Դեղերի բացակայությունը սփյուռքահայ կնոջը ստիպել է վերադառնալ ԱՄՆ, հայտնում է Հետքը


Լիլի Գրիգորյանը 2024 թվականին ԱՄՆ-ից տեղափոխվել է Հայաստան և նախատեսել էր մնալ այստեղ։ Նա Հետքին ասել է, որ վերադարձել է, քանի որ հայաստանյան դեղատները չեն կարողանում հուսալիորեն ապահովել իր աուտոիմուն հիվանդությունների դեղերը։ Իրեն անհրաժեշտ 10 դեղից հեշտությամբ գտնվել են միայն երեքը։
2024 թվականին ԱՄՆ-ից սփյուռքահայ Լիլի Գրիգորյանը տեղափոխվել է Հայաստան և մտադրվել էր այստեղ հաստատվել ընդմիշտ։ Նրա ծրագրում էր նաև Birthright Armenia-ում կամավորություն անելը՝ իր ոլորտում՝ առողջապահության մեջ, մասնագիտական կապեր հաստատելու համար։ Հետո նրան ախտորոշել են երկու աուտոիմուն հիվանդություն՝ ռևմատոիդ արթրիտ և Շեգրենի համախտանիշ։ Այս հիվանդությունների դեպքում իմունային համակարգը հարձակվում է օրգանիզմի սեփական հյուսվածքների վրա։ Ախտորոշումը խաթարել է նրա ծրագիրը, և նա բժշկական օգնության համար վերադարձել է ԱՄՆ։ Այս մասին Հետքը գրել է պրակտիկանտ Անտոն Գայսլերի պատրաստած նյութում։
Գրիգորյանը Հետքին ասել է, որ Հայաստանում ապրելուց հրաժարվել է, քանի որ կենսականորեն անհրաժեշտ դեղերը կամ չեն եղել, կամ դժվար են գտնվել։ Նրա խոսքով՝ առանց իր դեղերի ինքը չի կարողանում ո՛չ քայլել, ո՛չ խոսել։
Ըստ Գրիգորյանի՝ նորմալ ապրելու համար իրեն անհրաժեշտ 10 դեղից Հայաստանում հեշտությամբ հասանելի են միայն երեքը։ Դրանցից երկուսը՝ մետֆորմինը և սպիրոնոլակտոնը, լայնորեն վաճառվում են դեղատներում։ Դրանք ներառված են նաև կառավարության նոր՝ առողջության համընդհանուր ապահովագրության ծրագրում։
Հետքը գրում է, որ որոշ այլ դեղեր Հայաստանում դժվար են գտնվում, թեև Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը և Հայաստանի բժշկական արտադրանքի կարգավորման մարմինը դրանք դասում են կենսական անհրաժեշտության դեղերի շարքին։ Plaquenil-ը և կլոնազեպամը համընդհանուր առողջության ապահովագրության ցանկում են։ Սակայն, ըստ Հետքի, ծրագրի կայքում չկա վկայություն, որ այդ դեղերից որևէ մեկն իրականում առկա է դեղատներում։ Գրիգորյանն ասում է, որ բժիշկները դրանք երբեմն նշանակում են, բայց դեղերը հեշտությամբ չեն գտնվում։
Նա Հետքին պատմել է, որ 2026 թվականին Երևանում գտնվելու ընթացքում դուտաստերիդ վաճառող միայն մեկ դեղատուն է գտել։ Դեղն արժեցել է 20 000 դրամ, և նա վստահ չի եղել՝ այն իսկակա՞ն է, թե կեղծ։

Հետքը գրում է, որ ևս հինգ դեղ Հայաստանում ո՛չ գրանցված են, ո՛չ էլ առկա են՝ Enbrel, ֆինաստերիդ, բերանով ընդունվող մինոքսիդիլ, Trintellix և Adderall։ Երկրների մեծ մասում դեղն օրինական վաճառելուց առաջ պետք է գրանցվի ազգային կարգավորող մարմնում։ Ռեպորտաժում կարգավորող մարմնի գրանցման տվյալներ չկան։
Հետքն ավելի վաղ գրել է, որ այդ դեղերից մի քանիսը Հայաստան են ներմուծվում ապօրինի և վաճառվում սև շուկայում։ Գրիգորյանն ասում է, որ իր համար դա տարբերակ չէր․ նրա դեղերից շատերը ներարկումներ են և պետք է պահվեն որոշակի ջերմաստիճանում։ Նա նաև քննարկել է ամեն ամիս Հունաստան կամ Վրաստան մեկնելու կամ ԱՄՆ-ից դեղատոմսերով դեղերը փոստով ստանալու հնարավորությունը։ Երկուսից էլ հրաժարվել է, քանի որ դրանք հուսալի չէին։
Վերլուծություն
Հետքը գրում է, որ այդ դեղերից շատերը Հայաստանում չկան արժեքի պատճառով։ Լրատվամիջոցը նախկինում գրել է, որ դեղերի շատ ներկրողներ Հայաստանի փոքր շուկան շահութաբեր չեն համարում։
Երկու դեղի համար Գրիգորյանը մեկ այլ պատճառ է նշում։ Trintellix-ը կիրառվում է դեպրեսիայի, իսկ Adderall-ը՝ ուշադրության պակասի և հիպերակտիվության խանգարման (ADHD) բուժման համար։ Նրա կարծիքով՝ դրանք գրանցված չեն Հայաստանում հոգեկան առողջության հետ կապված խարանի պատճառով։ Դա նրա տեսակետն է, և ռեպորտաժն այն որպես պատճառ չի հաստատում։ Հետքը նաև նշում է, որ Adderall-ը վերահսկվող նյութ է, ուստի դրա պահելն անօրինական է։ «Կարծում եմ՝ Հայաստանի վերաբերմունքը հոգեկան առողջությանը շատ մարդկանց տառապանք է պատճառում», Հետքին ասել է նա։
Նյութը հիմնված է մեկ հիվանդի փորձի վրա։ Դրանում չկա Հայաստանի դեղերի կարգավորող մարմնի կամ առողջության համընդհանուր ապահովագրության ծրագրի պատասխանը։ Չկան նաև պաշտոնական տվյալներ այն մասին, թե որ դեղերն են գրանցված կամ դեղատներում որքան հաճախ են առկա։ Ուստի ռեպորտաժը չի կարող ցույց տալ, թե նրա բախված խնդիրները որքան տարածված են Հայաստանի հիվանդների կամ այնտեղ տեղափոխվող սփյուռքահայերի շրջանում։
Գրիգորյանը դեռ չի հրաժարվել իր ծրագրից։ Նա Հետքին ասել է, որ ինքը և համանման հիվանդություններ ունեցող իր մի ընկերն ուսումնասիրում են Հայաստան վերադառնալու տարբերակները։ «Կարծում եմ՝ շատ սփյուռքահայեր երազում են վերադառնալ», ասել է նա։ «Դառն իրողություն է ընդունել, որ երազանքիս միակ խոչընդոտն այն է, որ Հայաստանում չկա ինձ անհրաժեշտ բժշկական օգնությունը»։
Չորս տիեզերագնացները վերադարձել են Միջազգային տիեզերակայանում անձնակազմերի հետաձգված հերթափոխից հետո։
5 րոպե

Հոլոգրաֆիկ սկզբունքի համաձայն՝ տարածության որևէ շրջանի ներսում ամեն ինչ, հնարավոր է, ամբողջությամբ նկարագրելի է դրա մակերևույթի վրայի տեղեկատվությամբ։ Quanta Magazine-ի էսսեն առանձնացնում է այս գաղափարի հիմքում ընկած մաթեմատիկան այն բաց հարցերից, թե արդյոք այն վերաբերում է մեր տիեզերքին։
7 րոպե

Սեպտեմբերի 28-ին ESA-ի Juice տիեզերանավը Հնդկական օվկիանոսից 8640 կմ բարձրությամբ անցավ Երկրի կողքով։ Երկրի ձգողությունը 20°-ով փոխեց նրա ուղղությունը և արագությունը մեծացրեց 3,5 կմ/վրկ-ով։ Առաքելության թիմերն այս անցումն օգտագործեցին նաև սարքերը փորձարկելու և Երկրի մագնիսական դաշտն ուսումնասիրելու համար։
4 րոպե