Իսրայելի գերագույն դատարանը ժամանակավորապես կասեցրել է Հեբրոնում շենքերի քանդումը

Քանդումները կասեցնելու ժամանակավոր որոշումը

Իրավապաշտպան փաստաբան Մոհամմեդ Դահլեն հրատապ դիմումը ներկայացրել է մոտակայքում գտնվող երկու գործարանի սեփականատերերի անունից։ Նա պնդել է, որ քանդումները խախտում են կոլեկտիվ պատժին՝ մարդկանց ուրիշների գործողությունների համար պատժելուն վերաբերող միջազգային իրավունքը, ինչպես նաև պետական մարմինների որոշումները կարգավորող իսրայելական վարչական իրավունքը։ Ժամանակավոր որոշումն այդ պնդումների վերաբերյալ վերջնական վճիռ չէ։

Իսրայելի ֆինանսների նախարար Բեցալել Սմոտրիչը տեսանյութ է հրապարակել, որում կանգնած է փոխհրաձգության վայրի մոտ պաղեստինյան տուն քանդող բուլդոզերի կողքին։ Նրա խոսքով՝ տունը, որը ներկայացվել է որպես առանց թույլտվության կառուցված, քանդելու նպատակն էր «զսպող ազդեցություն ստեղծել և գին վճարել տալ»։ The Guardian-ը գրել է, որ տան սեփականատերերի և հարձակվողների միջև որևէ կապի մասին պնդում չի եղել։

The Guardian-ի՝ հոկտեմբերի 24-ի հրապարակման մեջ Սմոտրիչն ասել է, որ հրամայել է անհապաղ քանդել հարձակման վայրի մոտ գտնվող շինությունների մի լայն շարք, որոնք նա բնութագրել է որպես ապօրինի։ Նա նաև կոչ է արել ավելի լայն ռազմական գործողություն սկսել՝ Գազայում և Լիբանանում իրականացվածների նման։ Նեթանյահուն ասել է, որ Իսրայելը «կգործի՝ այս վայրը ոչնչացնելու համար»։

The Guardian-ը դիմել է բանակին՝ գործողությունների և լայնածավալ ավերածություններ ցույց տվող տեսանյութերի վերաբերյալ մեկնաբանություն ստանալու համար։

Տեղահանման գնահատականներն ու ժամանակավոր ապաստանը

Հեբրոնի քաղաքապետ Յուսեֆ ալ Ջաբարին հոկտեմբերի 24-ին Al Jazeera-ին հայտնել է, որ 2 200 մարդ հարկադրաբար հեռացվել է իր տնից, իսկ բնակիչները չեն կարող ո՛չ քաղաք մտնել, ո՛չ այնտեղից դուրս գալ։ Իսրայելի պաշտպանության նախարար Իսրայել Կացը տեղահանվածների թիվը գնահատել է մոտ 2 000․ նրա խոսքերը տեղ են գտել BBC-ի՝ հոկտեմբերի 25-ի հրապարակման մեջ։ Սրանք առանձին գնահատականներ են, ոչ թե գումարման ենթակա թվեր։

Քաղաքապետարանը հոկտեմբերի 24-ին գնահատել է, որ Էյն Դեյր Բահհայում 35 հեկտար (86 ակր) տարածք ավերվել էր կամ նշվել որպես քանդման ենթակա։ Այս ցուցանիշը ներառում է ոչ միայն արդեն իրականացված քանդումները, այլև քանդման վտանգի տակ գտնվող տարածքը։ Խոսնակի խոսքով՝ իրենց տներից հարկադրաբար հեռացվել էր մոտ 300 ընտանիք։ Ոմանք մնացել էին ընկերների ու հարազատների մոտ, իսկ մյուսներն ապաստանել էին համայնքային սրահներում ու մանկական խաղային տարածքներում։

The Guardian-ը հոկտեմբերի 24-ի հրապարակման մեջ գրել է, որ Հեբրոնի բնակչի տրամադրած տեսանյութերում երևում էին քաղաքի մի հատվածում՝ փողոցներով սահմանազատված մի քանի հատվածներում հողին հավասարեցված տներ, տների վրա սև խաչեր նշող զինվորներ և քարե պատ քանդող բուլդոզեր։ Բացի այդ՝ բնակիչները Reuters-ին հայտնել են, որ զինվորները տների վրա սև X նշաններ են նկարել այն բանից հետո, երբ բնակիչներին հարկադրաբար հեռացրել են։

Հեբրոնի քաղաքացիական իրավունքների պաշտպան Իսսա Ամրոն ասել է, որ տեղահանված ընտանիքները կապ չունեն հարձակման հետ, և նրանց նկատմամբ վերաբերմունքը բնութագրել որպես կոլեկտիվ պատիժ։ Նրա խոսքով՝ հարկադրաբար հեռացվածների թվում է նաև իր քրոջ ընտանիքը։

Բնակիչները պատմում են տներից հեռացվելու և բուժման հասնելու խոչընդոտների մասին

Հեբրոնի բնակիչները հոկտեմբերի 24-ին France 24-ի հրապարակած՝ Reuters-ի նյութում ասել են, որ ուժերը հարկադրաբար հեռացրել են հարձակվողների հետ կապ չունեցող բազմաթիվ մարդկանց։ Իր տնից հեռացված Մաջդի Նասերն ասել է, որ նրանց թվում երեխաներ կան, և օգնության կոչ է արել՝ նշելով, որ իրենք տեղի ունեցածին առնչություն չունեն։

Յաթթայի բնակիչ Յուսեֆ Մուրն ասել է, որ փակումների պատճառով չի կարողացել դստեր հետ հասնել Երուսաղեմ՝ նրա քաղցկեղի բուժման համար։ Նրա խոսքով՝ անցնել փորձող մարդկանց ուղղությամբ լուսաձայնային նռնակներ են արձակվել, ինչից դուստրը վախեցել է։

Քաղաքապետը, որին այդ հրապարակման մեջ անվանել են Յուսեֆ Զուհեյր ալ Ջաբարի, հայտնել է, որ զինվորականները քանդել են խանութներ, գործարաններ, տներ և ճանապարհներ։ Նա այդ արձագանքն անվանել է անհամաչափ և չհիմնավորված։ Պաղեստինյան վարչակազմը գործողությունը բնութագրել է որպես կոլեկտիվ պատիժ և հոկտեմբերի 24-ին կոչ արել միջազգային ճնշում գործադրել Իսրայելի վրա՝ բնակիչներին պաշտպանելու համար։

Իսրայելի զինվորականները հայտարարել են, որ Հեբրոնի մուտքի անցակետի մոտ գտնվող Ալ Ջալադահ և Էյն Դեյր Բահհա թաղամասերում գործողության նպատակը զինյալների և զենքի որոնումն է։ Նրանք նաև հայտնել են, որ քանդումներ են իրականացնելու։

Ներխուժումներ Արևմտյան ափի բնակավայրեր

Al Jazeera-ի թղթակիցները հոկտեմբերի 24-ին հայտնել են, որ իսրայելական ուժերը ներխուժել են Արևմտյան ափի հյուսիսում առնվազն 15 բնակավայր և ձերբակալել տասնյակ պաղեստինցիների։ Թիրախավորված բնակավայրերի թվում էին Նաբլուսը, Ջենինը, Տուբասը և Կալկիլիան։ Նաբլուսի մերձակա Ջալուդ և Կարյութ գյուղերում տներ են ներխուժել և ձերբակալություններ իրականացրել, իսկ Ջենինի մոտ գտնվող Արաբեում ու Բուրկինում՝ ձերբակալություններ։ Ուժերը մտել են նաև Տուբասի մերձակա Աքքաբա, Երիքով և մերձակա Աքաբաթ Ջաբր փախստականների ճամբար։

Հեռուստաալիքի հրապարակման մեջ նկարագրված էր, որ Հեբրոնում բուլդոզերները քանդել են եռահարկ շենք՝ ընտանիքներին հինգ րոպե տալով իրենց իրերը հավաքելու համար։ Ուժերը հարյուրավոր ընտանիքների հրամայել են լքել Էյն Դեյր Բահհան և հարակից տարածքները, շրջապատել են հրաձգության մեջ կասկածվողներից մեկի տունը և ներխուժել ալ Ջալդա թաղամաս։ Տարհանման այդ հրամաններին վերաբերող տեղեկությունը նկարագրում է հեռանալու հրաման ստացած ընտանիքներին, ոչ թե արդեն հեռացածներին։

Գործողության հիմքում ընկած քանդման քաղաքականությունը

BBC-ի հրապարակած լուսանկարում երևում էր, թե ինչպես են հոկտեմբերի 23-ի կեսօրից հետո էքսկավատորները քանդում պաղեստինյան տները։ Նեթանյահուն հայտարարել էր այն թաղամասը քանդելու և բնակիչներին հարկադրաբար հեռացնելու ծրագրերի մասին, որտեղից, ըստ հաղորդումների, եկել էին հարձակվողները։ Կացը ևս խոստացել է զանգվածային նոր քանդումներ և հարկադիր տեղահանում։

Իսրայելական ուժերը հաճախ քանդում են իսրայելցիների վրա հարձակումների մեջ կասկածվող պաղեստինցիների տները։ Իսրայելական իրավապաշտպան խմբերը քննադատել են այդ գործելակերպը՝ այն անվանելով կոլեկտիվ պատիժ։ Նեթանյահուն իր ծրագրերը համեմատել է Արևմտյան ափի հյուսիսում գտնվող փախստականների ճամբարներում նախկին գործողությունների հետ, որոնց ընթացքում բնակելի շենքեր են քանդվել, իսկ հազարավոր մարդիկ՝ տեղահանվել։

Անցակետի վրա հարձակման մասին զինվորականների հաղորդածը

Զինվորականները հայտարարել են, որ հոկտեմբերի 23-ի առավոտյան զինված անձինք իսրայելական Թելեմ բնակավայրի մոտ հարձակվել են պահեստազորայինների գումարտակի վրա։ Զինվորականների նախնական քննության տվյալներով՝ փոխհրաձգությունը տևել է ավելի քան 20 րոպե։ Սկզբում վիրավորվել էր հինգ իսրայելցի, որոնցից երկուսն ավելի ուշ մահացել են։

Զինվորականները հայտնել են, որ հարձակվողների մեքենայում մեծ քանակությամբ զինամթերք են հայտնաբերել։ Նրանց գնահատմամբ՝ զինված անձինք, մինչև անցակետին հանդիպելը, մտադիր էին ավելի խոշոր հարձակում իրականացնել մոտակա թիվ 35 մայրուղում։ BBC-ն ստուգել է տեսանյութի իսկությունը, որում երևում է՝ ինչպես են զինված անձինք կրակում զինվորների ուղղությամբ և հայտնվում պատասխան կրակի տակ։

Տեղաշարժը սահմանափակվել էր մինչև աշխատողների մուտքի արգելքները

Նեթանյահուն սկզբում հրամայել էր շրջափակել Հեբրոնը և պատրաստվել հոկտեմբերի 23-ից Արևմտյան ափի լիակատար փակմանը՝ հայտարարելով, որ զինվորները կանխել են «խոշոր հարձակում»։ Ավելի ուշ նա հայտնել է, որ շրջափակված են Հեբրոնը և մոտակա Հալհուլը։ Հոկտեմբերի 24-ի դրությամբ անցակետերով փակվել էին Հեբրոնի բոլոր մուտքերը, իսկ Արևմտյան ափի պաղեստինյան քաղաքների ու մյուս բնակավայրերի մեծ մասի մուտքերն արգելափակված էին։

Al Jazeera-ն գրել է, որ զինվորականները հոկտեմբերի 23-ին փակել են Հեբրոնը՝ սահմանափակելով տեղաշարժը, և ձերբակալել երկու պաղեստինցու։ The Guardian-ը գրել է, որ փակվել են պաղեստինյան գյուղերը գլխավոր ճանապարհներին կապող դարպասներն ու անցակետերը, մինչդեռ այդ ճանապարհները բաց են մնացել իսրայելցի վարորդների, այդ թվում՝ վերաբնակիչների համար։ Հոկտեմբերի 23-ին նախորդած մեկ ամսում սա չորրորդ անգամն էր, երբ սահմանափակումներ էին մտցվում ողջ տարածքում։

Al Jazeera-ի՝ հոկտեմբերի 24-ի հրապարակման մեջ նշված էր, որ շրջափակման շրջանակում կփակվեն գրեթե 1 000 անցակետեր ու դարպասներ՝ ազդելով միլիոնավոր պաղեստինցիների վրա։ Սա սպասվող ավելի լայն փակումն էր, ոչ թե արդեն փակվածների հաշվարկը։ Զինվորականներն արդեն շրջափակել էին Հեբրոնը և խիստ սահմանափակել բնակիչների տեղաշարժը՝ նախքան հոկտեմբերի 25-ին աշխատողներին վերաբերող սահմանափակումների մասին հայտարարելը։

Հարձակումը տեղի է ունեցել ձիթապտղի բերքահավաքի ընթացքում պաղեստինցիների նկատմամբ վերաբնակիչների բռնության աճի պայմաններում։ Հոկտեմբերի 23-ին վկայակոչված՝ ՄԱԿ-ի տվյալներով՝ 2026-ի սկզբից Արևմտյան ափին իսրայելական ուժերի կամ վերաբնակիչների ձեռքով առնվազն 96 պաղեստինցի էր սպանվել։

Գործողությունն ու հաջորդ նախատեսված փակումը

Նեթանյահուն հրամայել է պատրաստվել Արևմտյան ափում «շատ լայնածավալ» գործողության՝ հայտարարելով, որ ուժերը կտարհանեն հարձակվողների թաղամասի բնակիչներին, տնից տուն կանցնեն և կբռնագրավեն զենքը։ Ավելի ուշ նա հայտնել է, որ մշակվել են այն գործողության ծրագրերը, որն ինքը բնութագրել է որպես 1967-ից ի վեր Արևմտյան ափում ամենախոշոր ռազմական գործողությունը՝ առանց մեկնարկի ամսաթիվ նշելու։

Հոկտեմբերի 23-ի ուշ երեկոյան բանակը հայտարարել է, որ Հեբրոնում իր գործողությունն սկսվել է և կտևի «մի քանի օր»՝ Արևմտյան ափի «տասնյակ» վայրերում այլ ուժերի գործողություններին զուգահեռ։

Տեղաշարժի սահմանափակումների հաջորդ ընդլայնումը նախատեսված է հոկտեմբերի 27-ին․ զինվորականների հայտարարությամբ՝ կփակվեն Արևմտյան ափի բոլոր ցամաքային անցակետերը, իսկ իսրայելական բնակավայրեր աշխատողների մուտքի արգելքը կտարածվի նաև արդյունաբերական գոտիների վրա։