2026-ին Էլ Միրադորում մայաների մոտ 3 քանդակ է հայտնաբերվել


Գվատեմալայում հայտնաբերված նոր ստուկկո քանդակները վերականգնման կարիք ունեն։ Դրանք համալրում են ավելի վաղ հայտնաբերված գլուխների հավաքածուն, որը, հետազոտողների խոսքով, մայաների արվեստին ծանոթանալու հազվագյուտ հնարավորություն է տալիս։
Հնագետները 2026-ի պեղաշրջանում մոտ 3 ստուկկո քանդակ են գտել Գվատեմալայի Պետեն շրջանում գտնվող մայաների հնագույն Էլ Միրադոր քաղաքում, ասել է նախագծի հնագետ Դուգլաս Մաուրիսիո Մարտինեսը։ Ստուկկոն գիպսային հիմքով նյութ է, իսկ նոր գտածոները վերականգնման կարիք ունեն։
Նոր գտածոներին նախորդել են տարիների պեղումները, որոնց ընթացքում քանդակված գլուխների հավաքածու է հայտնաբերվել։ Ավելի վաղ գտնված գլուխները, որոնք ցուցադրվել են նոյեմբերին, վերականգնված են եղել կամ դրանց կրկնօրինակներն են պատրաստվել։ Նախագծի տնօրեն Ռիչարդ Հանսենն ասել է, որ Գվատեմալայի զբոսաշրջության ինստիտուտի հրավիրած նոյեմբերի 18-ի ասուլիսում ցուցադրված 5 գլուխները կրկնօրինակներ էին։
Ավելի վաղ հայտնաբերված գլուխները թվագրվում են յոթերորդ և ութերորդ դարերով։ Թե ում են պատկերում նոր գտածոները, մանրամասն տեղեկություններ դեռ չեն հրապարակվել։
Ըստ Infobae-ի՝ Էլ Միրադորը ծաղկման գագաթնակետին է հասել ուշ նախադասական շրջանում՝ մոտավորապես մ.թ.ա. 300-ից մ.թ. 250 թվականներին։ Մարտինեսի խոսքով՝ այդ ծաղկման շրջանից դարեր անց այստեղ վերադարձել է ավելի փոքրաթիվ բնակչություն։
Էլ Միրադորի Լա Դանտա համալիրի մոտ գտնվող Կասա դել Կորալում հետազոտությունները սկսվել են 2012-ին։ Տարածքը քարտեզագրելիս հնագետները կողոպտիչների փորած փոսում ստուկկոյի բեկորներ են գտել։ Դա նրանց դրդել է պեղել մի շենք, որն անվանել են Էդիֆիսիո դե լոս Ռոստրոս՝ Դեմքերի շենք։ Կողոպտիչները տեղաշարժել էին հողն ու կառույցի մասերը, իսկ ավելի վաղ հայտնաբերված գլուխներն իրենց սկզբնական տեղում չէին, ինչը դժվարացնում է դրանց դասավորության պարզումը։
Մարտինեսը Prensa Libre-ին ասել է, որ ավելի քան 30 քանդակ է հայտնաբերվել։ Բացի այդ՝ նա հավաքածուի չափը գնահատել է 42-ից 43 ամբողջական քանդակ և բեկոր՝ միասին վերցրած։

«Մայաների աշխարհում հայտնի չէ որևէ այլ դեպք, երբ մեկ կառույցից այդքան մեծ թվով քանդակներ են հայտնաբերվել»։
Նախագծի վերականգնող Լիլիան Վեգա դե Սեան ասել է, որ ավելի վաղ հայտնաբերված գլուխները կերտվել են քարե հիմքի վրա ստուկկոյով։ Նրա խոսքով՝ այդ տեխնիկան վկայում է, որ մայաների արվեստագետները վարպետորեն տիրապետել են նյութին։ Նա ասել է, որ դրանցից մի քանիսը կարող են պատկերել կառավարիչների կամ այլ կարևոր անձանց, իսկ մյուսները՝ աստվածների կամ դիցաբանական էակների։
Մարտինեսն ասել է, որ շենքում հայտնաբերված գլուխներն ու ավելի քան 35 անոթները հիմք են տալիս ենթադրելու, որ այն օգտագործվել է ծիսական արարողությունների համար։ Սակայն շենքի նշանակությունը դեռ ապացուցված չէ։
Վեգա դե Սեան ղեկավարում է Մարտինեսի թիմի գտած գլուխների պահպանման աշխատանքները։ Ավելի քան 20-ն արդեն վերականգնվել է, մյուսները դեռ սպասում են իրենց հերթին։ Նրա խոսքով՝ փխրուն գտածոները մաքրելուց առաջ պետք է ամրակայել, ապա վերականգնողները լցնում են ճաքերը և փոխարինում միայն անհրաժեշտ տարրերը։
Նոր քանդակները ևս պետք է վերականգնվեն։ Մարտինեսն ասել է, որ հայտնաբերված առարկաների լաբորատոր աշխատանքները ներառում են դրանց թվագրության և պատմության ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև Գվատեմալայի թանգարաններ հնարավոր տեղափոխմանը նախապատրաստելը։
Առաջին թռիչքի համար նախատեսված երկրորդ աստիճանը ցամաքային փորձարկումն անցել է առաջին փորձից, իսկ Relativity-ն ավարտել է առաջին թռիչքի համար նախատեսված հրթիռի բոլոր հիմնական կառուցվածքների կառուցվածքային որակավորման փորձարկումները։
3 րոպե

Հրաբուխը չի ժայթքել։ Բրիստոլի համալսարանի ղեկավարած հետազոտության վարկածով՝ ստորգետնյա մագմայի շերտը խախտել է անթափանց ծածկը՝ ազատելով դրա տակ կուտակված մեթանը։
2 րոպե

Աճուրդն ընդգրկել է Ամերիկյան Սամոայի մոտ ծովի հատակի երկու տարածք, սակայն արդյունահանում չի թույլատրում․ հետագա հետախուզման և արդյունահանման համար անհրաժեշտ են բնապահպանական ուսումնասիրություններ և կարգավորող մարմինների թույլտվություններ։
2 րոպե