Սևանի ավազանի կեղտաջրերի մաքրման ծրագիրը սպասում է ֆինանսավորման և վերջնական հաստատման

Առաջարկվող առաջին փուլը՝ $101,7 միլիոն արժողությամբ, նախատեսում է արդիականացնել երեք մաքրման կայան և կոյուղուն միացնել ևս մոտ 74 000 բնակչի։

Առաջարկվող առաջին փուլը՝ $101,7 միլիոն արժողությամբ, նախատեսում է արդիականացնել երեք մաքրման կայան և կոյուղուն միացնել ևս մոտ 74 000 բնակչի։
Սևանա լճի ավազանում կեղտաջրերի մաքրման համակարգի արդիականացման համար առաջարկվող $101,7 միլիոնի ծրագիրը դեռ չունի ապահովված ֆինանսավորում կամ վերջնական հաստատում։ Այս մասին հայտնում է EVN Report-ի «Սևանա լիճը վտանգի տակ է․ կարո՞ղ է 270 միլիոն դոլարի ծրագիրը փոխել իրավիճակը» հոդվածը՝ այս նյութի միակ աղբյուրը։ Առաջին փուլով նախատեսվում է ընդլայնել կոյուղու ցանցը և ավելացնել մաքրման գործընթացներ՝ լիճ մտնող սննդանյութերով աղտոտումը նվազեցնելու նպատակով։
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի նախագահությամբ գործող Հանրային ներդրումների կոմիտեն ծրագրին հավանություն է տվել 2026 թվականի հուլիսին։ Դա ֆինանսավորման վերջնական հաստատում չէր։ Ջրային կոմիտեի խոսնակը EVN Report-ին հայտնել է, որ ֆինանսավորման քննարկումները շարունակվում են, միջոցներ չեն հատկացվել, և ծրագիրը չպետք է համարել վերջնականապես հաստատված։
EVN Report-ի տվյալներով՝ ավազանում կեղտաջրերը 2013 թվականից մաքրվում են մեխանիկական եղանակով՝ առանց լիճ բաց թողնելուց առաջ կենսաբանական մաքրման։ Մեխանիկական մաքրման ընթացքում կեղտաջրերը զտվում են ցանցերով, հեռացվում են ավազն ու ճարպերը։ Գավառի, Մարտունու և Վարդենիսի գործող կայանների առաջարկվող արդիականացումը կավելացնի կենսաբանական մաքրում՝ Սևան հասնող ֆոսֆորի և ազոտի քանակը նվազեցնելու և ջրիմուռների ծաղկումը զսպելուն նպաստելու նպատակով։
Ասիական զարգացման բանկի տեխնիկատնտեսական հիմնավորման ուսումնասիրության համաձայն, ինչպես ներկայացնում է EVN Report-ը, ավազանի քաղաքային կեղտաջրերի ավելի քան 70%-ը չի հավաքվում և չի մաքրվում։ Ուսումնասիրությունը ֆոսֆորով աղտոտումը համարում է արագացող էվտրոֆացման հիմնական պատճառը։ Էվտրոֆացումը ջրի հարստացումն է սննդանյութերով, ինչը նպաստում է ջրիմուռների ծաղկմանը։ Սննդանյութերի ներհոսքի նվազեցումն առաջարկվող աշխատանքների ակնկալվող ազդեցությունն է, ոչ թե արդեն ձեռք բերված արդյունք կամ լճի վերականգնման երաշխիք։
EVN Report-ը հայտնում է, որ Ասիական զարգացման բանկը և Հայաստանի Ջրային կոմիտեն՝ ջրային ռեսուրսների կառավարման համար պատասխանատու պետական մարմինը, համաձայնության են եկել ընդհանուր $269,7 միլիոն արժողությամբ եռափուլ ծրագրի շուրջ։ Ավելի փոքր ծավալի առաջին փուլով, երեք կայանների արդիականացման հետ մեկտեղ, նախատեսվում է կառուցել և վերականգնել կոյուղագծեր ու պոմպակայաններ։
| Ցուցանիշ | Գումար կամ սպասարկվող բնակիչների թիվ |
|---|---|
| Ամբողջ եռափուլ ծրագիրը | $269,7 միլիոն |
| Առաջարկվող առաջին փուլը | $101,7 միլիոն (39,65 միլիարդ դրամ) |
| Արդեն կոյուղուն միացված բնակիչներ | Մոտ 30 000 |
| Առաջին փուլով կոյուղուն նոր միացվող բնակիչներ | Մոտ 74 000 |
| Առաջին փուլից հետո սպասարկվող բնակիչների ընդհանուր թիվը | Մոտ 104 000 |
Տեխնիկատնտեսական հիմնավորման ուսումնասիրությունը, ըստ EVN Report-ի, առանձնացնում է երեք բարձր ռիսկ․ տնային տնտեսությունների միացումների ավարտի ուշացումներ, սպասվածից քիչ միացումներ, որոնք կնվազեցնեն կայանների աշխատանքի արդյունավետությունը, և անորոշություն, թե ով է շահագործելու կայաններն արդիականացումից հետո։ Այս ռիսկերը վերաբերում են նրան, թե արդյոք ընդլայնված կոյուղու ցանցն ու արդիականացված կայանները կաշխատեն նախատեսվածի պես։
EVN Report-ի փոխանցմամբ՝ առաջին փուլի գնահատված տևողությունը հինգ տարի է, իսկ ավարտը սպասվում է 2032 թվականի սկզբին։ Երկրորդ և երրորդ փուլերի մանրամասները դեռ չեն քննարկվում։ Ջրային կոմիտեի խոսնակն ասել է, որ նախնական հաշվարկներով 2027 թվականի բյուջեում նախատեսվում է պետական մասնակի համաֆինանսավորում, իսկ մնացած գումարն ակնկալվում է ստանալ Ասիական զարգացման բանկի դրամաշնորհով։ Ֆինանսավորման այս պայմանավորվածությունները դեռ քննարկման փուլում են և չեն նշանակում, որ միջոցների տրամադրումն արդեն հաստատված է։

Ինֆրակարմիր պատկերը ցույց է տալիս երիտասարդ աստղեր, խոռոչներ և շարժման մեջ դրված գազ։ ESA-ն բացատրում է, թե աստղերից արտանետվող նյութի հոսքերը, աստղային քամիներն ու լույսն ինչպես են փոխում շրջակա ամպը։
3 րոպե

Լուսնի հակառակ կողմի ընդերքում գտնվող ապարի մոդելն ավելի հավանական է դարձնում երկարատև մագնիսական դաշտի գոյությունը, քան հարվածից առաջացած կարճատև մագնիսական իմպուլսը, բայց լուսնային դինամոյի շուրջ բանավեճը դեռ բաց է։

Գնահատման ընթացքում դիտարկվել են պատվաստումներում ընդգրկվածությունը, ծննդաբերության շրջանում վարակի փոխանցման կանխարգելումը և պատվաստված խմբերում վարակի նշանները։
2 րոպե