Գազայում հորդառատ անձրևից հետո ավազաթմբի փլուզման հետևանքով 5 մարդ է զոհվել

Ընտանիքները կորցրել են կացարաններն ու ունեցվածքը

Մինչև նոյեմբերի 8-ը մարդասիրական կազմակերպություններն օգնության դիմումներ էին ստացել ավելի քան 26 000 տնային տնտեսությունից, որոնց կացարանները կամ ունեցվածքը վնասվել էին, հայտնել է ՄԱԿ-ի մարդասիրական օգնության համակարգման գրասենյակը։ Այս թիվը վերաբերում է տնային տնտեսություններին և տարբերվում է վրանների թվից․ Գազայի կառավարության մամուլի գրասենյակը հայտնել է, որ 70 000 վրան անցել է ջրի տակ կամ վնասվել, ինչն ազդել է մոտ 350 000 մարդու վրա։ Գրասենյակի գնահատմամբ՝ սեզոնի առաջին խոշոր փոթորկի առաջին 12 ժամում շուրջ 70 000 վրան է հեղեղվել։ Այն փոթորկի նախնական վնասը գնահատել է մոտ $3 միլիոն։

Ազ Զավայդայում շաբաթ գիշերը ջուրը լցվել է Ջաբեր ալ Քասեհի վրան՝ թրջելով անկողնային պարագաներն ու գորգերը և փչացնելով ընտանիքի մնացած սնունդը, գրել է Al Jazeera-ն։ Նրա խոսքով՝ ճամբարում մնացած շուրջ 40 վրաններն էլ վնասված, պատռված և ցեխոտ էին։

DW-ն հայտնել է, որ որոշ վրաններ ջուրը քշել է, իսկ ներքնակներն ու ծածկոցները թրջվել են։ Գազա քաղաքի, Խան Յունիսի և Դեյր ալ Բալահի ճամբարներից տեսանյութերում երևում էին ջրի միջով անցնող ընտանիքներ, թրջված ներքնակներ ու ծածկոցներ և ցեխի ու կեղտաջրերի մեջ բոբիկ կանգնած երեխաներ։

ՄԱԿ-ի գրասենյակը հայտնել է, որ, ըստ տեղեկությունների, ավելի քան 6 000 ընտանեկան կացարան ավերվել է, 17 400-ը՝ վնասվել, իսկ ավելի քան 3 900 տնային տնտեսություն մնացել է առանց կացարանի։ Գրասենյակի տեղեկություններով՝ հեղեղվել է առնվազն 55 ուսումնական տարածք, որոնք սպասարկում էին մոտ 55 000 երեխայի, իսկ բուժհաստատությունների վնասման պատճառով որոշ բժշկական թիմեր ստիպված են եղել դադարեցնել ծառայությունները։ Մարդասիրական կազմակերպությունները գնահատել են 1 877 տնային տնտեսության կարիքները և աջակցել տեղահանվածների 29 բնակավայրի 422 տնային տնտեսության։

Քաղաքացիական պաշտպանությունը հայտնել է, որ հորդառատ անձրևից հետո հազարավոր վրաններ և կացարաններ են ավերվել։ Ծառայության տվյալներով՝ շաբաթ վաղ առավոտյան անձրևի սկսվելուց հետո առաջին 10 ժամում ստացվել է մոտ 1 500 ահազանգ, իսկ մի քանի կացարաններում ջրի մակարդակը բարձրացել է 30–40 սանտիմետրով։

Ալ Շիֆա բժշկական համալիրի տնօրեն Մոհամմեդ Աբու Սալմիան ասել է, որ հիվանդանոցի շտապ օգնության բաժանմունքը հեղեղվել է և մոտ չորս ժամ չի գործել։ Նա զգուշացրել է, որ վրաններում կեղտաջրերի և անձրևաջրերի խառնվելը կարող է ավելացնել ստամոքսաղիքային, շնչառական և մաշկային վարակները, և կանխատեսել է տասնյակ կամ նույնիսկ հարյուրավոր նորածինների մահ։

Քաղաքացիական պաշտպանության խոսնակ Մահմուդ Բասալն ասել է, որ մի քանի կացարան ամբողջությամբ հեղեղվել է, և ներսում գտնվող բոլորը ստիպված են եղել հեռանալ։ Նա զգուշացրել է, որ վրաններում հիվանդանալու կամ մահանալու առավել մեծ վտանգի տակ են վաղաժամ ծնված երեխաները, տարեցներն ու հիվանդները։ Գազայի նահանգի քաղաքացիական պաշտպանության ղեկավար Ռաեդ ալ Դահշանն ասել է, որ ծառայությունը վրաններ կամ բրեզենտներ չունի և կարող է կյանքեր փրկել, բայց քիչ բան անել հեղեղված ընտանիքների կացարանի կարիքները հոգալու համար։

Քաղաքացիական պաշտպանությունը հայտնել է, որ փրկարարները տարհանել են կենտրոնական Նուսեյրաթում ուժեղ քամու և անձրևի հետևանքով մասնակի փլված շենքի բնակիչներին։ Գազայի հյուսիսում մեկ այլ շենքի պատ է փլվել հորդառատ անձրևի հետևանքով՝ վիրավորելով երկու մարդու, հայտնել է Wafa-ն։ Al Jazeera-ի հաղորդմամբ՝ փոթորիկը փլուզել է նաև Գազայում Իսրայելի՝ 2023 թվականի հոկտեմբերին սկսված պատերազմի ընթացքում վնասված շենքեր։

Պատերազմի վնասները սահմանափակում են ջրահեռացումը

Փոթորիկը հարվածել է նաև պատերազմի ընթացքում արդեն վնասված ենթակառուցվածքներին։ Կառավարության մամուլի գրասենյակը հայտնել է, որ Գազայի կոյուղու ցանցի ավելի քան 700 կիլոմետրն ավերվել է։ Գազայի քաղաքապետարանի խոսնակ Հուսնի Մուհաննան ասել է, որ քաղաքը պատերազմի ընթացքում կորցրել է իր տրանսպորտային միջոցների և ծանր տեխնիկայի պարկի մոտ 85%-ը՝ ավելի քան 135 տրանսպորտային միջոցի և տեխնիկայի միավորի ոչնչացման համար պատասխանատու համարելով Իսրայելին։

Գազա քաղաքը կորցրել է մինչպատերազմյան 4 800 ջրահեռացման անցքերից մոտ 2 800-ը, ինչը հորդառատ անձրևի ժամանակ մեծացնում է հեղեղման վտանգը։

Մուհաննան ասել է, որ Իսրայելը ոչնչացրել է քաղաքի կոյուղու 8 պոմպից 6-ը, իսկ քաղաքապետարանին չի հաջողվել վերագործարկել 2-ից ավելին։ Նրա խոսքով՝ նույնիսկ լավագույն պայմաններում մնացած համակարգը կարող է հեռացնել անձրևաջրերի առավելագույնը 20%-ը։ Քաղաքապետարանն ապավինում է 1 բուլդոզերի, որը հաճախ խափանվում է, և ջուր արտամղող 2 մեքենայի։

Al Jazeera-ն հայտնել է, որ ութ պոմպակայան և անձրևաջրերի հավաքման երեք հիմնական ավազան չեն գործում։ Քաղաքապետարանի աշխատակիցները մաքրում էին ջրահեռացման անցքերն ու ջրանցքները, վերանորոգում խողովակաշարերը և գործարկում պոմպերը, սակայն Մուհաննան զգուշացրել է, որ վառելիքի, տեխնիկայի և պահեստամասերի պակասը թույլ չի տալիս վերականգնել ցանցի հզորությունը։

ՄԱԿ-ի գնահատմամբ՝ 940 000 մարդ ապրել է հեղեղման վտանգ ունեցող վայրերի ինքնաշեն վրաններում։ ՄԱԿ-ի նոյեմբերի 9-ի հաղորդման համաձայն՝ ՄԱԿ-ը և գործընկեր կազմակերպությունները ջուր էին արտամղում, բարելավում ջրահեռացումը, տարածքներն ամրացնում ավազով պարկերով, նորոգում կացարաններն ու առաջին անհրաժեշտության պարագաներ մատակարարում, սակայն ՄԱԿ-ը հայտնել է, որ Գազայի ներսում վրանների, բրեզենտների, ծածկոցների և հագուստի պաշարները գրեթե սպառվել են։

Ավելի վաղ Al Jazeera-ն, վկայակոչելով ՄԱԿ-ի մարդասիրական օգնության համակարգման գրասենյակը, հայտնել էր, որ մոտ 950 000 տեղահանված մարդ ապրում է հեղեղման վտանգի ենթակա վայրերում։ Ավելի քան 400 000 մարդ ապրում էր բարձր ռիսկի տարածքներում․ հատկապես խոցելի էին ցածրադիր և ափամերձ վայրերը։

Al Jazeera-ի լրագրող Ռամի Աբու Թայման հայտնել է, որ ավելի քան 900 000 տեղահանված մարդ պատսպարվել է հարավային Գազայի առափնյա Ալ Մավասի շրջանում, իսկ ափի երկայնքով բնակվող ավելի քան 125 000 ընտանիքի վրանները ծովը քշելու առանձնահատուկ վտանգի տակ էին։

Կացարանները սպասում են մուտքի թույլտվության

Օգնության կազմակերպությունները հայտնել են, որ 150 000 նոր կացարան սպասում է Գազայից դուրս՝ տարածք մուտք գործելու Իսրայելի թույլտվությանը, նոյեմբերի 11-ին գրել է The Guardian-ը՝ վկայակոչելով պաշարի մասին ՄԱԿ-ի թիվը։ Իսրայելը հայտնել է, որ նախորդ շաբաթ թույլ է տվել 10 000 վրան ներմուծել Գազա։

ՄԱԿ-ի լրատվական ծառայությունն առանձին հայտնել է, որ մարդասիրական գործընկերների և անդամ պետությունների գնած ավելի քան 150 000 վրան Գազայից դուրս պատրաստ էր առաքման, այդ թվում՝ մոտ 117 000-ը՝ Ալ Արիշում գտնվող Եգիպտոսի օգնության կոմիտեից։

Օգնության կազմակերպությունները կացարանային նյութերի պակասի համար մեղադրել են իսրայելական սահմանափակումներին։ Գազայի կառավարության մամուլի գրասենյակն աղետի համար պատասխանատու է համարել Իսրայելին՝ մատնանշելով անցակետերի շարունակվող փակումը և կացարանային ու վերակառուցման նյութերի մուտքի արգելափակումը։ Save the Children-ը հայտնել է, որ իսրայելական իշխանությունները բազմիցս արգելափակել են հրադադարի պայմաններով նախատեսված շարժական տնակների մուտքը․ դրանք վրաններին ավելի դիմացկուն այլընտրանք էին, իսկ երեխաները մնացել են ձմեռային պայմանների ազդեցության տակ։

Պաղեստինյան հասարակական կազմակերպությունների ցանցի տնօրեն Մոհամմեդ Սալհան ասել է, որ Գազա օրական մտնում էր 180–200 բեռնատար՝ հրադադարի մարդասիրական արձանագրությամբ համաձայնեցված 600-ի փոխարեն, և դրանցից միայն մոտ 40-ն էր մարդասիրական օգնություն տեղափոխում։ Նրա խոսքով՝ սահմանի եգիպտական կողմում սպասում էր 50 000 վրան․ նա կոչ է արել օգնել մինչև վրանների հեղեղվելը։

Բացի այդ՝ մատակարարումները համակարգող իսրայելական ռազմական մարմինը՝ COGAT-ը, հայտնել է, որ «Գազայի ձմեռացման ծրագրի» շրջանակում մատակարարվել է ավելի քան 91 000 վրան, թափոնների հեռացման 12 վակուումային մեքենա և պոմպակայանների համար վառելիք ու շարժիչի յուղ։ Մարմինը հայտնել է, որ Իսրայելը թույլ չի տա ներմուծել սարքավորումներ, որոնք «Համասը» կամ պաղեստինյան այլ զինված խմբավորումներ կարող են օգտագործել ռազմական նպատակներով։

Գազայի քաղաքապետարանը և տեղական կառույցները ձմռան արտակարգ ծրագիր են մշակել, որի համար անհրաժեշտ են $1,3 միլիոնի նյութեր և դաշտային սարքավորումներ։ Al Jazeera-ն գրել է, որ ծրագրի իրականացումը կախված է ֆինանսավորումից և մատակարարումներից, որոնց հոսքը խոչընդոտվում է իսրայելական սահմանափակումների պատճառով։

Գազայի արտակարգ իրավիճակների կոմիտեն հայտնել է, որ ավելի քան մեկ միլիոն տեղահանված մարդ բախվում է ձմռան վտանգներին, և հրատապ անհրաժեշտ են մոտ 200 000 վրան ու ջեռուցման պարագաներ։

Միգրացիայի միջազգային կազմակերպության տարածաշրջանային ճգնաժամային համակարգող Կարլ Բեյքերն ասել է, որ Գազայի 2,1 միլիոն բնակիչները սահմանափակված են տարածքի 30%-ում, և շատերն ապրում են վայրերում, որտեղ հակամարտությունից դուրս սովորաբար չէին բնակվի։ Նրա խոսքով՝ Գազա մտնող օգնությունը բավարար չէ, իսկ կազմակերպությունն ու գործընկերներն աշխատում են ձմռան համար վրաններ ու բրեզենտներ ապահովելու և ջրահեռացումը բարելավելու ուղղությամբ։