությունը խորապես մտահոգված է ծրագրի վերանայմամբ, և որ COP30-ում համաձայնեցված արդյունքներն ու փոխզիջումներն ավելի ու ավելի հաճախ են կասկածի տակ դրվում, գրել է Carbon Brief-ը, որը մեջբերել է The Guardian-ը։
Power Shift Africa կլիմայական վերլուծական կենտրոնի տնօրեն Մոհամեդ Ադոուն ասել է, որ մինչև 2035 թվականը հարմարվողականության ֆինանսավորումն առնվազն եռապատկելու պարտավորությունը մնում է ուժի մեջ։ Նրա խոսքով՝ նախագահողը բացման նիստից հետո խորհրդակցելու է հարմարվողականության և ֆինանսավորման հարցերով բանակցողների հետ։
Ընտանեկան բժիշկներն այս ձմեռ նախատեսում են լրացուցիչ հետազոտություններ և աջակցություն տրամադրել թուլություն ու երկարատև հիվանդություններ ունեցող 300 000 մարդու՝ կանխելու համար հոսպիտալացման դեպքերը, որոնցից հնարավոր է խուսափել։
Նորվեգիայի վարչապետ Յոնաս Գար Ստյորեն ավելի ուշ հայտարարել է Կանադայի և Մեծ Բրիտանիայի հետ գործընկերության մասին, որի նպատակն է մինչև 2030 թվականը մասնավոր կապիտալի միջոցով կլիմայի ֆինանսավորման համար $10 միլիարդ ներգրավել։
Նոյեմբերի 11-ին սկսվել է առաջնորդների երկօրյա գագաթնաժողովը։ Դրա բացման պահին Թուրքիայում չէին Չինաստանի, ԱՄՆ-ի, Հնդկաստանի, Ռուսաստանի և Ճապոնիայի՝ The Guardian-ի գնահատմամբ արտանետումների ծավալով հինգ խոշորագույն երկրների պետությունների կամ կառավարությունների ղեկավարները։ Երկու օրվա ընթացքում նախատեսված էին շուրջ 100 առաջնորդների և այլ բարձրաստիճան ներկայացուցիչների ելույթներ։
The Guardian-ը հաշվարկել է, որ մասնակցություն ակնկալվող երկրների առաջնորդները ներկայացնում են ածխածնի համաշխարհային արտանետումների 14%-ի համար պատասխանատու երկրները։ Հաշվարկը հիմնված է ՄԱԿ-ի՝ նախատեսված ելույթ ունեցողների ցանկի և 2025 թվականի արտանետումների տվյալների վրա։ Սկզբնական հաշվարկը չի ներառել ԵՄ այն երկրները, որոնց ազգային առաջնորդները ներկա չէին։ Եթե հաշվի առնվի Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենի միջոցով ԵՄ ներկայացվածությունը, այդ բաժինը կհասնի մոտ 20%-ի։
Թերթը գրել է, որ երկրների առաջնորդներն ուղղակիորեն չեն ազդում բանակցությունների վրա, սակայն նրանց մասնակցությունը դիտվում է որպես իրենց կառավարությունների մտահոգության նշան, իսկ ելույթները կարող են դիվանագիտական կշիռ ունենալ։
Բանակցություններում քննարկվում են նաև տաքացումը Փարիզի համաձայնագրի նպատակին հնարավորինս մոտ պահելու և հանածո վառելիքից կախված աշխատողներին ցածր ածխածնային տնտեսությանը հարմարվելու հարցում օգնելու ջանքերը։ 2015 թվականի համաձայնագրով երկրները պարտավորվել են ջանքեր գործադրել՝ տաքացումը նախաարդյունաբերական մակարդակի համեմատ 1,5°C-ով սահմանափակելու համար։
2026 թվականի հոկտեմբերին ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագիրը հայտնել է, որ արտանետումների զարգացման բոլոր հավանական սցենարների դեպքում տաքացումը կգերազանցի այդ շեմը։ Ծրագրի զեկույցում ասվում է, որ այս դարում ջերմաստիճանը կրկին այդ շեմից ցածր իջեցնելու համար անհրաժեշտ կլինի արտանետումները հասցնել գրեթե զրոյի և հեռացնել հարյուրավոր միլիարդ տոննա ածխաթթու գազ՝ տեխնոլոգիաների կամ անտառների վերականգնման նման մոտեցումների միջոցով։
Համաշխարհային ռեսուրսների ինստիտուտի Կլեա Շումերն ակնկալում է, որ քննարկումները կանդրադառնան սահմանված նպատակից տաքացման գերազանցման չափն ու տևողությունը սահմանափակելուն։ COP30-ի վերջնական որոշումը ներառել է այդ գերազանցումը սահմանափակելու ձևակերպումներ, թեև ածխաթթու գազի հեռացումը հիմնականում չի հիշատակվել, գրել է Nature-ը։ Օքսֆորդի համալսարանի կլիմայի հետազոտող Սթիվ Սմիթն ասել է, որ դեռ ոչ մի երկիր ՄԱԿ-ին ներկայացրած իր կլիմայական պարտավորություններում չի ներառել ածխաթթու գազի հեռացման հստակ քանակական նպատակներ։
1 րոպե
Թույլտվությունների վեճերը քննող դատարանն անորոշ ժամկետով կասեցրել է 3 բողոքի քննությունը՝ սպասելով պատասխանների, թե արդյոք գործարանի գնահատումը պետք է ներառի ջերմոցային գազերի անուղղակի արտանետումները։
2 րոպե
ԱՄՆ-ի ավագ և հետմիջնակարգ ուսումնական հաստատությունների թիմերը կարող են լուսնային բազայի նախագծեր առաջարկել։ NASA STEM Gateway-ով գրանցումն ավարտվում է 2027 թ․ հունվարի 25-ին։
1 րոպե
