Սաուդյան Արաբիան մահապատժի է ենթարկել Կուրեյրիսին ու ալ-Սաֆվանիին․ AFP-ի թիվը՝ 211


Նոյեմբերի 14-ի մահապատիժներից հետո 2026-ին Սաուդյան Արաբիայում մահապատժի ենթարկվածների թիվը հասել է 211-ի՝ AFP-ի հաշվարկով։ Կուրեյրիսը չորրորդ մահապատժի ենթարկվածն էր նրանցից, ում ազատումն էր պահանջել ՄԱԿ-ի խումբը․ իրավապաշտպանները զգուշացնում են, որ հինգերորդին ևս մահապատիժ է սպառնում։
Սաուդյան Արաբիայի իշխանությունները հայտնել են, որ նոյեմբերի 14-ին երկրի Արևելյան նահանգում մահապատժի են ենթարկել Ջավադ Աբդուլլահ Կուրեյրիսին և Ֆադել Հասան ալ-Սաֆվանիին։ Երկուսն էլ դատապարտվել էին ահաբեկչական հանցագործությունների համար։ Նոյեմբերի 16-ին հրապարակված AFP-ի հաշվարկով՝ այս մահապատիժներից հետո 2026-ին երկրում մահապատժի ենթարկվածների թիվը հասել է 211-ի։
ՄԱԿ-ի Կամայական կալանավորումների հարցերով աշխատանքային խումբը 2024-ի նոյեմբերին Կուրեյրիսի կալանավորումը կամայական էր համարել և կոչ արել ազատ արձակել նրան։ Նա խմբի եզրակացության մեջ հիշատակված հինգ տղամարդկանցից չորրորդն էր, որին մահապատժի են ենթարկել։ Իրավապաշտպան կազմակերպությունների խոսքով՝ մյուսին՝ Յուսեֆ ալ-Մանասիֆին, նույնպես մահապատիժ է սպառնում, այն բանից հետո, երբ Սաուդյան Արաբիայի գերագույն դատարանը հաստատել է նրա մահապատժի դատավճիռը։
DW-ն գրել է, որ ալ-Սաֆվանին քաղաքացիական իրավունքների և կալանավորների ազատ արձակման պահանջով 2011-ին անցկացված խաղաղ ցույցերի հայտնի կազմակերպիչներից էր։ Կուրեյրիսը, դեռ անչափահաս, մասնակցել էր Կատիֆում անցկացված բողոքի ցույցի։ Երկուսն էլ Արևելյան նահանգից էին, որտեղ ապրում է Սաուդյան Արաբիայի շիա փոքրամասնության մեծ մասը։
Արևելյան նահանգում 2011–2012 թվականների ցույցերը տեղի էին ունենում Արաբական գարնան ընթացքում։ Grokipedia-ի պատմական ակնարկի համաձայն՝ պահանջների թվում էին դավանական խտրականության վերացումը, կրոնական ազատությունը, քաղաքական բարեփոխումները և տեղական ծառայությունների ու զբաղվածության բարելավումը։
Human Rights Watch-ը հայտնել է, որ Կուրեյրիսին հակաահաբեկչական մեղադրանքներ էին առաջադրվել 15 և 17 տարեկանում իբր կատարած հանցագործությունների համար։ Կազմակերպության վկայակոչած դատական փաստաթղթերի համաձայն՝ նա հերքել էր մեղադրանքները՝ ընդունելով միայն, որ մասնակցել է 2010-ի բողոքի ցույցին, երբ 15 տարեկան էր։ Իշխանությունները նրան ձերբակալել էին 2020 թ․ դեկտեմբերի 31-ին, Մասնագիտացված քրեական դատարանը 2022 թ․ նոյեմբերի 5-ին դատապարտել էր մահապատժի, դատավճիռը 2024 թ․ նոյեմբերի 12-ին ներկայացվել էր նույն դատարանի վերանայմանը, իսկ դատարանը 2025 թ․ մարտի 2-ին հաստատել էր այն։ Փաստաթղթերում արձանագրված են նաև պնդումներ, որ հարցաքննողները խոստովանություն կորզելու համար դաժան ծեծի են ենթարկել նրան։

ՄԱԿ-ի աշխատանքային խումբը եզրակացրել էր, որ հինգ տղամարդկանց կալանավորումն իրավական հիմք չի ունեցել, պատիժ է եղել պաշտպանված արտահայտվելու համար և ուղեկցվել է արդար դատաքննության իրավունքի լուրջ խախտումներով ու կրոնական խտրականությամբ։ Խումբն ընդունել էր, որ խոստովանություններ կորզելու համար կիրառված խոշտանգումները խաթարել են դատավարության արդարությունը։ Այն նաև խախտումներ էր արձանագրել իրավաբանական օգնության հասանելիության և անկախ ու անկողմնակալ դատարանի իրավունքի առնչությամբ։ Սաուդյան Արաբիան հայտարարել էր, որ տղամարդիկ ծանր քրեական և ահաբեկչական արարքներ են կատարել, և հերքել, թե նրանց ձերբակալությունների հիմքում կրոնն է եղել։ Խումբը գտել էր, որ կառավարությունը չի հիմնավորել նրանց արտահայտվելու ազատության սահմանափակումը։ Այն պահանջել էր անհապաղ ազատ արձակել նրանց, փոխհատուցում և վնասի հատուցման այլ միջոցներ տրամադրել։
Աշխատանքային խումբը գտել էր, որ 2014-ի ահաբեկչության մասին օրենքը հետադարձ ուժով կիրառվել է 2011 և 2012 թվականների ենթադրյալ արարքների նկատմամբ՝ խախտելով քրեական պատժի հետադարձ կիրառման արգելքը։ Խումբը կառավարության պատասխանն այդ առարկությանը համարել էր ոչ բավարար։
Human Rights Watch-ը հայտնել է, որ Սաուդյան Արաբիայի 2018-ի Անչափահասների մասին օրենքը և 2020-ի գործադիր հրամանը մինչև 18 տարեկանը կատարված հանցագործությունների համար մահապատիժը փոխարինել են առավելագույնը 10 տարվա ազատազրկմամբ՝ այն գործերով, որոնց նկատմամբ չի կիրառվում 2017-ի հակաահաբեկչական օրենքը։
DW-ի տվյալներով՝ Կուրեյրիսի և ալ-Սաֆվանիի մահապատժի դատավճիռները հայեցողական՝ թազիր կոչվող որոշումներ էին։ Ի տարբերություն իսլամական իրավունքի սաուդյան մեկնաբանությամբ սահմանված պատիժների՝ թազիրը կիրառվում է, երբ ո՛չ արարքը, ո՛չ պատիժն իսլամական իրավունքով սահմանված չեն։
AFP-ի՝ տարվա մի մասն ընդգրկող հաշվարկում ներառված են թմրանյութերի ապօրինի առևտրի համար դատապարտված և ահաբեկչության հետ կապված մեղադրանքներով մահապատժի ենթարկված մարդիկ։ Human Rights Watch-ի խոսնակ Ահմեդ Բենշեմսին ասել է, որ Սաուդյան Արաբիան ամբողջ 2025-ի ընթացքում մահապատժի է ենթարկել առնվազն 356 մարդու՝ ռեկորդային բարձր ցուցանիշ։
| Կատեգորիա | Մահապատժի ենթարկվածների թիվը |
|---|---|
| Թմրանյութերի ապօրինի առևտրի համար դատապարտվածներ | 126 |
| Ահաբեկչության հետ կապված մեղադրանքներով | 17 |
| Սաուդյան Արաբիայի քաղաքացիներ | 100 |
AFP-ն հայտնել է, որ մահապատժի ենթարկված մյուս մարդիկ օտարերկրյա քաղաքացիներ էին։
ՄԱԿ-ի եզրակացության մեջ հիշատակված մյուս տղամարդիկ Աբդուլլահ ալ-Դերազին և Ջալալ ալ-Լաբբադն էին, որոնք մահապատժի են ենթարկվել 2025-ին, և Հասան Զաքի ալ-Ֆարաջը, որի մահապատժի մասին Սաուդյան Արաբիայի իշխանությունները հայտարարել են 2026 թ․ հոկտեմբերի 17-ին։ Human Rights Watch-ի խոսքով՝ երեքին էլ մեղադրանքներ էին առաջադրվել մանկության տարիներին կատարած ենթադրյալ արարքների համար։
Մարդու իրավունքների եվրոպական-սաուդյան կազմակերպությունը և ՄԱԿ-ի փորձագետները Human Rights Watch-ին ասել են, որ ալ-Մանասիֆի գործը վերաբերում է շիա փոքրամասնության նկատմամբ վերաբերմունքի դեմ ցույցերին և 2011 ու 2012 թվականներին հուղարկավորության երթերին նրա մասնակցությանը, երբ նա 15 և 16 տարեկան էր։ MENA Rights Group-ը հայտնել է, որ նրա ընտանիքը 2026 թ․ սեպտեմբերի 7-ին իմացել է, որ գերագույն դատարանը հաստատել է դատավճիռը, և գործն ուղարկվել է մահապատժի ի կատար ածման։ Կազմակերպությունը զգուշացրել է, որ մահապատիժը կարող է իրականացվել ցանկացած պահի։
MENA Rights Group-ը և Մարդու իրավունքների եվրոպական-սաուդյան կազմակերպությունը պահանջել են ազատ արձակել ալ-Մանասիֆին կամ մեղմել նրա պատիժը։ Նրա շահերը ներկայացնող Reprieve կազմակերպությունը հոկտեմբերի 27-ին զգուշացրել է, որ, ըստ հաղորդումների, նրա դատավճիռը հաստատվել է, և նա կարող է մահապատժի ենթարկվել ցանկացած պահի։ Կազմակերպությունը լորդ Ալթոնի հետ աշխատել է նամակի վրա, որով Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարար Էդ Միլիբենդին խնդրել են միջամտել գործին։
Դրամաշնորհը կաջակցի Emerald Nuclear Norway-ի՝ ծովային նավերի համար միջուկային էներգահամակարգի ինտեգրման հետազոտությանը։ Մինչ միջուկային շահագործումը նախատեսվում են էլեկտրական տաքացմամբ փորձարկումներ։
3 րոպե

Պատգամավորները կլսեն վկայություններ այն մասին, թե արդյոք գաղտնիության պայմանագրերը խանգարում են մարդկանց հայտնել բռնարար կամ անընդունելի վարքագծի մասին։ Լսումները նշանակված են դեկտեմբերի 7-ին, վկաների անունները կհայտարարվեն ավելի ուշ։
3 րոպե

Բրիտանիայի £240 միլիոն (մոտ $316,6 միլիոն) արժողությամբ փաթեթը ներառում է նաև արձակման կայանքներ և ռադարներ։ Ակնկալվում է, որ հրթիռների մատակարարումները կսկսվեն դեկտեմբերի կեսերին։
2 րոպե