Թղթակից․ Իսրայելի ուժերը քանդել են Հեբրոնում եղբայրների տները

Իսրայելի ուժերը 2026 թ․ հոկտեմբերի 30-ին պայթեցրել են Հեբրոնում Ահմադ և Համուդա ալ-Ջաաբե եղբայրների տները, ասել է թղթակից Մոհամմեդ ալ-Ատրաշը՝ Al Jazeera-ի հրապարակման մեջ։ Քանդումները տեղի են ունեցել Հորդանան գետի օկուպացված Արևմտյան ափի քաղաքում ռազմական գործողության ութերորդ օրը, երբ ընտանիքները շարունակում էին տեղահանված մնալ կամ չէին կարողանում դուրս գալ իրենց տներից։

Գործողությունը հաջորդել է հոկտեմբերի 23-ին Հեբրոնի արևմտյան մուտքի մոտ գտնվող Ֆարշ ալ-Հավա անցակետի մոտ հարձակմանը։ Al Jazeera-ի տեղեկություններով՝ հարձակումն իրականացրել են եղբայրները՝ սպանելով 2 իսրայելցի զինվորի և վիրավորելով ևս 3-ին, իսկ հետո սպանվել են։

Պայթեցումներ և ձերբակալություններ տների մոտ

Զինվորներն առավոտից շրջապատել են տները և փակել տարածքը։ Ալ-Ատրաշի խոսքով՝ բանակի սակրավորներն առնվազն 9 ժամ անցկացրել են տներում՝ պայթուցիկներ տեղադրելով, ապա պայթեցրել դրանք։

Երբ դրանից հետո բնակիչները փորձել են մոտենալ, անօդաչու թռչող սարքերի աջակցությամբ գործող զինվորները մոտակայքում առնվազն 12 պաղեստինցու են ձերբակալել։ Նրանցից ոմանք դեռ ձերբակալված էին նրա խոսելու պահին։ Ալ-Ատրաշն ասել է նաև, որ Al Jazeera-ն ուղիղ եթերում հեռարձակել է, թե ինչպես են իսրայելցի զինվորները վատ վերաբերվում նրանց։

Նա հայտնել է նաև, որ ամբողջ գործողության ընթացքում առնվազն 120 պաղեստինցի է ձերբակալվել, ևս հարյուրավոր մարդիկ հարցաքննվել են։ Անհայտ է՝ տների մոտ ձերբակալվածներն ընդգրկվա՞ծ են այդ ընդհանուր թվի մեջ։

Տեղահանված ընտանիքները ձգտում են վերադառնալ

Հեբրոնի քաղաքապետարանի՝ երեքշաբթի՝ հոկտեմբերի 27-ի հաշվարկով, տեղահանվել էր 780 ընտանիքի 4 969 պաղեստինցի։ Ալ-Ատրաշի խոսքով՝ զինվորներն Էյն Դեյր Բահհան ամբողջությամբ դատարկել են բնակիչներից, իսկ որոշ տներ վերածել զինվորական զորանոցների և հրամանատարական կենտրոնների։ Հարևան ալ-Ջալդայում հարյուրավոր ընտանիքներ շարունակում էին փակված մնալ իրենց տներում, իսկ անցակետի մոտ առնվազն 13 ձեռնարկություն քանդվել էր։

Տների քանդման օրը տեղահանված բնակիչները բողոքի ակցիա են անցկացրել ալ-Ջալդայի փակ շրջանաձև խաչմերուկի մոտ՝ պահանջելով դադարեցնել շրջափակումը և ապահովել տուն վերադառնալու իրենց իրավունքը։

Անվտանգության հիմնավորումներ և պատժելու մեղադրանքներ

Առևտրային գույքի քանդման դեմ ավելի վաղ ներկայացված հայցին պատասխանելիս Իսրայելի պետությունը հայտնել է, որ հարձակվողները գործարանն օգտագործել են որպես քող, իսկ մոտակայքում իրականացված շինարարությունն անմիջական վտանգ է ներկայացրել անվտանգության համար։ Զինվորականները հարձակման վայրի մոտ քանդումները ներկայացրել են որպես անվտանգության ռիսկերի վերացում և ապօրինի շինարարության դեմ կանոնների կիրառում, հոկտեմբերի 26-ին գրել է The Jerusalem Post-ը։

Հայցվորներ Մուստաֆա և Սուֆիան Քավասմեները և կերամիկայի ու սանտեխնիկայի Al-Quds ընկերությունը հերքել են, որ օգնել են հարձակվողներին կամ նախապես իմացել հարձակման մասին։ Նրանց խոսքով՝ զինված անձինք անցել են կողպված դարպասի վրայով։

Իսրայելում քաղաքացիական իրավունքների ասոցիացիան պնդել է, որ նախարարների հայտարարությունները վկայում են պատժելու նպատակի մասին։ Կազմակերպությունը վկայակոչել է ֆինանսների նախարար Բեցալել Սմոտրիչի խոսքերը, որով նա քանդումները ներկայացրել է որպես զսպման միջոց և հարձակման համար գին վճարել տալու ձև։

Ալ-Ատրաշի խոսքով՝ իսրայելցի պաշտոնյաները սպառնացել են արագացնել քանդումներն Արևմտյան ափի՝ Իսրայելի լիակատար վերահսկողության տակ գտնվող C գոտում՝ հարձակումից հետո Սմոտրիչի հաստատած միջոցառումներին համապատասխան։

Գիտնական և Իսրայելի հարցերով փորձագետ Ռաեդ Նաիրաթը գործողությունը որակել է որպես հավաքական պատիժ և ասել, որ դրա նպատակները քաղաքական են, ոչ թե անվտանգության հետ կապված։ Համաս-ը տեղահանումներն ու քանդումները ներկայացրել է որպես պաղեստինցիների ներկայության դեմ ուղղված համակարգված արշավ։

Դատարանին ներկայացված պահանջները և զինվորականների հնարավոր դուրսբերումը

Իսրայելի արդարադատության բարձրագույն դատարանին ավելի վաղ ներկայացված հայցը վերաբերում էր Հեբրոնի հյուսիսային մուտքի մոտ գտնվող 2 առևտրային համալիրի։ Դատավոր Գիլա Կանֆի Շտայնիցը պետությանը հանձնարարել էր պատասխանել և ասել, որ ակնկալում է՝ մինչև հաջորդ որոշումը կպահպանվի առկա իրավիճակը։ Հայտնի չէ, թե այժմ ինչ կարգավիճակ ունի այդ ցուցումը և արդյոք այն տարածվո՞ւմ էր եղբայրների տների վրա։

Adalah-ը հոկտեմբերի 29-ին Հեբրոնի քաղաքապետարանի և 7 բնակչի անունից ավելի ընդգրկուն հայց է ներկայացրել՝ պահանջելով անհապաղ արգելել հետագա տարհանումներն ու քանդումները և թույլ տալ բնակիչներին վերադառնալ, նույն օրը գրել է The Jerusalem Post-ը։ Հայցում պնդվում է, որ բնակիչներին արգելել են վերադառնալ մինչև նոր ծանուցում, իսկ տեղաշարժի սահմանափակումները խոչընդոտել են բժշկական օգնության տրամադրումը և արտակարգ ծառայությունների մեքենաների տեղաշարժը։ Հայցով պահանջվում է նաև ապահովել բուժանձնակազմի և քաղաքապետարանի աշխատողների անվտանգ տեղաշարժը։

Թերթը գրել է նաև, որ զինվորականները համապատասխան տարածքները զննելուց և այնտեղ մնալու հստակ ռազմական պատճառ չգտնելուց հետո առաջարկել են թույլ տալ բնակիչներին վերադառնալ, սակայն վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն մերժել է առաջարկը։ Հրապարակման համաձայն՝ առաջիկա շաբաթավերջին զինվորականների հնարավոր դուրսբերումը կամ նրանց ներկայության կրճատումն անորոշ էր։ Հայցվորները պահանջում են հրատապ լսում և անհապաղ պաշտպանություն հետագա տարհանումներից ու քանդումներից՝ գործի քննության ընթացքում։