Սերբիայում ոստիկաններ են ձերբակալվել ցուցարարներին խոշտանգելու կասկածանքով

Սերբիայի ներքին գործերի նախարարությունը 2026 թ․ նոյեմբերի 4-ին հայտնել է հակակոռուպցիոն ցույցերի ընթացքում բռնություն գործադրելու և խոշտանգելու կասկածանքով ձերբակալությունների մասին։ Նախարարության հայտարարության մեջ նշված է 8 գործող և 1 նախկին ոստիկան։ The Guardian-ը այլ թիվ է ներկայացրել՝ 9 գործող և 1 նախկին ոստիկան։

Նախարարության պնդմամբ՝ կասկածյալները 2025 թ․ օգոստոսի 14–15-ին Բելգրադում Սերբիայի կառավարության շենքի ավտոտնակում ուժ և սպառնալիքներ են կիրառել ձերբակալված ցուցարարների նկատմամբ։ Նախարարության հայտարարության համաձայն՝ նրանք մեծ ցավ և ծանր տառապանք են պատճառել՝ տեղեկություններ ստանալու, ձերբակալվածներին վախեցնելու և նրանց ապօրինաբար պատժելու նպատակով։

Հետաքննությունը

Նախարարությունը հայտնել է, որ այդ ժամանակ կասկածյալները ծառայել են որոշ անձանց և օբյեկտների պաշտպանության ստորաբաժանումում։ Al Jazeera-ն հայտնել է, որ սերբական լրատվամիջոցները ձերբակալվածներից մեկին ներկայացրել են որպես հակաահաբեկչական հատուկ ստորաբաժանման գործող հրամանատար Իգոր Ժմիրիչ։ Նախարարությունը կասկածյալների անունների փոխարեն հրապարակել է նրանց անվան սկզբնատառերը։

Al Jazeera-ն հայտնել է, որ դատախազները 2025 թ․ օգոստոսի վերջին պահանջել են ավտոտնակի տեսահսկման տեսագրությունները, սակայն ոստիկանությունը պատասխանել է, որ դրանք այլևս գոյություն չունեն, քանի որ ինքնաբերաբար ջնջվել են։ Ավելի ուշ օմբուդսմեն Զորան Պաշալիչն ասել է, որ դիտել է տեսագրությունները։

Լրատվամիջոցը հայտնել է, որ ձերբակալությունների գործողությանը նախորդել են նախարարության ներքին վերահսկողության բաժնի վերջնական զեկույցը և գլխավոր հանրային դատախազի՝ երկուշաբթի տված պարտադիր ցուցումը՝ գործով անհապաղ միջոցներ ձեռնարկելու մասին։

N1-ի հաղորդմամբ՝ Բելգրադի բարձրագույն դատարանը ոստիկանության ղեկավարներ Մարկո Կրիչակին և Բոշկո Սեկուլովիչին 30 օրով կալանավորել է ռեստորանում սպանության գործի հետաքննության վարման առնչությամբ՝ վկայակոչելով վկաների վրա ազդելու վտանգը։ Երկուսն էլ կասկածվում էին պաշտոնեական լիազորությունները չարաշահելու համար, իսկ Կրիչակը նաև կասկածվում էր հարցաքննության ընթացքում ռեստորանի սեփականատիրոջը ծեծելու և խոշտանգելու համար։ Al Jazeera-ն Կրիչակի՝ պաշտոնեական լիազորությունները չարաշահելու կասկածանքով վերջերս ձերբակալությունը ներկայացրել է որպես ավտոտնակում ենթադրյալ բռնություններից առանձին գործ։

Ցույցերն ու քաղաքական փոփոխությունը

2025 և 2026 թվականներին հակակոռուպցիոն ցույցերը տարածվել են ողջ Սերբիայում՝ 2024 թ․ նոյեմբերի 1-ին Նովի Սադի վերանորոգված երկաթուղային կայարանի ծածկի փլուզումից հետո, որի հետևանքով զոհվել է 16 մարդ։ Տասնյակ ուսանողներ և ակտիվիստներ ոստիկանությանը մեղադրել են անհամաչափ ուժ կիրառելու համար, ինչի հետևանքով, նրանց պնդմամբ, մարդիկ վնասվածքներ և հոգեբանական ցնցումներ են ստացել։

The Guardian-ը հայտնել է, որ ցույցերի արդյունքում 2026 թ․ հոկտեմբերի 25-ի արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում «Ուսանողական ցուցակը» հաղթել է նախկին նախագահ Ալեքսանդր Վուչիչին հավատարիմ Սերբական առաջադիմական կուսակցությանը։ Ուսանողները, ակտիվիստները, ընդդիմադիր քաղաքական գործիչներն ու իրավապաշտպան խմբերը Վուչիչին և նրա կուսակցությանը մեղադրել են քաղաքական բռնության, լրատվամիջոցների վրա ճնշման, կազմակերպված հանցավորության հետ կապերի և կոռուպցիայի համար։ Վուչիչն ու նրա դաշնակիցները հերքում են մեղադրանքները։

Ինչ է լինելու հետո

Նախարարությունը հայտնել է, որ իր ներքին վերահսկողության բաժինը Բելգրադի առաջին հիմնական հանրային դատախազության դատախազի ցուցումով որոշել է կասկածյալներին պահել մինչև 48 ժամ։ Նախարարության հայտարարության համաձայն՝ նրանք օրենքով սահմանված ժամկետում կներկայացվեն իրավասու դատախազին։