Մալայզիայի նախկին վարչապետ Նաջիբ Ռազակը վերադարձել է տուն՝ տնային կալանքի
Մալայզիայի նախկին վարչապետ Նաջիբ Ռազակը վերադարձել է տուն՝ տնային կալանքի
Նոյեմբերի 10-ին Բարձրագույն դատարանի փոխարինող որոշմամբ Նաջիբը SRC International-ի գործով կրճատված պատժի մնացած մասը կրում է տանը՝ մինչև 2028 թ․ օգոստոսի 23-ը։ Նա տուն է վերադարձել ավելի վաղ տեղափոխության կասեցումից հետո։
Մալայզիայի նախկին վարչապետ Նաջիբ Ռազակը նոյեմբերի 10-ին վերադարձել է Կուալա Լումպուրի իր տուն՝ հեռանալով Քաջանգի բանտից, որտեղ պատիժ էր կրում SRC International-ի կոռուպցիոն գործով։ Նրա պատիժը շարունակվում է տնային կալանքի պայմաններում, այլ ոչ թե ավարտվում ազատ արձակմամբ։
Նաջիբը բանտից դուրս էր եկել նոյեմբերի 6-ին, սակայն ժամեր անց նրան վերադարձրել էին, երբ Մալայզիայի գլխավոր դատախազը կասեցրել էր տեղափոխությունը՝ մինչև իրավական պարզաբանում ստանալը։ Գլխավոր դատախազության գրասենյակը հայտարարել էր, որ անհրաժեշտ է պարզել՝ արդյոք տուգանքի վճարումից հետո կայացված որոշումը նշանակում էր առաջին պատժի ավարտը, քանի որ դրանից էր կախված երկրորդ պատժի ժամկետի սկսվելը։
Նոյեմբերի 6-ին ավելի վաղ Նաջիբի փաստաբան Ֆարհան Շաֆին ասել էր, որ ստացել է որոշումը և պատրաստվում է այն անմիջապես հասցնել Քաջանգի բանտ։ Նրա խոսքով՝ եթե ամեն ինչ նախատեսվածի պես ընթանար, տնային կալանքը կարող էր սկսվել նույն օրը։ Ավելի ուշ գլխավոր դատախազության գրասենյակը հայտարարել էր, որ Նաջիբը կմնա բանտում, քանի դեռ պարզաբանվում են նրա պայմանական թագավորական ներման մեկնաբանության իրավական հարցերը․ այս մասին Reuters-ի հաղորդումը մեջբերել է Al Jazeera-ն։
Գլխավոր դատախազի՝ վերանայման դիմումից հետո դատավոր Ասլամ Զայնուդինը չեղարկել է ազատման որոշումն ու այն փոխարինել տնային կալանքի որոշմամբ։ Բարձրագույն դատարանի որոշմամբ տնային կալանքն ուժի մեջ է մտել անմիջապես, իսկ Նաջիբի տունը մինչև նրա վերադարձը հայտարարվել է դաշնային բանտ։
Ներումը և տեղափոխության շուրջ վեճը
Մալայզիայի թագավոր Սուլթան Իբրահիմ Իսկանդարը 2026-ի սեպտեմբերին պայմանական ներում է շնորհել Նաջիբին՝ թույլ տալով պատժի մնացած մասը կրել տանը՝ տուգանքը վճարելու պայմանով։ Նաջիբի կուսակցությունը՝ Մալայների միացյալ ազգային կազմակերպությունը, վճարել է 50 միլիոն ռինգիթ տուգանքը՝ նրա կողմնակիցների կազմակերպած դրամահավաքից հետո։ Կուսակցության գլխավոր քարտուղար Ասրաֆ Վաջիդ Դուսուկին նոյեմբերի 6-ին հայտարարել է, որ բավարար միջոցներ են հավաքվել։
Նախագծով առաջարկվում է բռնաբարության համար օգտագործվող թմրեցնող նյութերը զենքի հետ դասել «վտանգավոր նյութերի» շարքին։ Գերմանիայի Բունդեսթագում քվեարկությունը նախատեսված է նոյեմբերի ։
Al Jazeera-ի հաղորդմամբ՝ կուսակցությունը տուգանքը վճարելու համար օգտագործել է կողմնակիցների հավաքած միջոցները, քանի որ Նաջիբի բանկային հաշիվները սառեցված էին։ Ըստ DW-ի՝ Նաջիբը շարունակում է ազդեցիկ մնալ կուսակցությունում, որը 2022-ին իշխանության եկած կառավարության մաս է կազմում։
Նաջիբին բանտ վերադարձնելուց հետո պալատը հրապարակայնորեն քննադատել է որոշման հետ կապված գործողությունները։ Թագավորն ասել է, որ ներում շնորհելը թագավորի բացառիկ իրավասությունն է, և Նաջիբին շնորհված ներման պայմանները կատարվել են։ Գլխավոր դատախազության գրասենյակը հայտարարել է, որ չի վիճարկում և չի անտեսում ներումը։
Նաջիբի փաստաբան Մուհամադ Շաֆի Աբդուլլան ասել է, որ իր պաշտպանյալը չի կարող տնից դուրս գալ առանց հատուկ թույլտվության կամ հատուկ պատճառի։ Շաֆի Աբդուլլայի խոսքով՝ իրեն դեռ չեն հայտնել պայմաններն ամբողջությամբ, այդ թվում՝ արդյոք ընտանիքի անդամները կարող են ապրել այնտեղ։ Նա կարծում է, որ այցելուներին թույլտվություն կպահանջվի, սակայն ասել է, որ հարցը հստակ չէ։
Մալայզիայի տրանսպորտի նախարար Էնթոնի Լոքը հրաժարական է տվել՝ ի նշան ի նշան բողոքի՝ տնային կալանքը թույլատրելու որոշման դեմ։
Al Jazeera-ի թղթակից Ռոբ Մակբրայդի խոսքով՝ որոշումը կարող է ազդել Մալայզիայի քաղաքական կյանքի վրա։ Նա հայտնել է նաև, որ վարչապետ Անվար Իբրահիմը հրապարակայնորեն մտահոգություն է հայտնել ներման կապակցությամբ։
Առանձին դատավճիռը շարունակում է բողոքարկվել
Նաջիբը մեղավոր է ճանաչվել իշխանության չարաշահման, վստահության հանցավոր չարաշահման և փողերի լվացման համար՝ SRC International-ի միջոցների հետ կապված գործով։ Ընկերությունը նախկինում եղել է 1Malaysia Development Berhad պետական ներդրումային հիմնադրամի դուստր ձեռնարկությունը․ հիմնադրամը հայտնի է նաև 1MDB անունով։ Նաջիբը 2020-ին ի սկզբանե նշանակված 12 տարվա պատիժը սկսել է կրել 2022-ին, իսկ Մալայզիայի ներումների խորհուրդը 2024-ին այն կրճատել է մինչև 6 տարի։
Նաջիբը 1MDB-ի համահիմնադիրն է․ նա հիմնադրամը համահիմնադրել է 2009-ից 2018 թվականներին վարչապետի պաշտոնը զբաղեցնելու ընթացքում։ Նրա առաջին դատավճիռը վերաբերում էր SRC International-ից նրա անձնական հաշիվներին փոխանցված 42 միլիոն ռինգիթին։
Տնային կալանքի որոշումը չի ընդգրկում 15 տարվա ազատազրկման առանձին պատիժը, որը նշանակվել է 2025-ի դեկտեմբերին՝ 1MDB-ի հետ կապված երկրորդ գործով կոռուպցիայի և փողերի լվացման համար։ Այդ դատավճռով նշանակվել է նաև 11,4 միլիարդ ռինգիթ տուգանք։ Նաջիբը հերքում է իր մեղքը և պնդում, որ բարդ համաշխարհային խարդախության սխեմայի համար մեղքը բարդվել է միայն իր վրա։
Երկրորդ գործով Նաջիբը մեղավոր է ճանաչվել 1MDB-ից գրեթե 2,3 միլիարդ ռինգիթ յուրացնելու համար։
Նաջիբը բողոքարկում է երկրորդ դատավճիռը։ Նրա փաստաբանները խնդրել էին կասեցնել ազատազրկման պատժի և տուգանքների կատարումը՝ վկայակոչելով վատ առողջական վիճակն ու վճարելու անկարողությունը։ Սակայն դատավորը սեպտեմբերին մերժել է խնդրանքը՝ ասելով, որ հանցագործության ծանրությունն ավելի կարևոր է հանրային շահի տեսանկյունից։ Եթե բողոքը մերժվի, Նաջիբը տնային կալանքի ավարտից հետո կարող է վերադառնալ բանտ։
Միջազգային ծովային կազմակերպությունը կոչ է արել կառավարություններին վտանգի տակ չդնել առևտրային նավերի անձնակազմերին։ Կազմակերպության խոսքով՝ այս տարի հակամարտություններում հարյուրավոր նավաստիներ վիրավորվել են։ Al Jazeera-ի հաղորդմամբ՝ շատերն էլ անհետ կորած են, և մտավախություն կա, որ նրանք զոհվել են։
Էնրիկե Ռիերան հրաժարական է տվել նոյեմբերի 5-ին, իսկ Կառլոս Բենիտեսը դարձել է նախարարի պաշտոնակատար։ Նախագահ Սանտյագո Պենյան շարունակում է ժամանակավորապես պաշտոնավարել, մինչ Կոնգրեսը շարժվում է իմփիչմենթի ընթացակարգով։