Հետազոտողները փոխել են գրաֆենի շերտերի դասավորությունն ու լիցքի մակարդակները


Զ. Վանը և գործընկերները գրաֆենի ու բորի նիտրիդի շերտային կառուցվածքում առաջացրել են շրջելի կառուցվածքային փոփոխություն, որն ուղեկցվել է լիցքի առանձին մակարդակների միջև անցումով։ Փորձը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու դեֆորմացիայի և էլեկտրական լիցքի փոխազդեցությունը։
Հետազոտողները գրաֆեն պարունակող շերտային նյութի ատոմների դասավորությունը նմուշի ամբողջ տարածքում փոխել են 2 տարբերակի միջև։ Միաժամանակ դրա էլեկտրական լիցքը փոխվել է առանձին մակարդակների միջև։ Զ. Վանը և գործընկերները շրջելի անցումը նկարագրել են Nature-ում 2026 թ․ նոյեմբերի 18-ին հրապարակված հետազոտությունում։
Ավելի վաղ փորձերում շերտերի դասավորությունը սահմանափակ հատվածներում փոխելու համար օգտագործվել է մանրադիտակի ասեղը։ Նոր փորձի ընթացքում, փոխարենը, արտաքին ազդակներով փոխել են ամբողջ նմուշի դասավորությունը և վերադարձրել այն նախկին վիճակին։
Հետազոտողները գրաֆենի մեկ շերտը՝ ածխածնի ատոմներից կազմված մեղրախորիսխաձև թաղանթը, տեղադրել են ծավալային վեցանկյուն բորի նիտրիդի և նույն նյութի մեկ շերտի միջև։ Բորի նիտրիդը կազմված է բորի և ազոտի ատոմների հաջորդականությամբ դասավորված շերտերից։ Գրաֆենը երկու կողմից համադրված էր բորի նիտրիդի հետ։
AA և AB կոչվող 2 դասավորությունները կարող են փոխակերպվել միմյանց՝ բորի նիտրիդի միաշերտը ծավալային նյութի նկատմամբ հարևան ատոմների միջև եղած հեռավորության չափով սահեցնելով։ Փականով կառավարվող լիցքակիրների խտության, մագնիսական դաշտի կամ ջերմաստիճանի փոփոխությունը կարող էր առաջացնել այդ անցումը։ Սկանավորող թունելային մանրադիտակով դիտվել են վերակառուցման տարբեր՝ եռանկյունաձև և վեցանկյունաձև պատկերներ, երբ շերտերի դասավորությունն ու համաչափությունը կտրուկ և շրջելի կերպով փոխվել են։
Ատոմային պատկերները համընկնում են փոքր շեղմամբ, պտույտով կամ պարբերությունների տարբերությամբ՝ կազմելով ավելի մեծ, կրկնվող մուարային պատկեր, որի կրկնվող հատվածներից մեկը մուարային տարրական բջիջն է։ Անցումից առաջ և հետո գրաֆենի ներքին լեգիրումը՝ լիցքակիրների փոփոխությունը, համապատասխանում էր յուրաքանչյուր բջջի հաշվով էլեկտրոնների կամ խոռոչների ամբողջ թվերի, այլ ոչ թե անընդհատ փոփոխվող մակարդակների։ Էլեկտրոնային լեգիրումը նշանակում է էլեկտրոնային լիցքակիրների ավելցուկ, իսկ խոռոչայինը՝ պակասող էլեկտրոնների հետ կապված լիցքակիրներ։
Շերտային կառուցվածքի վերևում և ներքևում գտնվող փականներով կառավարվող սարքում դիմադրության չափումները ցույց են տվել անցում ներքին լեգիրում չունեցող վիճակից դեպի էլեկտրոնային լեգիրում՝ մուարային յուրաքանչյուր բջջի հաշվով 2 էլեկտրոնով։ Անցումից հետո լիցքի չեզոքության կետը գտնվում էր սկզբնական չեզոքության կետի և երկրորդային Դիրակի կետի ճիշտ մեջտեղում։ Այդ միջակայքը համապատասխանում է մուարային յուրաքանչյուր բջջի հաշվով 4 էլեկտրոնի, ուստի տեղաշարժը կազմում է յուրաքանչյուր բջջի հաշվով 2 էլեկտրոն։ Միայն ներքևի փական ունեցող սարքում անցման հետևանքով գրաֆենը խոռոչային լեգիրումից անցել է էլեկտրոնայինի։ Երկու տեսակի սարքերում էլ որոշակի շեմը գերազանցող մեծ դրական փականային լարումն առաջացրել է անցումը՝ առանց մուարային պարբերությունը փոխելու։
Ներկայացված դիմադրության կորերը չափվել են 1,6 K ջերմաստիճանում։ Հետազոտողների խոսքով՝ համեմատության համար օգտագործված 7 տեսակի սարքերում անցումը չի դիտվել, ինչը վկայում է ինչպես երկու կողմերում համադրման, այնպես էլ բորի նիտրիդի միաշերտի կարևորության մասին։
Վերլուծություն
Վանը և գործընկերները ենթադրում են, որ վերակառուցված շերտերում դեֆորմացիան ստեղծում է տեղայնացված էլեկտրոնային վիճակներ, որոնք կոչվում են կեղծ Լանդաուի մակարդակներ և պահում են ամբողջ թվով էլեկտրոններ կամ խոռոչներ։ Նրանց խոսքով՝ բորի նիտրիդի միաշերտն ուժեղացնում է դեֆորմացիան, քանի որ, ի տարբերություն ծավալային նյութի, կարող է կծկվել և ալիքավորվել։ Շերտային կառուցվածքների համեմատական մոդելավորումը ցույց է տվել, որ միաշերտի առկայությամբ պարբերական դեֆորմացիան և վերակառուցումն ավելի ուժեղ են։
Հեղինակների խոսքով՝ փոխկապակցված անցումների էլեկտրական կառավարումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու դեֆորմացիայով պայմանավորված հարթ գոտիները՝ էլեկտրոնային վիճակներ, որոնց էներգիան քիչ է փոփոխվում, ինչպես նաև շերտային նյութերում դեֆորմացիայի և լիցքի փոխազդեցությունը։

Գտածոները թույլ են տալիս ենթադրել, որ տեսակն Արևելյան Ասիայի մայրցամաքային մասում ապրել է ավելի ուշ, քան ցույց էին տալիս նախկինում հավաստի թվագրված բրածոները։ Մոդելավորման համաձայն՝ Բաքսյան քարանձավի նստվածքները գոյացել են 324 000–184 000, իսկ Նասյանինը՝ 319 000–241 000 տարի առաջ։
3 րոպե

Արհեստական աղիքային հյուսվածքում վարակված մակերեսային բջիջները IL-18 ազդանշանի միջոցով ակտիվացրել են իմունային բջիջները, ինչի հետևանքով մակերեսային բջիջները պոկվել են, իսկ պատնեշը՝ վնասվել։

ՆԱՍԱ-ի խոսքով՝ Անդրոմեդայի գալակտիկայում գտնվող Բաո համակարգի փոքր աստղը պարուրաձև շարժմամբ ներթափանցել և միաձուլվել է իր հսկա ուղեկցին՝ հետազոտողներին հնարավորություն տալով ուսումնասիրել աստղային էվոլյուցիայի դժվար դիտարկվող փուլը։
2 րոպե
3 րոպե