Ինչպես է MEGATRON-ը կապում Վեբի դիտած գալակտիկաներն ու հնագույն աստղերի քիմիան


Չորս հետազոտություններ հետևում են գազին, աստղերի լույսին և նոր առաջացած տարրերին՝ օգնելով մեկնաբանել առաջին աստղերի մասին վկայությունների երկու տարբեր աղբյուրները։
MEGATRON նախագիծը մոդելավորում է, թե ինչպես են առաջին աստղերը փոխել իրենց շրջապատող գազը և առաջացրել նոր քիմիական տարրեր։ Նպատակն է օգնել աստղագետներին մեկնաբանել այդ պատմության մասին վկայությունների երկու տարբեր աղբյուրները՝ Ջեյմս Վեբի տիեզերական աստղադիտակով դիտված վաղ գալակտիկաները և հնագույն աստղերում պահպանված քիմիական հետքերը։
ScienceDaily-ի հոկտեմբերի 3-ի հաղորդման համաձայն՝ Open Journal of Astrophysics-ում հրապարակված չորս հետազոտությունները կազմում են համագործակցության արդյունքների առաջին խոշոր հավաքածուն։ Նախագիծը ղեկավարում են Միացյալ Թագավորության Բաթի համալսարանի հետազոտողները։ Նրանք համագործակցում են ԱՄՆ-ի Չիկագոյի համալսարանի և Ֆրանսիայի Փարիզի աստղաֆիզիկայի ինստիտուտի գործընկերների հետ։
Վեբն անմիջականորեն դիտում է Տիեզերքի վաղ շրջանի երիտասարդ գալակտիկաները։ Մեր Արեգակնային համակարգը պարունակող Ծիր Կաթին գալակտիկայի ներսում և դրա շուրջ գտնվող հնագույն աստղերն այլ տեսակի վկայություններ են տալիս։ Նրանց քիմիական բաղադրության մեջ պահպանված հետքերը տեղեկություններ են տալիս ավելի վաղ գոյություն ունեցած աստղերի և այն տարրերի մասին, որոնք այդ աստղերը տարածել են իրենց շրջապատում։
Պահպանված այդ քիմիական հետքերի ուսումնասիրությունը կոչվում է աստղային հնագիտություն։ Աստղագետները դրանց միջոցով եզրակացություններ են անում այն մասին, թե ինչպիսին են եղել առաջին աստղերը՝ հենց այդ աստղերը դիտելու փոխարեն։ Բաթի համալսարանի ֆիզիկայի հետազոտող և MEGATRON-ի հիմնական մասնակիցներից Մարտին Ռեյի բնորոշմամբ՝ համակարգչային մոդելներն ընդհանուր ֆիզիկական հիմք են տալիս առաջին աստղերի մասին պատկերացումները վկայությունների երկու աղբյուրների հետ համեմատելու համար։

Կանխատեսվում է, որ Լոս Անջելեսի կենտրոնում ջերմաստիճանը կմոտենա 100°F-ի, իսկ ափից հեռու տարածքներում ավելի շոգ կլինի։ Սա մտահոգություններ է առաջացնում շոգից առաջացող առողջական խնդիրների և անտառային հրդեհների առնչությամբ։
Մոդելավորումը սկսվում է ծանր տարրեր չպարունակող գազից՝ ներկայացնելով Մեծ պայթյունից կարճ ժամանակ անց եղած պայմանները։ Այնուհետև մոդելները հետևում են առաջին աստղերի ձևավորմանը, նրանց արձակած ճառագայթմանը և գերնորերի պայթյուններին՝ աստղերի կյանքի ավարտին տեղի ունեցող պայթյուններին։ Մոդելները հետևում են նաև, թե ինչպես են նոր առաջացած տարրերը տարածվում աստղերի և գալակտիկաների հետագա սերունդներում։
MEGATRON-ը հետևում է երիտասարդ գալակտիկայի զարգացմանը, որի ընթացքում այն վերածվում է զանգվածով մոտավորապես Ծիր Կաթինի հետ համեմատելի համակարգի։ Այն միաժամանակ հաշվարկում է գազի շարժումը, աստղերի լույսի տարածումը և քիմիական տարրերի խտությունների փոփոխությունները։ Սա հետազոտողներին հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել, թե միլիարդավոր տարիների ընթացքում աստղերի հաջորդական սերունդներն ինչպես են փոխում գալակտիկաների ներսում և դրանց շուրջ գտնվող գազը։
Այս հաջորդականությունը վաղ գալակտիկաների պայմանները կապում է ավելի ուշ առաջացած աստղերի քիմիական բաղադրության հետ։ Ռեյի խոսքով՝ մոդելները թե՛ Վեբի դիտարկումների, թե՛ հնագույն աստղերի քիմիական բաղադրության հետ համեմատելը կարող է օգնել ստուգել այն բացատրությունները, թե ինչպես են աստղերն առաջացրել և տարածել այնպիսի տարրեր, ինչպիսիք են ածխածինը, թթվածինն ու երկաթը։
Վերլուծություն
Հետազոտողները հայտնում են, որ իրենց մանրամասն մոդելները նկարագրում են գազի այնպիսի կառուցվածքներ, որոնք ավելի պարզ մոտեցումները կարող են բաց թողնել։ Արդյունքները նաև վկայում են, որ պակաս մանրամասն մոդելները կարող են թերագնահատել, թե աստղային ճառագայթումն ու բարդ քիմիական գործընթացները որքան ուժեղ են ազդում գալակտիկաները շրջապատող գազի վրա։ Այս տարբերությունները կարևոր են, քանի որ գազի և տարրերի խտությունների մոդելավորված արժեքներն օգտագործվում են այն կանխատեսումներում, որոնք աստղագետները համեմատում են դիտարկումների հետ։
MEGATRON-ը վկայությունների այս երկու աղբյուրները մեկնաբանելու և ստուգելու միջոց է առաջարկում, ոչ թե առաջին աստղերի պատմության՝ դիտարկումներով հաստատված վերակազմություն։ Ռեյը և Բաթի համալսարանի նրա գործընկերներն աշխատում են մոդելների հաջորդ սերնդի վրա՝ ձգտելով ավելի մեծ մանրամասնության և ավելի ամբողջական ֆիզիկական մոդելների։ Դա նրանց թույլ կտա ավելի անմիջական համեմատություններ անել Վեբի դիտարկումների և հնագույն աստղերում պահպանված քիմիական հետքերի հետ։
2 րոպե

Մկների վրա փորձերն ու գրեթե 1 200 մարդու արյան նմուշների ուսումնասիրությունը հուշում են հետազոտության հնարավոր թիրախի մասին, բայց չեն հաստատում մարդկանց հիվանդության պատճառը կամ արդյունավետ բուժման առկայությունը։
3 րոպե

Այս ամինաթթուն, ըստ երևույթին, դանդաղեցնում է բջջում էներգիայի արտադրությանը նպաստող սպիտակուցների հեռացումը։ Որակի վերահսկման նույն համակարգը նաև օգնում է հեռացնել վնասված սպիտակուցները։
2 րոպե