Ռուբինի աստղադիտարանը Նեպտունին հետևող ևս 2 տրոյական և 1 թեկնածու է հայտնաբերել

Չիլիում գտնվող Վերա Ռուբինի անվան աստղադիտարանի պատկերներն ուսումնասիրող հետազոտողները հայտնաբերել են Նեպտունին հետևող ևս 2 տրոյական և 1 թեկնածու, գրել է Science News-ը։ Այս սառցե մարմիններն Արեգակի շուրջ շարժվում են Նեպտունի ուղեծրով։

Նեպտունի տրոյականները շարժվում են մոտավորապես մոլորակի ուղեծրով և Արեգակի շուրջ պտույտն ավարտում գրեթե նույն ժամանակում։ Դրանք կուտակվում են L4 և L5 կոչվող շրջանների մոտ՝ համապատասխանաբար Նեպտունից 60 աստիճան առաջ և 60 աստիճան հետ։

Մինչ այս հայտնագործություններն աստղագետները հետևող խմբում շատ ավելի քիչ մարմիններ էին գտել, քան առաջ ընթացող խմբում։

Մարմինների որոնումն աստղաշատ երկնքում

Երկրից դիտելիս Նեպտունին հետևող մարմինների ամպը 15 տարի հայտնվում էր Ծիր Կաթինի ֆոնին։ Աստղերի խտության պատճառով դժվար էր այդ ֆոնին առանձին տրոյականներ տարբերել։

Բելֆաստի Քուինսի համալսարանի մոլորակագետ Մեգ Շվամբն ու նրա գործընկերները մարմինները գտել են Ռուբինի աստղադիտարանի՝ գործարկման նախապատրաստական փուլում արված պատկերներում, երբ ինժեներները փորձարկում էին աստղադիտակը։ Շվամբն ասել է, որ մարմինները պատահաբար հայտնվել են այդ դիտարկումների ընդգրկած տարածքում։

Ռուբինի աստղադիտարանն իր առաջին պատկերները ստացել է 2025-ի հունիսին և 10-ամյա դիտարկումները պաշտոնապես սկսել 2026-ի հունիսին։ Աստղադիտարանի նպատակն է մի քանի գիշերը մեկ քարտեզագրել ամբողջ հարավային երկինքը՝ որոնելով աղոտ և շարժվող մարմիններ։

Շվամբը հայտնագործությունների մասին խոսել է 2026 թ․ հոկտեմբերի 28-ին՝ ԱՄՆ Վաշինգտոն նահանգի Սպոքան քաղաքում Ամերիկյան աստղագիտական ընկերության մոլորակային գիտությունների բաժնի հանդիպման ընթացքում կայացած ասուլիսում։ Արդյունքները հրապարակվել են նաև Astrophysical Journal Letters ամսագրում։

Արեգակնային համակարգի սկզբնավորման հուշումներ

Աստղագետները կարծում են, որ Նեպտունի տրոյականները կարող են լինել Արեգակնային համակարգի սկզբնական կառուցատարրերից և պահպանել վկայություններ այն մասին, թե ինչպես են մոլորակները ձևավորվել ու զարգացել։ Նորահայտ հետևող մարմինների կազմը, ըստ երևույթին, նման է առաջ ընթացողներին, ինչը համահունչ է ձևավորման տեսություններին։

Նեպտունի տրոյականների դիտվող գույներին կարող են համապատասխանել մակերևույթի տարբեր նյութական կազմեր։ Ուստի միայն գույնի նմանությունը չի հաստատում, որ երկու մարմինների մակերևույթները բաղկացած են նույն նյութերից։

Նիսի մոդելի համաձայն՝ հսկա մոլորակները սկզբնական խիտ դասավորությունից տեղափոխվել են իրենց ներկայիս դիրքերը։ Նեպտունի տրոյականների ծագման վարկածներից մեկի համաձայն՝ դրանք զավթվել են մոլորակների ուղեծրերի փոփոխության ընթացքում, այլ ոչ թե ձևավորվել իրենց ներկայիս դիրքերում կամ բախումների հետևանքով։

Շվամբն ասել է, որ հետազոտողներն ակնկալում են մոտավորապես հավասար թվով մարմիններ գտնել առաջ ընթացող և հետևող խմբերում։ Նա ակնկալում է, որ Ռուբինի աստղադիտարանի դիտարկումների ընթացքում կհայտնաբերվեն Նեպտունի հարյուրավոր այլ տրոյականներ՝ աստղագետներին տալով ուսումնասիրության համար ավելի մեծ ընտրանք։