ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի տվյալներով՝ 2024–2025 թվականներին հակամարտության գոտիներում զոհվել է 127 լրագրող և մեդիայի աշխատակից, այդ թվում՝ 50 լրագրող՝ անօդաչու սարքերի հարվածներից։ Զոհերի ընդհանուր թիվը՝ 189, նախորդ երկամյակի համեմատ աճել է 20%-ով և ամենաբարձրն է 2014–2015 թվականներից ի վեր։
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 2026 թվականի երկամյա զեկույցում արձանագրված է, որ 2024–2025 թվականներին սպանված 189 լրագրողներից և մեդիայի այլ աշխատակիցներից 127-ը զոհվել է հակամարտության գոտիներում։ Անօդաչու սարքերի հարվածներից սպանվել է 50 լրագրող, ինչը հակամարտության գոտիներում զոհերի մոտ 40%-ն է։
Զոհերի ընդհանուր թիվը նախորդ երկամյակի համեմատ աճել է 20%-ով և ամենաբարձրն է 2014–2015 թվականներից ի վեր։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն տվյալները հրապարակել է Լրագրողների դեմ հանցագործությունների անպատժելիությանը վերջ դնելու միջազգային օրվա առիթով, որը նշվում է նոյեմբերի 2-ին։
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտեռեշն ասել է, որ հակամարտությունների պայմաններում անպատժելիության մակարդակը՝ պատասխանատուներին պատասխանատվության չենթարկելու դեպքերը, մոտ է 100%-ի։ Նա կոչ է արել արդարադատություն ապահովել՝ ասելով, որ սպանությունները վնասում են զոհերին, նրանց ընտանիքներին և հանրությանը, որը տեղեկություններ ստանալու համար ապավինում է լրագրողներին։
Զեկույցում փաստագրված է 7 միջադեպ, որոնցից յուրաքանչյուրում մեկ հարձակման ընթացքում մի քանի լրագրող է թիրախավորվել և սպանվել։ Դրանց թվում են մեդիայի աշխատավայրերին և լրատվության ժամանակավոր կենտրոններին հասցված հարվածները։ Զեկույցի համաձայն՝ հաղորդվել է, որ 15 լրագրող սպանվել է մամուլի տարբերանշանով ժիլետ կրելիս կամ «Մամուլ» հստակ մակնշմամբ մեքենաներում գտնվելիս։
| Տարածաշրջան | Արձանագրված սպանություններ |
|---|---|
| Արաբական երկրներ | 97 |
Ֆիլիպ թագավորը քննարկում է դիմումը և նախատեսում է 2026 թ․ նոյեմբերի խորհրդակցություններ սկսել կոալիցիոն կուսակցությունների նախագահների հետ։
| Լատինական Ամերիկա և Կարիբյան ավազան | 37 |
| Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջան | 34 |
| Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպա | 14 |
| Աֆրիկա | 6 |
| Արևմտյան Եվրոպա և Հյուսիսային Ամերիկա | 1 |
Երկու տարում էլ ամենաշատ սպանություններն արձանագրվել են Պաղեստին պետությունում՝ 2024-ին՝ 30, իսկ 2025-ին՝ 32։
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հաշվարկով՝ անպատժելիության ընդհանուր մակարդակը 86% է՝ նախորդ երկամյակի համեմատ 1 տոկոսային կետով ավելի։ Սա առաջին աճն է 2012 թվականից, երբ կազմակերպությունը սկսել է չափել ցուցանիշը։ Այն վերաբերում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի սպանված լրագրողների դիտարանում արձանագրված սպանություններին։
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն հայտնել է, որ իր գլխավոր տնօրենի դատապարտած սպանությունների քննության մասին տեղեկությունները ստանում է բացառապես համապատասխան պետություններից։ Եթե պետությունը երբևէ տեղեկություն չի տրամադրել, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն գործը դասում է տեղեկություն չստացվածների շարքին՝ միաժամանակ ընդունելով, որ այն կարող է լուծված լինել առանց կազմակերպության իմացության։
«Լուծված» գործերի շարքում են նրանք, որոնցով հանցագործները դատարանի կողմից մեղավոր են ճանաչվել, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ կասկածյալները մահացել են մինչև վարույթի ավարտը, դատարանը պարզել է, որ մահը կապված չի եղել լրագրողական գործունեության հետ, կամ դատապարտված հանցագործները վաղաժամ ազատ են արձակվել ներման կամ համաներման հիմքով։ Ընթացիկ կամ չլուծված գործերի թվում են ընթացիկ քննությունները, ընթացքի մեջ գտնվող բողոքարկումները և ավարտված վարույթները, որոնց արդյունքում մեղավորներին չի հաջողվել պատասխանատվության ենթարկել։
UN News-ը առանձին նշում է հակամարտության գոտիներից դուրս 85 զոհի մասին, ինչը չի համապատասխանում իր հրապարակած ընդհանուր և հակամարտության գոտիների զոհերի թվերին։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի քարոզարշավի էջում զինված հակամարտությունից դուրս զոհերի թիվը 62 է, ինչը համապատասխանում է այդ թվերի տարբերությանը։ Հրապարակված թվերը հակասում են միմյանց և չեն կարող համարվել փոխարինելի։
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն հայտնել է, որ զինված հակամարտություն չունեցող երկրներում անպատժելիության մակարդակը 2012 թվականի 94%-ից նվազել է մինչև 77%՝ 2026-ին։ Կազմակերպության գնահատմամբ՝ այդ բարելավումը վկայում է, որ հետաքննություններում, քրեական հետապնդման և լրագրողների պաշտպանության գործում պետությունների ներդրումները կարող են առաջընթաց ապահովել։
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրեն Խալեդ էլ-Անանին կրկին կոչ է արել հարգել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի 2222 բանաձևը, որը 2015 թվականին ընդունվել է միաձայն։ Բանաձևը վերաբերում է հակամարտություններում լրագրողների, մեդիայի մասնագետների և նրանց հետ աշխատող անձանց՝ որպես քաղաքացիական անձանց պաշտպանությանը։
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն շարունակում է պետություններից նոր տեղեկություններ խնդրել այն գործերի մասին, որոնց քննության վերաբերյալ տեղեկություն չունի, ինչպես նաև ընթացիկ կամ չլուծված գործերի մեծ մասի վերաբերյալ։ Լուծված դասված գործերը կարող են կրկին անցնել ընթացիկ կամ չլուծված գործերի շարքը, եթե նոր զարգացումներ լինեն, օրինակ՝ բողոքարկում։
2 րոպե
DEM կուսակցության գործիչ Փերվին Բուլդանն ասել է, որ նորակառույց բաժինը նույն բանտի ներսում է և աշխատանքային պայմաններ կազմակերպելու տարածք է ապահովում, իսկ խաղաղության գործընթացում Օջալանի ցանկալի դերը դեռ սահմանված չէ։
3 րոպե
Հեռակա մեղադրանքը վերաբերում է 2022-ին փիլիսոփայի թանգարանին հարվածելու ենթադրյալ հրամանին։ Դատախազները նաև դատարան են ուղարկել նրան ենթակա երկու հրամանատարների մեղադրական եզրակացությունները։
2 րոպե
