Ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի հետազոտությունները կենտրոնանում են վաղ հայտնաբերման և կանխարգելման վրա


Բարձր ռիսկ ունեցող մարդկանց հսկողության հետազոտության ընթացքում քաղցկեղի դեպքեր են հայտնաբերվել վաղ փուլերում։ Մկների վրա առանձին փորձերում ստուգվում է նախաքաղցկեղային գոյացությունների բուժումը, բայց մարդկանց դեպքում այս մոտեցումներից ոչ մեկի՝ ապրելիությունը բարելավելու օգուտը դեռ հաստատված չէ։
Հետազոտողներն ուսումնասիրում են ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի դեմ պայքարի երկու փոխլրացնող մոտեցում՝ հսկել բարձր ռիսկ ունեցող մարդկանց՝ հիվանդությունն ավելի վաղ հայտնաբերելու համար, և բուժել ախտաբանական գոյացությունները, նախքան դրանք քաղցկեղային կդառնան։ Ըստ Nature-ի՝ հոկտեմբերի 1-ի հրապարակման՝ առաջին մոտեցումը փորձարկվում է մարդկանց մասնակցությամբ ընթացիկ հետազոտության մեջ, իսկ երկրորդի օգտին տվյալներ են տալիս մկների վրա կատարված փորձերը։
Երկրորդ մոտեցումը քաղցկեղի զարգացումը կանխելուն ուղղված վաղ միջամտությունն է․ ախտաբանական աճ ունեցող հյուսվածքները բուժվում են, որպեսզի դրանք քաղցկեղային չդառնան և չտարածվեն։ Ավելի վաղ գործելու պատճառը հստակ է։ Ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի դեպքերի կեսից ավելին ախտորոշվում է միայն այն ժամանակ, երբ հիվանդությունն արդեն տարածվել է այլ օրգաններ։ Ախտանշանները կարող են անորոշ լինել, իսկ ենթաստամոքսային գեղձի ուռուցքները կարող են աճել խոշոր արյունատար անոթների շուրջ, ինչի պատճառով դրանք դժվար է հեռացնել։
PRECEDE-ը կլինիկական հետազոտություն է այն մարդկանց համար, որոնց ընտանիքում եղել են ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի դեպքեր, որոնք այդ գեղձի վրա ունեն որոշակի ախտաբանական գոյացություններ կամ գենետիկական առանձնահատկություններ, որոնք մեծացնում են հիվանդության ռիսկը։ Սան Դիեգոյի Կալիֆոռնիայի համալսարանի առողջապահական համակարգի Մուրսի քաղցկեղի կենտրոնի տնօրեն Դայան Սիմեոնեն և նրա գործընկերները սկսել են հետազոտությունը՝ պարզելու, թե արդյոք հաճախակի հսկողությունը բարելավում է ապրելիությունը, և եթե այո՝ որքանով։
| Ցուցանիշ | Նախատեսված կամ հաղորդված թիվ |
|---|---|
Քաղցկեղի վաղ հայտնաբերումն ինքնին չի հաստատում, որ հսկողությունը երկարացնում է կյանքը։ Դեռ պարզ չէ՝ արդյոք PRECEDE-ի շրջանակում իրականացվող հսկողությունը բարելավում է ապրելիությունը։
Թիմը նաև նախատեսում է օգտագործել մասնակիցներից վերցված նմուշները՝ գնահատելու քաղցկեղի վաղ հայտնաբերման համար նախատեսված փորձարարական արյան թեստերը։ Հետազոտողները կուսումնասիրեն՝ արդյոք գերբանականությունը կարող է հետազոտության պատկերներում հայտնաբերել ախտաբանական փոփոխություններ, նախքան դրանք տեսանելի կդառնան անզեն աչքով։
Փենսիլվանիայի համալսարանի քաղցկեղի հետազոտող Բեն Ստենգերը և նրա թիմն ուսումնասիրել են Kras կոչվող գենի մուտացիաներով մկների։ Այդ մուտացիաների հետևանքով առաջանում են սպիտակուցներ, որոնք կարող են քաղցկեղ առաջացնել։ Երբ կենդանիների ենթաստամոքսային գեղձերում փոքրիկ նախաքաղցկեղային գոյացություններ են զարգացել, հետազոտողները նրանց տվել են դեղամիջոց, որն ապաակտիվացնում է KRAS-ը և դրա հետ կապված՝ քաղցկեղի զարգացումը խթանող սպիտակուցները։
Nature-ը հաղորդել է, որ բուժումը բարելավել է մկների ապրելիությունը։ Սա կենդանիների վրա առանձին փորձ էր, ոչ թե PRECEDE-ի շրջանակում ստացված բուժման արդյունք։ Մարդկանց դեպքում քաղցկեղի զարգացումը կանխելուն ուղղված վաղ միջամտության արդյունավետությունը դեռ հաստատված չէ։ Ստենգերը զգուշացրել է, որ մարդկանց դեպքում այս եղանակը լավագույնս կիրառելու ձևը պարզելու համար կարող են տարիներ պահանջվել։
Մկներին տրված դեղամիջոցը գործում է daraxonrasib-ի նման, որը վաճառվում է Rasonque անվամբ։ Nature-ը հաղորդել է, որ ԱՄՆ սննդի և դեղերի վարչությունն օգոստոսին հաստատել է daraxonrasib-ը, սակայն այդ հաստատումը վերաբերում է ուշ փուլում գտնվող քաղցկեղի բուժմանը, ոչ թե կանխարգելմանը։
Սիմեոնեն ասել է, որ PRECEDE-ի կոնսորցիումը կարող է ստուգել՝ արդյոք daraxonrasib-ի նման դեղամիջոցները բարելավում են ապրելիությունը, երբ տրվում են նախաքաղցկեղային գոյացությունները կամ վաղ փուլի ուռուցքները հեռացնելու վիրահատությունից անմիջապես հետո։ Այդ հնարավոր փորձարկումը կօգնի կապել հայտնաբերումն ու բուժումը․ ախտաբանական փոփոխությունն ավելի վաղ հայտնաբերելը միջամտելու հնարավորություն է ստեղծում, բայց դեռ պետք է ստուգել՝ արդյոք այդ միջամտությունն օգնում է մարդկանց ավելի երկար ապրել։
Հետազոտողները կանանց հարցման պատասխանները համեմատել են էլեկտրոնային բժշկական գրառումների հետ և բացեր հայտնաբերել դաշտանադադարի առկայության, սկսվելու ժամանակի ու ախտանշանների մասին տեղեկություններում։
3 րոպե

Վերստեղծված խառնուրդն ազդել է բակտերիաների թաղանթների, գեների ակտիվության և հաղորդակցության վրա։ Հետազոտողները ցանկանում են հայտնաբերել ակտիվ մոլեկուլները, ոչ թե խորհուրդ տալ տնային պայմաններում պատրաստվող բուժամիջոց։
3 րոպե

Resources for the Future-ի կանխատեսմամբ՝ օրինագծի ընդունման դեպքում էլեկտրաէներգետիկայի ոլորտում մինչև 2041 թվականն ածխաթթու գազի կուտակային արտանետումները 1,83 գիգատոննայով պակաս կլինեն, թեև դրանք երկու դեպքում էլ կաճեն։ Գնահատականն ընդգրկում է միայն ոլորտին վերաբերող դրույթները։
3 րոպե
Ուղղում ·
Կիրառվել է խմբագրական ոճը՝ գերբանականություն (ԳԲ)՝ արհեստական բանականության փոխարեն։
Ուղղում ·
Հայերեն տեքստում շտկվել են ուղղագրական և կետադրական սխալներ։