Դանիայի խորհրդարանը վավերացրեց ԱՄՆ-ի հետ Գրենլանդիայի անվտանգության համաձայնագիրը՝ 109–0

Համաձայնագիրն ընդլայնում է ԱՄՆ զինված ուժերի դերը Գրենլանդիայում՝ վերահաստատելով Դանիայի ինքնիշխանությունն ու գրենլանդացիների՝ իրենց քաղաքական ապագան որոշելու իրավունքը։ Այն ուժի մեջ կմտնի դիվանագիտական նոտայի ամսաթվին, որը Դանիան պետք է ուղարկի ԱՄՆ-ին։
Այս հոդվածում
Դանիայի խորհրդարանը՝ Ֆոլկետինգը, 2026 թ․ նոյեմբերի 19-ին վավերացրել է անվտանգության համաձայնագիրը՝ ավարտելով Դանիայում խորհրդարանական հաստատման գործընթացը։ Համաձայնագիրը թարմացնում է 1951 թվականի պաշտպանության համաձայնագիրն ու հետագա պայմանավորվածությունները, որոնց հիման վրա Միացյալ Նահանգներն արդեն ռազմաբազա է շահագործում Դանիայի ինքնակառավարվող տարածք Գրենլանդիայում։
Որտեղ կարող է ԱՄՆ-ն ընդլայնել ռազմական ներկայությունը
Համաձայնագիրը թույլ է տալիս ԱՄՆ-ին արդիականացնել և ընդլայնել գործունեությունը Պիտուֆիկի տիեզերական բազայում, ինչպես նաև Գրենլանդիայում տեղակայել Golden Dome հակահրթիռային պաշտպանության համակարգը։ Նարսարսուաքի և Մեստերսվիգի ռազմական օբյեկտների պայմանների ու տեխնիկական մանրամասների շուրջ պետք է համաձայնության գան Դանիան, Գրենլանդիան և ԱՄՆ-ը։ Պաշտպանական ցանկացած այլ առաջարկվող տարածքի դեպքում կողմերը պետք է խորհրդակցեն և համաձայնեցնեն հետագա քայլերը։ Այդ տարածքներից դուրս առանց անձնակազմի ռազմական օբյեկտներ ստեղծելու հայտերը Դանիան և Գրենլանդիան կքննարկեն հաստատման արագացված ընթացակարգով։
ԱՄՆ զինված ուժերը կարող են պաշտպանական տարածքների միջև ազատ տեղաշարժվել ցամաքով, օդով և ծովով։ Ամերիկյան օդանավերը կարող են թռչել Գրենլանդիայի ամբողջ տարածքով և վայրէջք կատարել, իսկ ԱՄՆ պետական նավերը՝ ստորջրյա տեղաշարժվել Գրենլանդիայի տարածքային ջրերում՝ հաշվի առնելով կողմերի համատեղ համաձայնեցրած սահմանափակումները։
Ռազմական մուտքի հնարավորությունների ընդլայնումը չի նշանակում ինքնիշխանության փոխանցում։ Համաձայնագիրը վերահաստատում է Դանիայի Թագավորության ինքնիշխանությունն ու գրենլանդացիների ինքնորոշման իրավունքը։ Եթե Գրենլանդիան ընտրի անկախությունը, համաձայնագիրը Դանիայից և Գրենլանդիայից պահանջում է ապահովել, որ նոր պետությունը համաձայնի մնալ Հյուսիսատլանտյան դաշինքում (ՆԱՏՕ) և անկախության օրվանից ստանձնի համաձայնագրով ու պաշտպանության վերաբերյալ նախկին պայմանավորվածություններով սահմանված Դանիայի իրավունքներն ու պարտավորությունները։
ԱՄՆ ճնշումից մինչև խորհրդարանական վավերացում
- Հունվարին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը չբացառեց Գրենլանդիան ձեռք բերելու համար ռազմական կամ տնտեսական ուժի կիրառումը։ Դա դիվանագիտական ճգնաժամ առաջացրեց ՆԱՏՕ-ում և հանգեցրեց ամիսներ տևած բանակցությունների։
- 2026 թ․ սեպտեմբերի 22-ին Թրամփը, Դանիայի վարչապետ Մետտե Ֆրեդերիկսենը և Գրենլանդիայի վարչապետ Յենս-Ֆրեդերիկ Նիլսենը Նյու Յորքում ստորագրեցին համաձայնագիրը։ Ֆրեդերիկսենն ասել է, որ այն ամրապնդում է ընդհանուր պաշտպանությունն ու անվտանգությունը ՆԱՏՕ-ի համագործակցության միջոցով։ Նիլսենն ասել է, որ համաձայնագիրը ճանաչում է ինչպես գրենլանդացիների ինքնորոշման իրավունքը, այնպես էլ նրանց մասնակցությունն Արկտիկայի ընդհանուր անվտանգության ապահովմանը։
- Նոյեմբերի 3-ին Գրենլանդիայի խորհրդարանը՝ Ինացիսարտուտը, վավերացրեց համաձայնագիրը՝ 16 կողմ, ոչ մի դեմ ձայնով և 7 ձեռնպահով։
- Հաջորդ շաբաթ համաձայնագիրը Ֆոլկետինգում առաջին ընթերցմամբ ընդունվեց բոլոր կուսակցությունների աջակցությամբ։
Տեղական պայմանագրերն ու ԱՄՆ ազդեցությունը
Համաձայնագիրը պահանջում է, որ ԱՄՆ-ը պաշտպանական տարածքների համար ապրանքներն ու ծառայությունները հնարավորինս գնի գրենլանդացի մատակարարներից՝ հաշվի առնելով աշխատանքը կատարելու նրանց կարողությունը։ Այն նաև պահանջում է, որ ԱՄՆ-ը մուտքի իր իրավունքներն իրականացնելիս հնարավորինս հարգի Գրենլանդիայի կենսակերպը, այդ թվում՝ որսն ու ձկնորսությունը։
Գրենլանդիայում վավերացման քննարկման ժամանակ ընդդիմադիր «Նալերաք» կուսակցության նախագահ Պելե Բրոբերգն ասել է, որ կուսակցությունն ավելի լավ համաձայնագիր է ուզում, որը կծառայի անկախ Գրենլանդիայի շահերին։
«Բայց համաձայնագրից տնտեսական որևէ օգուտ չի ստացվել»։
«Այս պայմանագիրը ձեռքին՝ ԱՄՆ-ը կկարողանա ավելի մեծ ազդեցություն պահանջել անվտանգության քաղաքականության վրա հետևանքներ ունեցող որոշումների և ռազմավարական պաշարների արդյունահանման մի մասի վրա»։
Reuters-ի մեջբերած այլ փորձագետներ ասել են, որ համաձայնագիրը քիչ բան է ավելացնում ԱՄՆ-ի արդեն ունեցած ռազմական մուտքի հնարավորություններին։
Հաջորդ քայլը դիվանագիտական նոտան է
Համաձայնագրի համար ԱՄՆ Սենատի քվեարկություն չի պահանջվում։ Վավերացումից հետո Դանիայի արտաքին գործերի նախարարությունը պետք է Միացյալ Նահանգներին դիվանագիտական նոտա ուղարկի՝ հաստատելով, որ Դանիան և Գրենլանդիան ավարտել են անհրաժեշտ խորհրդարանական ընթացակարգերը․ համաձայնագիրն ուժի մեջ կմտնի նոտայի ամսաթվին։
Առնչվող հոդվածներ
ԱնվտանգությունԳրենլանդիայի խորհրդարանը հավանություն է տվել ԱՄՆ-ի հետ անվտանգության համաձայնագրին
16 կողմ, 0 դեմ և 7 ձեռնպահ ձայներով հավանության արժանացած համաձայնագիրը թույլ կտա ստեղծել ԱՄՆ-ի նոր ռազմակայաններ և ընդլայնել գործունեությունը Պիտուֆիկում։ Այն ուժի մեջ մտնելու համար դեռ պետք է ավարտվեն Դանիայի խորհրդարանական ընթացակարգերը։
1 րոպե
Աղբյուրներ
Ցույց տալ բոլոր 4 աղբյուրներըՑուցադրել ավելի քիչ
France 24Denmark ratifies Greenland security deal after months of pressure by Trump (բացվում է նոր ներդիրում)
whitehouse.govAGREEMENT BETWEEN THE GOVERNMENT OF THE UNITED STATES OF AMERICA AND THE GOVERNMENT OF THE KINGDOM OF DENMARK TOGETHER WITH THE GOVERNMENT OF GREENLAND – The White House (բացվում է նոր ներդիրում)
- naalakkersuisut.glAftale mellem Grønland, Danmark og USA - naalakkersuisut.gl (բացվում է նոր ներդիրում)
- aol.comGreenland parliament ratifies security deal reached with Trump - AOL (բացվում է նոր ներդիրում)
