Ինչու առևտրի աճը պարտադիր չէ, որ նշանակի գլոբալացման խորացում

ԳԲ-ի պահանջարկն ու մատակարարների փոփոխությունն օգնում են բացատրել առևտրի ընդհանուր ծավալների աճը, մինչդեռ մոտ 2015 թվականից առևտուրն աճել է միայն համաշխարհային տնտեսության տեմպով։

ԳԲ-ի պահանջարկն ու մատակարարների փոփոխությունն օգնում են բացատրել առևտրի ընդհանուր ծավալների աճը, մինչդեռ մոտ 2015 թվականից առևտուրն աճել է միայն համաշխարհային տնտեսության տեմպով։
Համաշխարհային առևտուրը կարող է աճել՝ առանց համաշխարհային տնտեսության մեջ ավելի մեծ բաժին զբաղեցնելու։ 2026 թ․ սեպտեմբերի 29-ի իր հրապարակման մեջ DW-ն վկայակոչել է Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) տվյալները, որոնց համաձայն՝ մոտ 2015 թվականից առևտուրն աճել է միայն համաշխարհային տնտեսության տեմպով։ Սա նշանակում է, որ առևտրի ընդհանուր ծավալների աճն ինքնին չի վկայում գլոբալացման՝ երկրների միջև տնտեսական կապերի խորացման մասին։
Այդուհանդերձ, տարեկան վերջին ցուցանիշներն աճ էին արձանագրել։ DW-ի հաղորդմամբ՝ ԱՀԿ-ն ապրանքների առևտրի աճը մասամբ կապել է ԳԲ-ի ենթակառուցվածք ստեղծելու համար օգտագործվող առաջադեմ տեխնոլոգիաների մեծ պահանջարկի հետ։
| Առևտրի տեսակ | Տարեկան աճ |
|---|---|
| Ապրանքներ | 4,6% |
| Ծառայություններ | 5,3% |
DW-ի հաղորդմամբ՝ ԳԲ-ին առնչվող տեխնոլոգիաներին բաժին է ընկել ապրանքների առևտրի մոտ մեկ վեցերորդը, բայց համաշխարհային առևտրի աճի գրեթե կեսը։ ԱՀԿ-ի գլխավոր տնտեսագետ Ռոբերտ Սթեյգերը AFP-ին ասել է, որ ԳԲ-ին առնչվող ապրանքների արտահանման բարձր ծավալները կարող են քողարկել անկումը, որն այլապես կարող էր տեղի ունենալ։ Նրա մեկնաբանությունից հետևում է, որ ընդհանուր աճը պարտադիր չէ, որ վկայի առևտրի ավելի լայն շրջանակում լավ վիճակի մասին։ Հստակ չէ, թե կոնկրետ որ ապրանքներն են հաշվառվել որպես ԳԲ-ին առնչվող։
Վերլուծություն
Առևտրի ընդհանուր ծավալները չեն ցույց տալիս նաև, թե ով ում հետ է առևտուր անում։ DW-ն վկայակոչել է Վաշինգտոնում գործող Պետերսոնի միջազգային տնտեսագիտության ինստիտուտի տվյալները, որոնց համաձայն՝ 2025 թվականին ԱՄՆ-ի ներմուծումը Չինաստանից կտրուկ նվազել է, իսկ այլ երկրներից ներմուծումն աճել է։
| Որտեղից | Տարեկան փոփոխություն |
|---|---|
| Չինաստան | Նվազում՝ մոտ 28% |
| Աշխարհի մնացած երկրներ | Աճ՝ գրեթե 10% |
Աճի մեծ մասը բաժին է ընկել Վիետնամից, Թայվանից և Մեքսիկայից ներմուծմանը։ DW-ն սա ներկայացրել է որպես չինական մատակարարներից կախվածությունը նվազեցնելու ջանքերի մաս։ Մեկ այլ երկրից գնումներ կատարելը կարող է պահպանել միջսահմանային առևտուրը՝ միաժամանակ թուլացնելով առևտրային արդեն ձևավորված հարաբերությունները։ Այդ երկու տոկոսները հաշվարկված են ներմուծման տարբեր ընդհանուր ծավալներից, ուստի ինքնին չեն ցույց տալիս, թե որքանով են մյուս մատակարարները փոխարինել Չինաստանին։
Գործընկերների փոփոխության մեկ այլ օրինակ է էներգակիրների առևտուրը․ Եվրոպան կրճատել է Ռուսաստանից գնումներն ու գտել այլընտրանքային մատակարարներ, իսկ Ռուսաստանը գտել է գնորդներ, այդ թվում՝ Չինաստանին և Հնդկաստանին։ Նման տեղաշարժերը փոխում են առևտրային հարաբերությունները՝ առանց պարտադիր դադարեցնելու բուն առևտուրը։
Թոմաս Սամփսոնը, որին DW-ն 2026 թ․ սեպտեմբերի իր հրապարակման մեջ ներկայացրել է որպես Լոնդոնի տնտեսագիտության դպրոցի դոցենտ, ասել է, որ աշխարհում գլոբալացումը չի խորանում։ Սակայն, նրա խոսքով, բաց է մնում այն հարցը, թե արդյոք երկրները շարժվում են դեպի ապագլոբալացում՝ տնտեսական ինտեգրման նվազում, թե պարզապես փոխում են իրենց առևտրային գործընկերներին։
Փոխվել է նաև առևտուրը կարգավորող համակարգը։ DW-ի հաղորդմամբ՝ Դոնալդ Թրամփի սահմանած՝ ըստ երկրների տարբերակված ԱՄՆ մաքսատուրքերը խախտել են ԱՀԿ-ի հավասար վերաբերմունքի կանոնը։ Ապրանքների մոտ 72%-ի առևտուրը դեռ կատարվում էր կազմակերպության հիմնական պայմաններով՝ 2022 թվականի մոտ 80%-ի դիմաց։
DW-ն նկարագրել է նաև ապագայի հնարավոր տարբերակների ԱՀԿ մոդելները։ Դրանք գնահատում են համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ)՝ տնտեսության արտադրանքի ծավալը չափող ցուցանիշի փոփոխություններն առևտրի կազմակերպման տարբեր պայմաններում։ Սրանք որոշակի պայմանների դեպքում հնարավոր արդյունքներ են, ոչ թե արձանագրված կորուստներ կամ կանխատեսումներ, թե այդ պայմանները կհաստատվեն։
| Սցենար | Մոդելով հաշվարկված ազդեցությունը համաշխարհային ՀՆԱ-ի վրա |
|---|---|
| Առևտուրն ավելի է մասնատվում աշխարհաքաղաքական բաժանարար գծերով | Մինչև 2050 թվականը՝ մոտ 5%-ով ցածր |
| ԱՀԿ-ն վերանում է՝ թողնելով ազատ առևտրի առանձին համաձայնագրերի խճանկար | 7%-ին ավելի մոտ չափով ցածր |
| Երկրներն ամրապնդում են առևտրի ընդհանուր կանոնները | Մոտ 3%-ով բարձր |
Հստակ չեն այս գնահատումների հիմքում ընկած մանրամասն ենթադրությունները։ ԱՀԿ-ի բացակայության սցենարում կազմակերպության տնտեսագետները գնահատել են, որ ամենամեծ հարվածը կկրեն ամենափոքր և ամենաաղքատ տնտեսությունները։ Դա առևտրի կանոնների փոփոխության հնարավոր հետևանք է և պետք է տարբերակել արդեն արձանագրված աճից ու մատակարարների փոփոխությունից։
Ներառված է «Շաբաթը աշխարհում» ամփոփագրում՝ 2026 թ․ սեպտեմբերի 28 – հոկտեմբերի 4

Գները մեկ տարվա ընթացքում աճել են 16,5%-ով՝ ԵՄ-ի ընդհանուր 4,7%-ի դիմաց։ Սեպտեմբերի առանձին տվյալներով՝ Պորտուգալիայում վաճառողների պահանջած գների մեդիանը մեկ քառակուսի մետրի համար կազմել է €3 228։
2 րոպե

Շրջանի իշխանությունների խոսքով՝ պետական ֆինանսավորման կանխատեսվող կրճատման պայմաններում ծառայությունները պահպանելու համար բնակիչներից կարող է պահանջվել շատ ավելի բարձր հարկ։ Հարկի բարձրացման որոշում չի ընդունվել։

Նախատեսվող հանգույցը կկապի նավերը, գնացքներն ու բեռնատարները, իսկ ուղու երկայնքով գտնվող երկրները ձգտում են ավելի արագ ու կանխատեսելի բեռնափոխադրումների։ Ուղու հատվածները միացնելու օրինակների թվում նշվում են նաև Հայաստանի մասնակցությամբ երկաթուղային կապերը։