Քեքի աստղադիտարանի դիտարկումները ցույց են տալիս, որ Եվրոպայի նատրիումի ամպը կայուն է


Յուպիտերի արբանյակը շրջապատող ամպն ավելի քան երկու տասնամյակում քիչ է փոխվել։ Հետազոտության համահեղինակ Կարլ Շմիդտի խոսքով՝ կայունությունը վկայում է, որ նատրիումի աղբյուրը Եվրոպայի աղաջուրն է, ոչ թե հարևան Իոյի հրաբուխները։
Յուպիտերի Եվրոպա արբանյակը շրջապատող նատրիումի նոսր ամպն ավելի քան երկու տասնամյակ պահպանել է հարաբերական կայունությունը, ցույց են տալիս Քեքի աստղադիտարանի դիտարկումները։ Ամպը տարածվում է Եվրոպայի շառավղի մինչև 30-ապատիկ հեռավորության վրա և ձգվում է արևելքից արևմուտք։
Այս արդյունքին նախորդել էին Եվրոպայի սառույցի տակ օվկիանոսի գոյության վկայությունները․ 1996-ից 2002 թվականներին Galileo տիեզերանավի առաքելության ընթացքում մագնիսական դաշտի չափումները համահունչ էին էլեկտրահաղորդիչ շերտի գոյությանը, որը մեկնաբանվել էր որպես աղի օվկիանոս։
Հետազոտության համահեղինակ, Բելֆաստի Քուինսի համալսարանի և Բոստոնի համալսարանի հետազոտող Կարլ Շմիդտի խոսքով՝ նատրիումի կայուն քանակությունը վկայում է, որ այն ծագում է Եվրոպայի աղաջրից, ոչ թե հարևան Իո արբանյակի հրաբուխներից, որոնք նույնպես նատրիում են արտանետում տիեզերք։
Ամպը ենթադրվող օվկիանոսի ուղղակի չափումը չէ։ Դրա նատրիումը կարող է օգնել հետազոտողներին ուսումնասիրել Եվրոպայի մակերևույթից և, հնարավոր է, օվկիանոսից եկող նյութը, ուսումնասիրության մասին իր հրապարակման մեջ գրել է Phys.org-ը։
Հետազոտողները համեմատել են ուղեծրային և մագնիսական տարբեր պայմաններում կատարված դիտարկումների 7 շարք։ Քեքի HIRES սպեկտրոգրաֆը՝ լույսն ըստ ալիքի երկարության բաղադրիչների բաժանող սարքը, տարբեր դիրքերում և ուղղություններով հայտնաբերել է նատրիումին բնորոշ ազդանշանը։ Դա թիմին թույլ է տվել քարտեզագրել ամպը՝ օգտագործելով նաև մինչև 1999 թվականը հասնող արխիվային տվյալները։

Եվրոպայի մոտ նատրիումի թույլ ազդանշանը տեսնելու համար թիմը դիտարկել է արբանյակը Յուպիտերի ստվերում, որտեղ սառույցից անդրադարձող արևի լույսը չէր կարող խլացնել ազդանշանը։ Հետազոտության ընթացքում չափված լուսարձակումը կազմել է 16 ± 11 ռելեյ՝ պայծառության չափման միավոր։ Հետազոտողների խոսքով՝ դա վկայում է մակերևույթին մոտ ձգողականության ուժով պահվող նատրիումի առկայության օգտին։
2022 թ․ սեպտեմբերի 29-ին Քեքի աստղադիտարանը դիտարկել է Եվրոպան, երբ ՆԱՍԱ-ի Juno տիեզերանավը Երկրից դիտողի տեսանկյունից անցնում էր արբանյակի հետևով։ Դա թիմին թույլ է տվել չեզոք նատրիումն ուսումնասիրել շրջակա պլազմայի՝ լիցքավորված մասնիկների խառնուրդի չափումների հետ համատեղ։
Հետազոտության համաձայն՝ ամպի՝ պլազմային շերտի դիրքին ակնհայտորեն չարձագանքելը մասամբ կարող է պայմանավորված լինել մեծ բարձրություններում դիտարկումների հարթեցնող ազդեցությամբ, որտեղ նատրիումի տեղաշարժի ժամանակը համեմատելի է Յուպիտերի պտույտի պարբերության հետ։ Բաց է մնում նաև այն հարցը, թե ամպի ուղղահայաց կառուցվածքը պայմանավորված է սառույցից նատրիումի դուրս գալու արագություններով, թթվածնի հետ բախումներով, թե երկուսով էլ։
Հետազոտության գլխավոր հեղինակ, Բոստոնի համալսարանի ասպիրանտ Էմմա Լովեթի խոսքով՝ դիտարկումներն օգնում են ստուգել, թե ինչն է հանգեցնում նատրիումի արտազատմանը և ինչպես է ճառագայթման ճնշումն ազդում դրա բաշխման վրա։ Հետազոտությունը հրապարակվել է Journal of Geophysical Research: Space Physics պարբերականում։
Թիմը 2026 թվականի նոյեմբերին «Հաբլ» տիեզերական աստղադիտակով մագնեզիում է փնտրում Եվրոպայի մթնոլորտում։ Լովեթի խոսքով՝ մագնեզիումի առկայությունը մակերևույթին նախնականորեն հայտնաբերվել է, բայց մթնոլորտում այն դեռ չի հայտնաբերվել․ այնտեղ դրա հայտնաբերումը կարող է ևս մեկ հուշում տալ արբանյակի աղերի մասին։
Ակադեմիաները դադարեցրել են զեկույցի հրապարակումն այն բանից հետո, երբ Science-ը մատնանշել է հղումների հնարավոր խնդիրները՝ պնդելով, թե 10 հղումներում համահեղինակների անունները, ըստ երևույթին, հորինված են։ Կազմակերպության խոսնակի խոսքով՝ որոշ հղումներ լրացուցիչ ստուգման կարիք ունեն։
3 րոպե

Առանձին համաձայնագիրն ընդգրկում է Մարոկկոյում մինչև 8,78 միլիոն տոննա արտանետումների կրճատումը։ Նորվեգիան կվճարի միայն կրճատումներին հասնելուց, դրանք անկախ ստուգելուց և փոխանցելուց հետո։
2 րոպե

Ընկերության խոսքով՝ թռիչքի համար նախատեսված շարժիչներն ընդունման փորձարկումներն անցնելուն պես ամեն շաբաթ ուղարկվում են Nova-ի առաջին աստիճանին միացնելու համար։ Հրթիռի վերին աստիճանը դեռ փորձարկվում է։
2 րոպե