Արբանյակային տվյալների վերլուծությամբ Թուրքիայի աղբավայրերում մեթանի խոշոր արտահոսքեր են հայտնաբերվել


UCLA-ի հետազոտողները Carbon Mapper-ի տվյալներով հայտնաբերել են խոշոր արտանետումներ, այդ թվում՝ մի աղբավայրում, որտեղ մեթանը նաև հավաքում են էներգիա ստանալու համար։
Ըստ Guardian-ի «Բացահայտում․ մեթանի հսկայական արտահոսքերը ՄԱԿ-ի կլիմայական գագաթնաժողովը հյուրընկալող Թուրքիայում» հոդվածի՝ UCLA-ի Stop Methane նախագիծը Carbon Mapper-ի արբանյակային տվյալներով Թուրքիայի աղբավայրերում մեթանի խոշոր արտահոսքեր է հայտնաբերել։ Վերլուծությամբ առանձնացվել են այն վայրերը, որոնք հետազոտողները նկարագրել են որպես Թուրքիայի ամենաշատ արտանետումներ ունեցող 10 աղբավայրերը։ Դրանց թվում է Ստամբուլի մերձակայքում գտնվող Սիլիվրիի աղբավայրը, որտեղ մեթանը նաև հավաքում են էներգիա ստանալու համար։
Մեթանը ջերմությունը պահող հզոր գազ է, որն արտազատվում է սննդի և այլ օրգանական թափոնների քայքայման ընթացքում։ Հոդվածում բացատրվում է, որ այն մթնոլորտից հեռանում է ածխաթթու գազից շատ ավելի արագ, ուստի մեթանի արտանետումների կրճատումը կարող է համեմատաբար արագ դանդաղեցնել տաքացումը։
| Աղբավայր | Մեթանի արտանետումներ | Նկարագրություն |
|---|---|---|
| Սիլիվրի՝ Ստամբուլի մերձակայքում | Ժամում 7,4 տոննա | Հաղորդված միջին ցուցանիշ |
| Շիլե՝ Ստամբուլի ծայրամասում | Ժամում 4 տոննա | Արտանետումների հաղորդված ցուցանիշ |
Հոդվածը, հղում անելով UCLA-ի հետազոտողներին, նաև հաղորդում է Իզմիրի, Անկարայի և Անթալիայի աղբավայրերում խոշոր արտահոսքերի մասին։ Պարզ չէ, թե հաղորդված ցուցանիշները որքան հաճախ են դիտվել, որքան ժամանակ են պահպանվել և ինչ անորոշություն կա գնահատականների շուրջ։
Ստամբուլի քաղաքապետարանի թափոնների կառավարման ստորաբաժանման՝ İstaç-ի պաշտոնյա Ֆաթիհ Արսլանը Guardian-ին հայտնել է, որ Սիլիվրիի աղբավայրում գործող կայանքը ժամում արդյունահանում է 6 000 խորանարդ մետր մեթան և այրում այն՝ էներգիա ստանալու համար։ Սկզբում նա արտանետումները վերագրել է աղբավայրի այն հատվածներին, որոնք դեռ կավով ծածկված չեն։ Արսլանի խոսքով՝ առաջնահերթությունը բաց հատվածներն արագ ծածկելն ու դրանցից արտազատվող մեթանը որպես վառելիք օգտագործելու համար հավաքելն է։ Նա ընդունել է, որ բարելավումներ են անհրաժեշտ։
Հավաքման համակարգի առկայությունը չի նշանակում, որ ամբողջ գազը հավաքվում է։ Carbon Mapper-ի՝ թափոնների ոլորտի պատասխանատու, դոկտոր Տիա Սկարպելլիի խոսքով՝ արդյունքը կախված է համակարգի նախագծումից, արդյունավետությունից և ամենօրյա կառավարումից։ Հոդվածում խոշոր արտահոսքերի հնարավոր պատճառների թվում նշվում են վատ տեխնիկական սպասարկումը, ավելցուկային մեթանն այրելու համար նախատեսված ջահերի հանգած լինելը, ինչպես նաև միայն ավելի որակյալ գազը հավաքելն ու մնացածը բաց թողնելը։ Սրանք համակարգերի խափանման ընդհանուր մեխանիզմներ են, ոչ թե Թուրքիայի այդ աղբավայրերի արտահոսքերի հաստատված բացատրությունները։
Արսլանը նաև պաշտպանել է գործող համակարգը՝ այն համեմատելով թափոններն առանց պատշաճ պահման թողնելու տարբերակի հետ։ Նրա պնդմամբ՝ ներկայիս արտանետումների վիճակը շատ ավելի լավ է, քան կլիներ այդ տարբերակի դեպքում։ Առանձին՝ Սիլիվրիի մերձակայքի բնակիչները Guardian-ին պատմել են, որ աղբավայրի գարշահոտությունը տարիներ շարունակ խաթարել է իրենց կյանքը։ Նրանք նշել են, որ ստիպված են պատուհանները փակ պահել նույնիսկ ամառային շոգ գիշերներին։
Ըստ Guardian-ի՝ ՄԱԿ-ին ներկայացրած ջերմոցային գազերի արտանետումների իր հաշվառման փաստաթղթում Թուրքիան աղբավայրերից մեթանի անվերահսկելի արտազատումը նշում է որպես թափոնների ոլորտի արտանետումների հիմնական աղբյուրներից մեկը և ասում, որ այդ գազերը պետք է մշտադիտարկի շրջակա միջավայրի նախարարությունը։ Սակայն օգոստոսին ընդունված օրենսդրությամբ ներդրված մշտադիտարկման մեխանիզմն ընդգրկում է միայն մասնավոր հատվածի որոշ տնտեսվարողների ածխաթթու գազի արտանետումները։ Այն չի ընդգրկում նաև կենսազանգված՝ օրգանական նյութ օգտագործող օբյեկտները, այդ թվում՝ աղբավայրերը։
Թուրքիայի շրջակա միջավայրի նախարարությունը հրաժարվել է Guardian-ին մեկնաբանություն տալ մեծ արտանետումներ ունեցող վայրերի մասին։ Ստամբուլի քաղաքապետարանը նույնպես հրաժարվել է պատասխանել Սիլիվրիի մեթանի արտանետումների վերաբերյալ հարցերին։
Նախատեսվում է, որ Թուրքիան նոյեմբերին Անթալիայում կհյուրընկալի ՄԱԿ-ի կլիմայական գագաթնաժողովը՝ Cop31-ը։ Երկիրն իր գործողությունների օրակարգի առաջնահերթություններ է դարձրել զրոյական թափոնների հասնելը և մեթանի արտանետումների կրճատումը։ UCLA-ի Stop Methane նախագծի ղեկավար Քարա Հորովիցի խոսքով՝ աղբավայրերի արտանետումները ճշգրիտ չափելը կարևոր առաջին քայլ է։ Նա նաև նշել է, որ օրգանական թափոններն աղբավայրեր չուղարկելը կարող է կանխել մեթանի առաջացումն ի սկզբանե։

Արքունիքին ծառայող մարդկանց գերեզմաններից հայտնաբերված 46 գանգերի վերաքննությամբ 18-ում գտնվել են հնարավոր մահացու վնասվածքներ, սակայն պարզ չէ, թե որքան տարածված էին զոհաբերությունները։
3 րոպե

NASA-ի հրապարակած Սարիրիակիի լուսանկարը ցույց է տալիս, թե ինչպես է նույն տեսակի ապարը Երկրի վրա վկայում ստորգետնյա սառեցման և հետագա դեֆորմացիայի, իսկ Լուսնի վրա՝ կեղևի ձևավորման մասին։
2 րոպե

Հետազոտողները պարզել են, որ բջիջներն իրար միացնող սպիտակուցները նաև օգնում են նրանց կլանել մահացող բջիջները։ Զեբրաձկների և մկների սաղմերի վրա կատարված փորձերը բացահայտում են ինչպես ուժի, այնպես էլ ճկունության դերը։
3 րոպե