Լուսնահողի նմանակում 30% կոմպոստով կարտոֆիլի աճը հավասարվել է երկրայինին

Օրեգոնի պետական համալսարանի հետազոտողները պարզել են, որ 30% վերմիկոմպոստի հավելումով աճն ու բերքատվությունը համեմատելի են եղել երկրային հողում ստացվածների հետ։
Այս հոդվածում
Օրեգոնի պետական համալսարանի հետազոտողները լուսնային հողի նմանակում կարտոֆիլ են աճեցրել՝ ստանալով երկրային հողում աճեցված բույսերի արդյունքների հետ համեմատելի ցուցանիշներ։ 30% վերմիկոմպոստի հավելումով բույսերի աճն ու զարգացումը, ինչպես նաև բերքատվությունը համեմատելի են եղել երկրային հողում աճեցվածների հետ։
Լուսնի մակերևույթի մեծ մասը ծածկող չամրացված ապարից ու փոշուց կազմված ռեգոլիթը շատ քիչ օրգանական նյութ է պարունակում։ Վերմիկոմպոստը սննդանյութերով հարուստ նյութ է, որը ստանում են անձրևորդների միջոցով օրգանական նյութը քայքայելով։ Հետազոտող Էմերիկ Գուայեն ասել է, որ օրգանական նյութի հավելումով կարտոֆիլը նմանակված հողում անցել է իր ողջ կենսական ցիկլը։
Կոմպոստը բարելավել է աճը
Առանց օրգանական հավելման բույսերի աճը խիստ ճնշված է եղել, իսկ արմատները՝ թերզարգացած։ 5%-ից 15% վերմիկոմպոստի դեպքում դրանք միայն մասամբ են վերականգնվել։ Թիմը փորձարկել է լուսնային ծովերի և բարձրադիր շրջանների հողերը ներկայացնող 5 նմանակ և համեմատության համար օգտագործել է նաև Օրեգոն նահանգի Հերմիստոն քաղաքի հողը։
Արդյունքները հրապարակվել են npj Microgravity-ում 2026 թվականին, գրել է Phys.org-ը։ ՆԱՍԱ-ի ֆինանսավորմամբ և Գուայեի ղեկավարությամբ իրականացվող նախագծի փորձերն ուշացումից հետո սկսվել են 2024-ի օգոստոսին։
Հետազոտողների կարծիքով՝ օրգանական նյութը կապում է ծանր մետաղները՝ նվազեցնելով արմատները վնասելու կամ աճին խանգարելու դրանց հնարավորությունը։ Գուայեի լաբորատորիայի հետդոկտորական հետազոտող Դեյվիդ Հենդին այսպես է նկարագրել ենթադրվող ազդեցությունը․
«Մենք կարծում ենք, որ կոմպոստն օգնում է մեղմել լուսնային ռեգոլիթում նկատվող թունավոր ազդեցության մի մասը՝ նվազեցնելով բույսերի շփումը վնասակար միացությունների հետ»։
Ինչը դեռ պետք է փորձարկել
Հետազոտողներն ասել են, որ կարտոֆիլը պահպանել է իր սննդային որակը, իսկ դրանում բնականորեն առկա թունավոր նյութերի՝ գլիկոալկալոիդների քանակի վիճակագրորեն նշանակալի աճ չի նկատվել։ Փորձում, սակայն, օգտագործվել են Երկրի վրա պատրաստված նյութեր, ոչ թե լուսնային հող, և չեն նմանակվել արեգակնային ճառագայթումն ու լուսնային ձգողականությունը։ Ուստի արդյունքները չեն հաստատում, որ Լուսնի վրա աճեցված կարտոֆիլն անվտանգ կլինի ուտելու համար։
Եթե լուսնային պայմաններում մշակումը հաջողվի, տիեզերագնացները կկարողանան սննդի մնացորդներն ու բուսական թափոնները վերածել օրգանական նյութի՝ նվազեցնելով Երկրից աճեցման նյութեր տեղափոխելու անհրաժեշտությունը։ Առաջիկա հոդվածում կներկայացվեն կարտոֆիլի 10 սորտերի փորձարկման արդյունքները, որոնք կօգնեն թիմին որոշել, թե դրանցից որոնք կարող են առավել պիտանի լինել ապագայի լուսնային գյուղատնտեսության համար։
Ավելի վաղ՝ Գիտություն
ԻրավունքներՆոր Հարավային Ուելսի կորոները Թամի Շիփլիի մահը կանխելի է համարել
Կորոներ Թերեզա Օ’Սալիվանը պարզել է, որ կալանքի տակ գտնվող 47-ամյա կնոջ մահվանը նախորդել են չկատարված ստուգումներն ու ուշացած բուժօգնությունը, և առաջարկել է փոխել բանտային հսկողությունն ու հոգեկան առողջության պահպանման երաշխիքները։
3 րոպե
ՏիեզերքՆոր մոդելը կանխատեսում է լուսնաշարժի ավելի ուժեղ ցնցումներ մեծ հեռավորության վրա
Թեսսա Ուիլյամսն ու նրա գործընկերները մշակել են ծանծաղ լուսնաշարժերի համար նախատեսված առաջին մոդելը, որը կօգնի ինժեներներին գնահատել ապագա լուսնային շինարարության համար կարևոր ցնցումները։
2 րոպե
ԱռողջությունԱՄՆ Սննդի և դեղերի վարչությունը հաստատել է Գոշեի 3-րդ տիպի նյարդախտանիշների առաջին դեղը
Infilbray-ը հաստատվել է առնվազն 15 կիլոգրամ քաշ ունեցող մեծահասակների ու երեխաների համար։ Այդ հիվանդների նյարդաբանական ախտանշանները բուժելու համար մինչ այժմ հաստատված դեղ չկար։
2 րոպե
Աղբյուրներ
phys.org SpacePotatoes grown in simulated lunar soil match Earth-grown performance (բացվում է նոր ներդիրում)
- taskbook.nasaprs.comThe NASA Task Book (բացվում է նոր ներդիրում)
- opb.orgSpuds in space? An OSU lab is experimenting to see how potatoes might be grown on the moon - OPB (բացվում է նոր ներդիրում)
