Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպություն․ տուբերկուլոզի դեպքերն ու մահերը նվազեցին

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալներով՝ 2024–2025 թվականներին տուբերկուլոզի դեմ պայքարի ներքին ֆինանսավորումն աճել է 14%-ով՝ հասնելով $5,6 միլիարդի և մասամբ փոխհատուցելով միջազգային ֆինանսավորման համանման անկումը։
Այս հոդվածում
Միակ աղբյուր․ տուբերկուլոզով ավելի քիչ մարդիկ են հիվանդանում և մահանում։ Այս մասին Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը հայտնել է 2026 թ․ նոյեմբերի 12-ին հրապարակված «Տուբերկուլոզի համաշխարհային զեկույց 2026»-ում։ Կազմակերպության գնահատմամբ՝ 2025 թվականին հիվանդացել է 10,6 միլիոն մարդ, իսկ հիվանդությունից մահացել՝ 1,1 միլիոնը։
Իր հայտարարության մեջ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը հայտնել է, որ ներքին ներդրումներն օգնում են պահպանել տուբերկուլոզի դեմ պայքարի ծառայությունները միջազգային ֆինանսավորման վրա ճնշումների պայմաններում։ Կազմակերպության գլխավոր տնօրեն Թեդրոս Ադհանոմ Գեբրեյեսուսը նշել է, որ հիվանդությունը կանխարգելելի է և բուժելի։
Հիվանդացության նվազումը չի հասել թիրախային ցուցանիշին
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալներով՝ տուբերկուլոզից մահերը 2015 թվականից ի վեր նվազել են 35%-ով։ Այսպիսով՝ կազմակերպության «Վերջ տալ տուբերկուլոզին» ռազմավարության՝ մահացության նվազեցման առաջին միջանկյալ թիրախին հաջողվել է հասնել նախատեսվածից հինգ տարի ուշ։ Կազմակերպության գնահատմամբ՝ 2000 թվականից ի վեր բուժումը փրկել է 86 միլիոն կյանք։
Աշխարհում հիվանդացության ցուցանիշը՝ յուրաքանչյուր 100 000 բնակչի հաշվով նոր դեպքերի թիվը, 2015 թվականից ի վեր նվազել է 14%-ով՝ չհասնելով 2025 թվականի համար սահմանված 50% նվազեցման միջանկյալ թիրախին։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալներով՝ տուբերկուլոզը շարունակում է մնալ մեկ վարակիչ հարուցչով պայմանավորված մահերի առաջատար պատճառը։
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալներով՝ 2025 թվականին տուբերկուլոզով հիվանդացածների 88%-ը բաժին է ընկել 30 երկրի։ Կազմակերպության տարածաշրջաններում հիվանդացությունը փոխվել է տարբեր չափով․
| Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տարածաշրջան | Փոփոխություն |
|---|---|
| Եվրոպա | Նվազել է 42%-ով |
| Աֆրիկա | Նվազել է 30%-ով |
| Հարավարևելյան Ասիա | Նվազել է 18%-ով |
| Արևելյան Միջերկրածովք | Նվազել է 6,6%-ով |
| Խաղաղ օվկիանոսի արևմտյան տարածաշրջան | 0% |
| Ամերիկաներ | Աճել է 13%-ով |
Ամերիկաներում հիվանդացությունը 2025 թվականին աճել է հինգերորդ տարին անընդմեջ։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը տարածաշրջանային տարբերությունները կապում է մի շարք գործոնների հետ, այդ թվում՝ առողջապահական համակարգերի ամրության, ծառայությունների հասանելիության, ռիսկի գործոնների և շարունակական ներդրումների։
Ախտորոշման և բուժման բացերը
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալներով՝ 2025 թվականին տուբերկուլոզ է ախտորոշվել 8,4 միլիոն մարդու մոտ։ Եվս մոտ 2,2 միլիոնի հիվանդությունը կա՛մ չի ախտորոշվել, կա՛մ չի գրանցվել։ Նոր ախտորոշված հիվանդների 59%-ն անցել է կազմակերպության առաջարկած արագ ախտորոշիչ թեստ։ Նպատակն է մինչև 2027 թվականն այդ ցուցանիշը հասցնել 100%-ի։
Գնահատականների համաձայն՝ 2025 թվականին 370 000 մարդ հիվանդացել է տուբերկուլոզի բուժման համար օգտագործվող ռիֆամպիցին դեղի նկատմամբ կայուն տուբերկուլոզով։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալներով՝ նրանց 42%-ը բուժում է ստացել։ Բուժում ստացածների շրջանում կազմակերպության առաջարկած վեցամսյա բուժման սխեմայից օգտվողների մասնաբաժինը 2024 թվականի 18%-ից 2025 թվականին հասել է 42%-ի։
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալներով՝ տուբերկուլոզի հետազոտությունները 2023 թվականին ստացել են $1,2 միլիարդ ֆինանսավորում՝ 2027 թվականի համար սահմանված տարեկան $5 միլիարդ թիրախի մեկ քառորդից էլ պակաս։ Թեդրոսը երկրներին և գործընկերներին կոչ է արել ընդլայնել ծառայությունների հասանելիությունը, պահպանել անհրաժեշտ ֆինանսավորումը և արագացնել նոր միջոցների մշակումը։ Կազմակերպությունը նաև կոչ է անում մեծացնել պատվաստանյութերի, ախտորոշման և բուժման միջոցների համար ներդրումները՝ միաժամանակ ավելի հասանելի դարձնելով կանխարգելումը, արագ ախտորոշումն ու արդյունավետ բուժումը։
Ներառված է «Օրը գիտության մեջ» ամփոփագրում՝ 2026 թ․ նոյեմբերի 14
Ավելի վաղ՝ Գիտություն
Տիեզերք«Ջեյմս Ուեբը» Նկարչի բետայի շուրջ ջրի և ածխաթթու գազի սառույց է հայտնաբերել
Երիտասարդ աստղի բեկորային սկավառակի հակադիր կողմերի սպեկտրներում ջրի սառույցի հետ հայտնաբերվել են ածխաթթու գազի սառույցի երկու ձևերը։ Հետազոտողների խոսքով՝ մոլեկուլները սառույցի մեջ խառնված են։
3 րոպե
ԵրկիրՀայաստանի Էկոպարեկային ծառայությունը երկու մարզի համար վարչություն է ստեղծում
Վարչությունն ընդգրկելու է Շիրակն ու Արագածոտնը, տեղակայվելու է Շիրակում և ունենալու է 103 ծառայող։ Աշխատանքի ընդունման մրցույթներն արդեն հայտարարված են։
1 րոպե
ԱռողջությունԱնգլիայում 2025–26-ին երեխաներին տրվել է GLP-1 դեղերի 419 դեղատոմս
2026-ի ապրիլից հուլիս անչափահասներին տրվել է ևս 341 դեղատոմս։ Թվերն ընդգրկում են համայնքային դեղատներում դեղերի բացթողումը՝ առանց հիվանդանոցային և մասնավոր բուժման։
3 րոպե
