
Մինչ երկրները քննարկում են հանածո վառելիքի մասին հիշատակումները չպարունակող նախագիծը, Ֆրանսիայի էկոլոգիական անցման նախարարը հայտարարել է, որ ածխածնի որսման քանակական թիրախներն իր երկրի համար կարմիր գիծ են։
Իրավիճակ՝ COP31 կլիմայական գագաթնաժողովը
Եվրոպական միությունը զգուշացրել է, որ չի կարող միանալ COP31-ի կլիմայական այնպիսի փաթեթի շուրջ համաձայնությանը, որը կլիմայի ոլորտում համաշխարհային գործողությունների համար էական հետքայլ կլինի։ Զգուշացումը տեղ է գտել Ավստրալիայի և Թուրքիայի նախագահություններին ուղղված նոյեմբերի 19-ի նամակում, որի մասին գրել է Politico-ն։
Գագաթնաժողովի վերջին նախագծից հանվել են հանածո վառելիքի մասին բոլոր հիշատակումները։ Նախորդ նախագծում կոչ էր արվում անհապաղ անցում կատարել էներգետիկ համակարգերում և արագացնել հանածո վառելիքից փուլային հրաժարվելուն ուղղված գործողությունները։ 2023-ին Դուբայում կայացած COP28-ում երկրները պայմանավորվել էին նպաստել էներգետիկ համակարգերում հանածո վառելիքից անցմանը։
Կլիմայի հարցերով եվրահանձնակատար Վոպկե Հուկստրան և Իռլանդիայի կլիմայի նախարար Դարա Օ՛Բրայենը ԵՄ 27 անդամ երկրների անունից գրել են, որ այդ բացթողումը կընկալվի որպես նախկին պարտավորություններից նահանջ և հանածո վառելիքի արտադրությունն ու սպառումը շարունակելու շահերին անհամաչափ ընդառաջում։
Ֆրանսիայի էկոլոգիական անցման նախարար Մոնիկ Բարբյուն նոյեմբերի 20-ին առանձին հայտարարել է, որ ածխածնի որսման ցանկացած քանակական թիրախ Ֆրանսիայի համար կարմիր գիծ է։

COP31-ն անցել է նախատեսված ժամկետից՝ առանց վերջնական համաձայնության, և բանակցությունները շարունակվելու են նաև շաբաթ օրը։ The Guardian-ը գրել է, որ նոր նախագիծը, հավանաբար, հասանելի չի լինի մինչև շաբաթ առավոտ, թեև հրապարակման ժամկետը մնում է անորոշ։ Չինաստանն ու Ավստրալիան համատեղ հայտարարությամբ ողջունել են էներգիայի համաշխարհային վերջնական սպառման մեջ էլեկտրաէներգիայի մասնաբաժինը կամավոր հիմունքներով 35%-ի հասցնելու միջազգային ձգտումն ու համագործակցությունը։
Նախագծով առաջարկվում է մինչև 2035 թվականն էներգիայի համաշխարհային վերջնական սպառման մեջ էլեկտրաէներգիայի մասնաբաժինը հասցնել 35%-ի՝ չափելով, թե բնակչությունն ու արդյունաբերությունը սպառվող էներգիայի որքան մասն են ստանում էլեկտրաէներգիայի, այդ թվում՝ հանածո վառելիքից արտադրված, տեսքով, այլ ոչ թե վառելիքն անմիջապես այրելով։ Ֆրանսիան, Պանաման և այլ երկրներ կոչ են արել վերջնական տեքստում հստակեցնել ինչպես մաքուր էլեկտրիֆիկացման, այնպես էլ հանածո վառելիքից հստակ անցման անհրաժեշտությունը։
Hindustan Times-ը գրել է, որ նախագծում էլեկտրիֆիկացումը ներկայացված է որպես համաշխարհային համագործակցության հնարավոր ուղղություն, այլ ոչ թե յուրաքանչյուր երկրի համար պարտադիր պահանջ։
Ածխածնի որսման և պահեստավորման դեպքում ածխաթթու գազը հավաքվում է, օրինակ, արդյունաբերական օբյեկտներից և պահեստավորվում գետնի տակ։ Իսկ օգտագործման դեպքում որսված գազը կարող է ուղղվել այնպիսի արտադրանքի մեջ, ինչպիսիք են վառելիքը կամ շինանյութերը։ Բարբյուն ասել է, որ նախագծում որսման և պահեստավորման մասին կրկնվող հիշատակումները շեղում են ածխաթթու գազի արտանետումները նվազեցնելու նպատակից։
Նախագծում նշված են մինչև 2035 թվականն առնվազն 500 միլիոն մետրիկ տոննա ածխաթթու գազի և 1,3–2,5 միլիարդ մետրիկ տոննայի ուղղությամբ աշխատելու ցուցանիշները։ Դրանք քառակուսի փակագծերում են, ինչը վկայում է դրանց շուրջ տարաձայնությունների մասին։
Անթալիայի առաջին նախագծում հիշատակվում էին նաև հանածո վառելիքի և անտառահատումների վերաբերյալ ճանապարհային քարտեզները։ Դրանք հայտարարել էր COP30-ի բրազիլական նախագահությունը՝ Բելենի գագաթնաժողովի պաշտոնական տեքստում դրանց շուրջ երկրների համաձայնության չգալուց հետո։ Երկրորդ նախագծից երկու հիշատակումներն էլ հանվել են։
COP31-ն ընդունում և նախագահում է Թուրքիան, իսկ բանակցությունները ղեկավարում է Ավստրալիան։ Ավստրալիայի կլիմայի փոփոխության և էներգետիկայի նախարար, բանակցությունների նախագահ Քրիս Բոուենն ասել է, որ առաջարկվող տեքստն արտացոլում է համաձայնության միջոցով հնարավորինս ուժեղ ձևակերպումներ ստանալու ջանքը։
Նախագիծը գագաթնաժողովի ամփոփիչ որոշումն է՝ դրա գլխավոր քաղաքական տեքստը, և դեռ չի ընդունվել։ COP-ի որոշումներն ընդունվում են ընդհանուր համաձայնությամբ, ուստի մեկ երկիր կարող է արգելափակել որևէ ձևակերպում։ Գագաթնաժողովը նախատեսված էր ավարտել նոյեմբերի 20-ին․ նախագահությունը հայտնել է, որ նույն օրն ավելի ուշ կհրապարակի երրորդ նախագիծը, իսկ բանակցությունները կշարունակվեն նաև հանգստյան օրերին։
COP31-ի նախագծից հանվել է մինչև 2035 թվականը հարմարվողականության համար տարեկան $120 միլիարդ ֆինանսավորման առաջարկված թիրախը։ Անթալիայում ամբողջ գիշեր շարունակված բանակցությունները մնում են փակուղում՝ հանածո վառելիքի վերաբերյալ ձևակերպումների շուրջ տարաձայնությունների պատճառով։ Նոյեմբերի 21-ին սպասվում է նոր, հնարավոր է՝ վերջնական տեքստը։
3 րոպե

Նոյեմբերի 19-ի տեքստից հանվել են ածխից, նավթից ու գազից հրաժարվելուն և դրանցից հրաժարվելու գործընթացն արագացնելուն ուղղված կոչերը, սակայն էլեկտրաֆիկացման համաշխարհային նպատակը պահպանվել է։ Երկրները դեռ պետք է համաձայնության գան նախագծի շուրջ։
3 րոպե

Բանակցային տեքստը նաև կոչ է անում հրաժարվել հանածո վառելիքից և մինչև 2035 թվականն էլեկտրաէներգիայի մասնաբաժինը համաշխարհային վերջնական էներգասպառման մեջ հասցնել 35%-ի։ Երկրները դեռ չեն համաձայնեցրել առաջարկները։
3 րոպե