Թուրքիան ներկայացրել է ԱՄՆ-ից վերադարձված հնությունները և միավորել Բուբոնի բրոնզե արձանները
Թուրքիան ԱՄՆ-ից վերադարձված հնությունները ներկայացրել է 2026 թ․ նոյեմբերի 2-ին․ դրանց թիվը նշվում է տարբեր կերպ՝ 100 և մոտ 200։ Միջոցառմանը բացվել է նաև «Փախուստ չկա․ Բուբոն» ցուցահանդեսը, որտեղ միավորվել են տարբեր վայրերում հայտնված քանդակներն ու դրանց մասերը։
Այս հոդվածում
Թուրքիան ԱՄՆ-ից վերադարձված հնությունները ներկայացրել է Ստամբուլի հնագիտական թանգարաններում՝ 2026 թ․ նոյեմբերի 2-ին՝ երկուշաբթի։ Միջոցառման շրջանակում բացվել է նաև հին Բուբոնի բրոնզե քանդակներն ու դրանց առանձնացված մասերը միավորող ցուցահանդեսը։ Հնությունների վերադարձին նախորդել է Անատոլիայի հնագիտական առարկաների աճուրդը կասեցնելու միջամտությունը։
ARTnews-ը ներկայացված առարկաների ընդհանուր թվի մասին հակասական թվեր է նշում․ հոդվածի սկզբում՝ մոտ 200, իսկ ավելի ուշ՝ 100։ Դրանցից ոչ մեկը հաստատված վերջնական թիվ չէ։ Daily Sabah-ի նոյեմբերի 2-ի հրապարակումը ներկայացնում է միջոցառումը և մշակույթի ու զբոսաշրջության նախարար Մեհմեթ Նուրի Էրսոյի բացատրությունը հնությունների վերադարձի մասին։
Ինչ է վերադարձվել
| Ծագում | Առարկաներ | Նշված ժամանակաշրջան |
|---|---|---|
| Դյուվեր, Բուրդուր նահանգ | 44 թրծակավե ճարտարապետական զարդասալիկ, որոնք ժամանակին օգտագործվել են տանիքները զարդարելու համար | Ք. ա։ 6-րդ դար՝ ըստ Էրսոյի, ինչպես հաղորդել է Daily Sabah-ը․ ARTnews-ը նշում է Ք. ա։ 700–480 թվականները |
| Հորոզթեփե՝ Թոքաթ նահանգի Էրբաա շրջանում | 40 առարկա, այդ թվում՝ ծիսական երաժշտական գործիքներ, զենքեր և մետաղյա անոթներ։ Էրսոյի խոսքով՝ պրոֆեսոր Թահսին Օզգյուչի հետազոտությունը փաստագրել է դրանց բնորոշ ձևերն ու վարպետությունը։ Հետազոտողները նաև ուսումնասիրել են 1953-ի ապօրինի պեղումների և գտածոների վերաբերյալ գրառումները՝ դրանք համադրելով առարկաների՝ Թուրքիայից դուրս բերումն ու թանգարանային հավաքածուներում հայտնվելը փաստող արխիվային նյութերի հետ | Ք. ա։ 2300–2000 թվականներ՝ Daily Sabah-ի հրապարակման համաձայն |
Վերադարձված առարկաների թվում են նաև Աֆրոդիսիասից մի դիմաքանդակ, թատերական դիմակներ և աստվածուհիների արձանիկներ։ Էրսոն ասել է, որ հետազոտողները Դյուվերի զարդաքանդակների ծագումը հաստատել են՝ դրանք համեմատելով հայտնի օրինակների, ինչպես նաև արխիվային ու թանգարանային գրառումների հետ։ Դիմաքանդակի դեպքում հնագիտական ապացույցներն ու հավաքածուների գրառումները լրացրել է գողացված հնություններին վերաբերող 1976 թվականի միջադեպի մասին զեկույցը։
Բուբոնի բրոնզե արձանների վերամիավորումը
Բուբոնը հնագույն քաղաք է Թուրքիայի հարավարևմուտքում՝ Բուրդուրի Իբեջիք գյուղի մոտ։ Դրա բրոնզե քանդակները տեղադրված էին Սեբաստեիոնում՝ հռոմեական կայսրերին և կայսերական ընտանիքին նվիրված հուշարձանում։ 1960-ականների ապօրինի պեղումների ժամանակ քանդակները մասնատվել են, իսկ գլուխները, իրաններն ու վերջույթները հայտնվել են տարբեր երկրներում և հավաքածուներում։
Էրսոն ասել է, որ «Փախուստ չկա․ Բուբոն» ցուցահանդեսում վերամիավորված քանդակների թվում են Լուցիոս Վերոսին, Սեպտիմիոս Սևերոսին, Կարակալային և Մարկոս Ավրելիոսին պատկերող վերադարձված գործերը։ Ցուցահանդեսը միավորում է վերադարձի այդ ավելի լայն ջանքերի արդյունքները և չի ներկայացնում միայն վերջերս վերադարձված խմբաքանակի ցանկը։ Քլիվլենդի արվեստի թանգարանը 2025 թվականին համաձայնել է հանձնել Մարկոս Ավրելիոսի արձանը՝ Թուրքիա վերադարձնելու համար, գրել է ARTnews-ը։
Էրսոն ասել է, որ հետազոտողները բրոնզե արձանները Բուբոնի հետ կապել են կապարի իզոտոպների վերլուծությամբ՝ համեմատելով կապարի տարատեսակները որպես նյութի ծագման ապացույց, ինչպես նաև արձանների ոտքերը պատվանդանների համապատասխան ամրատեղերի հետ համադրելով։ Մարկոս Ավրելիոսի արձանի ոտքի կաղապարը համընկել է պատվանդանի փոսիկներին։ Պրոֆեսոր Ջալե Ինանի աշխատանքը կապ է հաստատել արձանագրությունների, արձանների պատվանդանների և արտերկրում գտնվող քանդակների միջև, իսկ լրագրող Օզգեն Աջարը պահպանել է փաստաթղթային ու ականատեսների վկայությունները։ Էրսոն ասել է, որ վերադարձին նպաստել են նաև New York Times-ի լրագրողներ Գրեհեմ Բոուլիի և Թոմ Մաշբերգի հետաքննությունները։
Ապացույցներից՝ վերադարձ
Էրսոն ասել է, որ Թուրքիայի մշակույթի և զբոսաշրջության նախարարությունը գործել է 2026-ի մայիսին, երբ ամերիկյան աճուրդի տունը վաճառքի էր հանել Անատոլիայի հնագիտական առարկաներ։ Նախարարությունը գիտական ապացույցներն ու փաստաթղթերը փոխանցել է Մանհեթենի շրջանային դատախազությանը և ԱՄՆ-ի ներքին անվտանգության հետաքննությունների ծառայությանը։ Նրա խոսքով՝ վաճառքը կասեցվել է, իսկ առարկաները՝ վերադարձվել։ Էրսոն ասել է, որ ԱՄՆ-ի իշխանությունները գիտական ապացույցների հիման վրա իրավական քայլեր են ձեռնարկել։
Ներկայացմանը ներկա է եղել Մանհեթենի շրջանային դատախազի օգնական Մեթյու Բոգդանոսը, որը հիմնադրել է Հնությունների ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարի բաժինը։ Բաժինը վերադարձրել է թալանված հնություններ, այդ թվում՝ Բուբոնից առարկաներ։
Մշտադիտարկման մեկ այլ գործիք օգնում է հայտնաբերել ուսումնասիրության ենթակա առարկաները։ ARTnews-ը գրել է, որ նախարարությունը մշակել է TraceART գերբանականության (ԳԲ) հարթակը, որը 2025 թվականից օգտագործվում է աճուրդների կայքերում և սոցիալական ցանցերում Թուրքիայից հնարավոր ապօրինի շրջանառության մեջ հայտնված առարկաները փնտրելու համար։ Դրա առանձնացրած դեպքերը ստուգում են մասնագետները։ Այդ մշտադիտարկումը տարբերվում է ծագումը հաստատելու և վերադարձն ապահովելու համար իրականացվող գիտական համեմատություններից, պատմական հետազոտություններից ու իրավական աշխատանքից։
Հետագա վերամիավորումը և պահանջները
Էրսոն ասել է, որ նպատակն է հասկանալ և ներկայացնել առարկաներն իրենց սկզբնական պատմությունների և մշակութային համատեքստի մեջ։ Ապագա նախագծով վերջերս վերադարձված Դյուվերի զարդաքանդակները կմիավորվեն Ստամբուլի հնագիտական թանգարանների հավաքածուում գտնվող մյուս զարդաքանդակների հետ։ Բուբոնում 2023 թվականին վերսկսված պեղումները շարունակվում են․ դրանք իրականացնում են դոկտոր Դյուզգյուն Տարկանն ու նրա թիմը՝ Բուրդուրի հնագիտական թանգարանի համակարգմամբ։
ARTnews-ը գրել է, որ նախարարությունը շարունակում է պահանջել Բեռլինի Հին թանգարանում պահվող «Ծեր ձկնորս» անունով հայտնի հնագույն մարմարե իրանը և Փարիզի Լուվրում գտնվող Իզնիկի տասնյակ սալիկները։ Էրսոն խոստացել է շարունակել Անատոլիայից ապօրինի դուրս բերված հնությունները հայտնաբերելու և վերադարձնելու գիտական, իրավական ու դիվանագիտական ջանքերը։
Ներառված է «Օրը մշակույթում» ամփոփագրում՝ 2026 թ․ նոյեմբերի 4
Ավելի վաղ՝ Մշակույթ
Արվեստ և ժառանգությունՄակրոնը Գիյոմ Չերուտիին առաջադրել է Վերսալի պալատի նախագահի պաշտոնում
Չերուտին պաշտոնը կստանձնի նոյեմբերի 9-ին և կղեկավարի պալատի վերականգնման և անվտանգության €200 միլիոնանոց (մոտ $224,9 միլիոն) ծրագիրը։
2 րոպե
Կինո և հեռուստատեսություն«Կալիգուլայի» և «Սալոն Կիտիի» ռեժիսոր Տինտո Բրասը մահացել է 93 տարեկանում
Իտալացի կինոռեժիսորը մահացել է Հռոմում 2026 թ․ նոյեմբերի 4-ին, հայտնել է նրա ընտանիքը։ Ընտանիքը նախատեսում է հուղարկավորությունը կազմակերպել խիստ նեղ շրջանակում։
2 րոպե
ԸնկերություններՄեծ Բրիտանիայի գովազդի կարգավորիչն արգելել է բջջային խաղերի մոլորեցնող գովազդները
Գովազդային չափանիշների վարչությունն արգելել է Farm Heroes Saga, Pixel Flow, Dark War Survival և Idle Zombie Miner: Gold Tycoon խաղերի գովազդները՝ պարզելով, որ դրանք սխալ պատկերացում են տալիս խաղերի մասին։
2 րոպե
