Մարոկկոյում հայտնաբերվել է 4 000–3 500 տարվա վաղեմության պատերի համակարգ

Մարոկկոյի հյուսիս-արևմուտքում՝ Ուեդ Բեհտում, պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել է մոտ 4 000–3 500 տարվա վաղեմության խրամատի, հողապատնեշի և պատի համակարգ, ասում են հետազոտողները։ Նեղ լեռնակատարի վրա մի քանի փուլով կառուցված համակարգը նոր վկայություն է, որ այնտեղի նախապատմական համայնքները կարողանում էին ծավալուն շինարարական աշխատանքներ կազմակերպել։

Ուեդ Բեհտի հնագիտական նախագիծը նախկինում հայտնաբերել էր ավելի հին՝ մոտ 5 400–4 900 տարվա վաղեմության գյուղատնտեսական համալիր։ Նեոլիթի այդ ավելի վաղ շրջանում գործունեությունը կենտրոնացած էր ավելի ընդարձակ և բաց հյուսիսային հատվածում, իսկ նոր թվագրված կառույցի ժամանակ արդեն տեղափոխվել էր դեպի հարավի ավելի նեղ լեռնակատարը։

Ինչ են պարզել պեղումները

Հնագետ Արման Ռյուլմանը 1930-ականներին փաստագրել էր երեք պատ և բնական զառիթափ լանջ, որը կազմում էր չորրորդ կողմը։ Նա դա համարել էր լեռնաճյուղը հատող պաշտպանական պատնեշ, սակայն կառույցի ճշգրիտ ժամանակագրությունն ու բնույթը մնում էին անորոշ։

2023-ի պեղումներին մասնակցած հետազոտողները ScienceDaily-ում հրապարակված հոդվածում նկարագրում են գետի և կիրճի միջև գտնվող խրամատ, բարձր հողապատնեշ և պատ։ Համակարգը կտրում էր լեռնակատարի հարավային ծայրը․ հենց այդ դասավորության հիման վրա են հետազոտողները ենթադրում, որ այն պաշտպանական նշանակություն է ունեցել։

Կառուցման ժամանակագրությունը հետազոտողները հիմնավորում են կառույցների հետ կապված նստվածքների ռադիոածխածնային թվագրմամբ։ Նրանք սկզբնական շինարարությունը վերագրում են մի ժամանակաշրջանի, որը համարժեք է Արևմտյան Միջերկրածովյան տարածաշրջանի մյուս մասերի բրոնզի դարին։ Հետազոտողների բնորոշմամբ՝ սա Նեղոսի հովտից դուրս՝ Հյուսիսային Աֆրիկայում հայտնի ամենավաղ, հավանաբար պաշտպանական նշանակության խոշորածավալ կառույցն է։