ACLED-ի տվյալներով՝ Եթովպիայի բանակը գրավել է Ադի Կիլտեն՝ Էրիթրեայի սահմանի մոտ


Դաշնային զորքերը Տիգրայի ուժերին հետ են մղել դեպի Էրիթրեա և հրետակոծել վիճելի սահմանային Բադմե քաղաքի մոտակայքը, մինչ Էրիթրեայի ուժերը վերականգնել են վերահսկողությունը քաղաքի նկատմամբ։
Եթովպիայի դաշնային բանակը, որի գերագույն գլխավոր հրամանատարը վարչապետն է, նոյեմբերի 10-ին և 11-ին Տիգրայի պաշտպանական ուժերի հետ մարտերից հետո վերահսկողության տակ է վերցրել Էրիթրեայի սահմանի մոտ գտնվող Ադի Կիլտեն, հայտնել է հակամարտություններին հետևող ACLED կազմակերպությունը։ Տարածքը գտնվում է Եթովպիայի հյուսիսում՝ Բադմեի և Շերարոյի միջև։
Մարտերին նախորդել է սեպտեմբերի 23-ին Տիգրայի ժողովրդական ազատագրության ճակատին (TPLF) դաշնակից մարտիկների սկսած հարձակումը։ Նրանք մաս են կազմում ապստամբների կոալիցիայի, որը ձգտում է տապալել վարչապետ Աբիյ Ահմեդ Ալիի կառավարությունը։ Այդ ժամանակից ի վեր դաշնային զորքերը՝ կառավարամետ աշխարհազորայինների աջակցությամբ, մարտիկներին հետ են մղել Տիգրայով, հայտնել է DW-ն։
ACLED-ի տվյալներով՝ առաջխաղացման հետևանքով Տիգրայի պաշտպանական ուժերը հետ են մղվել դեպի Էրիթրեա։ Կազմակերպությունը հայտնել է նաև, որ եթովպական զորքերն Ադի Ավալայից, Հրեթից և Բիյարայից ծանր հրետանիով կրակել են Բադմեի մոտ գտնվող Հադիշ Մենդերի ուղղությամբ, որը կոչվում է նաև Հադիշ Ադի։ Վերջին մարտերի ծավալները, զոհերի թիվն ու վնասի չափը դեռ հայտնի չեն։
ACLED-ի տվյալներով՝ Էրիթրեայի ուժերը հանգստյան օրերին վերականգնել են վերահսկողությունը Բադմեի նկատմամբ, որտեղից հեռացել էին հոկտեմբերի կեսերին։ Նրանք առաջ են շարժվել դեպի Գուալ Գեմհալո և Սեմբել, որտեղ, ըստ հաղորդումների, պաշտպանական դիրքեր են հաստատել։ Ադի Կիլտեում մարտերը տեղի են ունեցել Եթովպիայի և Տիգրայի ուժերի միջև․ դրանք չեն վկայում այնտեղ Եթովպիայի և Էրիթրեայի բանակների անմիջական բախման մասին։

Բադմեն Եթովպիայի և Էրիթրեայի միջև 1998–2000 թվականների պատերազմի թեժ կետերից էր։ Ավելի ուշ սահմանային հանձնաժողովը պատերազմն ավարտած Ալժիրի համաձայնագրի հիման վրա, որով երկու երկրները պարտավորվել էին հարգել հանձնաժողովի որոշումները, քաղաքը հանձնել է Էրիթրեային․ Եթովպիան պարբերաբար վիճարկել է այդ որոշումը։
Հարևան երկրները դիվանագիտական հարաբերությունները վերականգնել են 2018-ին, իսկ Էրիթրեայի զորքերը հետագայում Եթովպիայի կառավարության կողքին կռվել են Տիգրայի ուժերի դեմ 2020–2022 թվականների պատերազմում։ Այնուհետև Էրիթրեան սկսել է մերձենալ TPLF-ին, իսկ հոկտեմբերին երկու երկրները խզել են դիվանագիտական հարաբերությունները։
Տիգրայի պաշտպանական ուժերը նախորդ պատերազմի ընթացքում կազմավորվել են տարածաշրջանի անվտանգության ծառայողների, աշխարհազորայինների, դաշնային բանակից հեռացած զինվորականների և քաղաքացիական նորակոչիկների մասնակցությամբ և կռվել TPLF-ի գլխավորած տարածաշրջանային կառավարության կողմում։ TPLF-ն ու Եթովպիայի կառավարությունը 2022-ի նոյեմբերին ստորագրել են խաղաղության համաձայնագիր, որը նախատեսում էր զինաթափել Տիգրայի զորքերը, վերականգնել դաշնային վերահսկողությունը և թույլ տալ մարդասիրական օգնության մուտքը։ Էրիթրեան բանակցություններում ներկայացված չէր։
Համաձայնագրից հետո վեճերը շարունակվել են, այդ թվում՝ Արևմտյան Տիգրայի շուրջ մարտերն ու TPLF-ի ներսում պայքարը։ Դաշնային կառավարությունն արգելել է TPLF-ի մասնակցությունը 2026-ի հունիսին նախատեսված ընտրություններին և սահմանափակել Տիգրային հատկացվող պետական սուբսիդիաները։ Կուսակցությունը դաշնային իշխանություններին մեղադրել է անօդաչու թռչող սարքերով հարվածների և անջատված զինված խմբերին աջակցելու միջոցով համաձայնագիրը խախտելու համար։ Ապստամբների ներկայիս կոալիցիան՝ «Գոյատևման դաշինքը», կոչ է արել ձևավորել անցումային կառավարություն։
Վերլուծություն
Միջազգային ճգնաժամային խմբի տարածաշրջանային վերլուծաբան Մագնուս Թեյլորը DW-ին ասել է, որ Եթովպիայի անմիջական նպատակը կարող է լինել Տիգրայի նկատմամբ վերահսկողության ամրապնդումը, հյուսիսային սահմանի անվտանգությունն ապահովելը և Էրիթրեայի ու Տիգրայի ուժերի միջև մատակարարման ուղիները կտրելը։ Նրա խոսքով՝ դա ի վերջո կարող է հանգեցնել Էրիթրեայի հետ անմիջական հակամարտության․ այդ դեպքում Եթովպիան, հավանաբար, կփորձի այնտեղ միաժամանակ հասնել իր բոլոր նպատակներին։
Եթովպիան պնդում է, որ ինքնապաշտպանական միջոցներ է ձեռնարկում Էրիթրեայի ներխուժումների դեմ, մինչդեռ Էրիթրեան Եթովպիային մեղադրում է Կարմիր ծովի նավահանգիստներից մեկը գրավելու համար հակամարտությունը որպես քող օգտագործելու մեջ։ Երկու երկրներն էլ ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհրդում միմյանց մեղադրել են անօրինական ագրեսիայի մեջ։ Աբիյ Ահմեդ Ալին իր՝ դեպի ծով ելք չունեցող երկրի համար ծովային ելքի բացակայությունը գոյաբանական սպառնալիք է անվանել՝ միաժամանակ նախապատվություն հայտնելով խաղաղ ճանապարհով ելք ստանալուն։
DW-ն Էրիթրեայի Ասաբ նավահանգիստն ուժով գրավելը հնարավոր սցենար է համարում՝ չնայած Աբիյի արտահայտած նախապատվությանը՝ ծովային ելք ստանալ խաղաղ ճանապարհով։ Աֆրիկայի եղջյուրի տարածաշրջանային ինտեգրման կենտրոնի տնօրեն Աբդուրահման Սայեդի խոսքով՝ Բադմեի շրջակայքում Եթովպիայի տարածքային ձեռքբերումները կարող են նպաստել դաշնային կառավարության նկատմամբ Տիգրայի բնակիչների աջակցությունը շահելուն, հնարավոր է՝ TPLF-ի նախկին խոսնակ և Աբիյի խորհրդական Գետաչյու Ռեդայի միջոցով։
Եթովպիան և Սուդանը միմյանց մեղադրել են նաև իրենց ներքին հակամարտություններին անմիջական մասնակցության համար։ Սուդանի բանակը՝ գեներալ Աբդել Ֆաթահ ալ-Բուրհանի գլխավորությամբ, 2023-ից կռվում է Մոհամեդ Համդան Դագալոյի՝ Հեմեդթիի գլխավորած Արագ աջակցության ուժերի դեմ․ Եթովպիան և Արաբական Միացյալ Էմիրությունները հերքում են վերջիններիս աջակցելու մեղադրանքները։ Թեյլորն ավելի հավանական է համարում միմյանց ընդդիմադիր խմբերի հետ շարունակական ներգրավվածությունը, քան ուղղակի միջամտությունը։ Աֆրիկայի եղջյուրի տարածաշրջանային ինտեգրման կենտրոնի տնօրեն Աբդուրահման Սայեդն ասել է, որ Եթովպիայի զորքերը կարող են ներգրավվել, եթե Արագ աջակցության ուժերը ձախողումներ կրեն։
Սուդանն ու Եգիպտոսը մտահոգություններ ունեն Կապույտ Նեղոսի վրա կառուցված Եթովպիայի Վերածննդի մեծ ամբարտակի շահագործման և գետի ստորին հոսանքում ջրային անվտանգության վերաբերյալ։ Եթովպիան հերքում է պնդումները, թե կարող է ամբարտակն օգտագործել նրանց վրա ճնշում գործադրելու համար։


Շարժման 140 պատգամավորները նոյեմբերի 17-ին երդվել են՝ մեծամասնություն կազմելով 250 տեղանոց խորհրդարանում։ Մեկնարկել է կառավարություն ընտրելու համար նախատեսված 90-օրյա ժամկետը։
3 րոպե

Չորս երկրների առաջնորդները հայտարարել են 2027-ի սկզբին գործարար համաժողով անցկացնելու և ծովային վերահսկողության նախաձեռնության մասին։ Նախատեսվում է, որ 2027-ին պարեկային ինքնաթիռները կմասնակցեն Quad-ի զորավարժությանը։
3 րոպե

Դատավոր Ֆ. Դենիս Սեյլոր IV-ը վճռել է, որ ԱՄՆ ներքին անվտանգության նախարարությունը գերազանցել է ուսմանն առնչվող իր լիազորությունները։ Ընդունման գործող կարգը մնում է ուժի մեջ, եթե նրա որոշումը չկասեցվի կամ չբեկանվի։
3 րոպե