Միացյալ Թագավորությունն ու ԵՄ-ն համաձայնեցրել են հետբրեքսիթյան երեք գործարք


Ակնկալվում է, որ սննդի, արտանետումների և երիտասարդների շարժունակության վերաբերյալ համաձայնագրերը կստորագրվեն Բրյուսելի գագաթնաժողովում, սակայն ԵՄ աղբյուրների խոսքով՝ դրանցից ոչ մեկը չի կարող ուժի մեջ մտնել առանց ԵՄ ուսանողների ուսման վարձի հարցի կարգավորման։
Միացյալ Թագավորությունն ու Եվրոպական միությունը համաձայնության են եկել սննդամթերքի ու ըմպելիքների, արտանետումների քվոտաների առևտրի և երիտասարդների շարժունակության հարցերում։ Բրիտանիայի կառավարությունն այդ մասին հայտնել է նոյեմբերի 20-ին Բրյուսելում կայացած գագաթնաժողովում։ ԵՄ աղբյուրների խոսքով՝ 3 համաձայնագրերից ոչ մեկն ուժի մեջ չի մտնի, քանի դեռ կողմերը չեն պայմանավորվել, որ բրիտանական բուհերում ԵՄ և բրիտանացի ուսանողները նույն ուսման վարձը վճարեն։
Այս համաձայնագրերը հաջորդում են ռազմավարական գործընկերության շուրջ պայմանավորվածությանը, որը կողմերը ձեռք էին բերել 2025 թ․ մայիսի 19-ին Լոնդոնում կայացած իրենց առաջին գագաթնաժողովում։ Երեք ուղղություններով բանակցությունները սկսվել էին այն ժամանակվա վարչապետ Քիր Սթարմերի կառավարության օրոք, երբ Բրեքսիթն արդեն առևտրի նոր խոչընդոտներ էր ստեղծել և տարանջատել արտանետումների քվոտաների առևտրի երկու համակարգերը։
Միացյալ Թագավորությունը ԵՄ-ից դուրս է եկել 2020 թ․ հունվարի 31-ին։ Միացյալ Թագավորության և ԵՄ-ի միջև առևտրի ու համագործակցության համաձայնագիրը ժամանակավորապես կիրառվել է 2021 թ․ հունվարի 1-ից և ուժի մեջ մտել նույն տարվա մայիսի 1-ին։
Գագաթնաժողովին մասնակցել են Միացյալ Թագավորության վարչապետ Էնդի Բերնհեմը, Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը և Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիու Կոշտան։ Վարչապետի գրասենյակի խոսնակը հայտնել է, որ 3 համաձայնագրերի շուրջ բանակցություններն ավարտվել են, իսկ ուսման վարձի հարցը դեռ չի լուծվել։

Եվրոպական հանձնաժողովն ու Եվրոպական միության խորհուրդը ոլորտային 3 համաձայնագրերն ու ուսման վարձի մասին համաձայնագիրը համարում են մեկ փաթեթ։ Այդ մասին գրել է The Guardian-ը՝ վկայակոչելով երկու կառույցների հայտարարությունը։ ԵՄ-ն համաձայնել է 6 ամսով հետաձգել ուսման վարձի հարցի կարգավորումը, բայց շարունակում է ձգտել, որ ԵՄ ուսանողները վճարեն նույն դրույքաչափով, ինչ բրիտանացի ուսանողները։ Միացյալ Թագավորությունը չի ցանկացել ստանձնել այդ պարտավորությունը և փոխարենն առաջարկել է զգալիորեն նվազեցնել օտարերկրյա ուսանողների համար սահմանված վարձը։
Euronext-ի հաղորդմամբ՝ բրիտանական բուհերում օտարերկրյա ուսանողների համար սահմանված ուսման վարձը սովորաբար մոտ երեք անգամ մեծ է տեղացի ուսանողների համար սահմանված վարձից։
Բրիտանական բուհերն այժմ ԵՄ ուսանողներից մի քանի անգամ ավելի մեծ ուսման վարձ են ստանում, քան բրիտանացի ուսանողներից։ Վարձի նվազեցումը կփոխի թե՛ այդ ուսանողների վճարած, թե՛ բուհերի ստացած գումարը։
ԵՄ խորհրդի հայտարարության նախագծում, որին ծանոթացել է Politico-ն, ասվում է, որ խորհուրդը 3 համաձայնագրերի ստորագրման մասին որոշումները չի ընդունի, մինչև չավարտվեն ուսման վարձի հավասարեցման շուրջ բանակցությունները։ ԵՄ դիվանագետներից մեկն ասել է, որ նախագիծը, ինչպես սպասվում էր, պաշտոնապես կընդունվեր գրավոր ընթացակարգով նոյեմբերի 20-ին։
Բրյուսելում ԵՄ դեսպանների գիշերային հանդիպումից հետո ԵՄ-ն լռության ընթացակարգով փոխզիջումային տեքստ է ուղարկել անդամ երկրներին։ Դիվանագետների խոսքով՝ անդամ երկրներից ոչ մեկը չի առարկել։ Այդ ընթացակարգով տեքստը համարվում է ընդունված և կարող է ստորագրման ներկայացվել Միացյալ Թագավորությանը, եթե բրիտանական կողմում վերջին պահին խոչընդոտ չառաջանա։
Վարչապետի գրասենյակի խոսնակն ասել է, որ համաձայնագրերի իրագործմանը նախապատրաստվելիս կողմերից յուրաքանչյուրը կանցնի իր իրավական ընթացակարգով։ Նրա խոսքով՝ կողմերը պայմանավորվել են, թե երբ համաձայնագրերն ուժի մեջ կմտնեն։ Ավելի ուշ հրապարակվելիք համատեղ հայտարարության մեջ կնշվեն այդ ամսաթվերը և այն հարցերը, որոնց շուրջ բանակցությունները կշարունակվեն։
Սննդամթերքի մասին համաձայնագիրը կվերացնի կենդանիների, բույսերի և դրանց հետ կապված ապրանքների միջսահմանային առևտրի համար այժմ պահանջվող հավաստագրերն ու ստուգումները։ Միացյալ Թագավորությունն իր կանոնները կհամապատասխանեցնի կենդանիների ու բույսերի առողջության և սննդամթերքի անվտանգության վերաբերյալ ԵՄ կանոններին։ Սննդամթերքի չափանիշների մասին ԵՄ նոր օրենքների մշակման առանցքային փուլերում բրիտանական կողմի կարծիքը կհարցնեն, սակայն այն քվեարկելու իրավունք չի ունենա։ Ֆրանսիան դեմ էր այդ իրավունքը տրամադրելուն։
Արտանետումների մասին համաձայնագիրը կվերականգնի Միացյալ Թագավորության և ԵՄ-ի՝ արտանետումների քվոտաների առևտրի համակարգերի կապը, որը խզվել էր Բրեքսիթի հետևանքով։ Երկու կողմերի ընկերություններն էլ կազատվեն մյուս կողմի գանձած ածխածնային վճարներից, որոնք կիրառվում են, օրինակ, պողպատի, ցեմենտի և էլեկտրաէներգիայի ներմուծման դեպքում։ Համաձայնագիրը նաև պահանջում է կանոնները համապատասխանեցնել ԵՄ-ի համապատասխան կանոններին։
Երիտասարդների շարժունակության ծրագիրը 18–31 տարեկաններին թույլ կտա Լա Մանշի երկու կողմերում մինչև 3 տարի ապրել, աշխատել, ճանապարհորդել և սովորել։ Բանակցողները նախնական պայմանավորվածություն էին ձեռք բերել ծրագրի շրջանակում ԵՄ 100 000 քաղաքացու ամեն տարի Միացյալ Թագավորություն մուտք գործելու թույլտվություն տալու մասին։
Նախկինում հրապարակված տեղեկությունների համաձայն՝ սննդամթերքի մասին համաձայնագիրն ակնկալվում էր ուժի մեջ մտնել 2028 թ․ մարտի 1-ին, իսկ բրիտանական ընկերությունները ԵՄ սահմանային ածխածնային վճարներից ազատվելու համար գուցե ստիպված լինեին սպասել մինչև 2028 թվականը։ The Guardian-ը գրել է, որ երիտասարդների ծրագիրը կարող է չմեկնարկել մինչև 2030 թվականը։ Energy UK-ի քաղաքականության հարցերով տնօրեն Ադամ Բերմանն ասել է, որ ածխածնային վճարներից ազատումը հետաձգելու դեպքում բրիտանական ընկերությունների արտահանման հարկերն ու էլեկտրաէներգիայի ծախսերը կաճեն, իսկ բրիտանական շուկայում ապրանքների դեմպինգի վտանգը կմեծանա։
Բերնհեմն ասել է, որ ֆինանսների նախարարության գնահատմամբ՝ պայմանավորվածությունը կարող է մինչև 0,5%-ով ավելացնել Միացյալ Թագավորության համախառն ներքին արդյունքը՝ տնտեսության արտադրանքի ծավալը չափող ցուցանիշը։ Նա նախկինում հնարավոր աճը գնահատել էր 0,4%։ Ֆինանսների նախարար Ջոն Հիլին ասել է, որ առևտրի հեշտացումը կնվազեցնի ծախսերն ու կնպաստի տնտեսական աճին։
Բացի այդ՝ արտահոսած համատեղ հայտարարության նախագիծը նախատեսում էր Միացյալ Թագավորության և ԵՄ-ի միջև բանակցություններ՝ ապաստանի մերժում ստացած անձանց երրորդ երկրներ ուղարկելու շուրջ։ Մինչ համաձայնության մասին հայտարարելը Բերնհեմի խոսնակն ասել էր, որ եթե կողմերը համաձայնության գան, կառավարությունը հաջորդ շաբաթ խորհրդարան կներկայացնի ծախսերի կրճատման մասին օրինագիծը։




Բրյուսելի գագաթնաժողովում կողմերը ներկայացրել են երիտասարդների շարժունակության, սննդամթերքի առևտրի և ածխածնային շուկաների կապակցման ծրագրերը։ Ուսման վարձի պայմաններն ու համաձայնագրերի կիրառումը դեռ չլուծված են։
5 րոպե