Հետազոտողները փորձերում վերականգնել են իմունային պատասխանը և վերացրել ուռուցքները


PGE2-ի արտադրության կամ ազդանշանային փոխանցման արգելափակումը վերականգնել է հակաքաղցկեղային իմունային պատասխանը, երբ հետազոտողները քաղցկեղային բջիջներում առաջացրել են մահվան մի տեսակ՝ ֆերոպտոզ։ Նախակլինիկական արդյունքները հուշում են քաղցկեղի բուժման հետազոտության հնարավոր ուղղություն։
Հետազոտողները պարզել են, որ մահացող քաղցկեղային բջիջների արտադրած ազդանշանի արգելափակումը նախակլինիկական փորձերում վերականգնել է հակաքաղցկեղային իմունային պատասխանը և հանգեցրել ուռուցքների վերացման։ Այդ ազդանշանը՝ պրոստագլանդին E2-ը (PGE2), ճարպային մոլեկուլ է, որը կարող է ազդել շրջապատի նկատմամբ բջիջների արձագանքի վրա։
Գիտնականներն առաջացրել են ֆերոպտոզ՝ բջջի մահվան տեսակ, որի պատճառը բջջաթաղանթի ճարպերի լայնածավալ օքսիդացումն է։ Մկների վրա ավելի վաղ կատարված հետազոտությունները ցույց էին տվել, որ այս եղանակով ուռուցքների վերացումը կախված է իմունային բջիջներից, սակայն մահացող բջիջները կարող են նաև ճնշել այդ պատասխանը։ Նոր հետազոտությունն այդ ճնշումը կապում է PGE2-ի հետ։
2026 թ․ նոյեմբերի 18-ին Nature պարբերականում հրապարակված հետազոտության առաջին հեղինակը Լուկաս Ռամզաուերն է։ Համահեղինակ Յան Պ. Բյոտխերը Մյունխենի տեխնիկական համալսարանի մոլեկուլային իմունաբանության ինստիտուտում լաբորատորիա է ղեկավարում, իսկ Տյուբինգենի համալսարանական հիվանդանոցում պրոֆեսոր է և բաժանմունքի ղեկավար։
Հետազոտողները պարզել են, որ բջջաթաղանթի օքսիդացված ճարպերը թույլ են տվել կալցիումին ներթափանցել ֆերոպտոզի ենթարկվող բջիջներ։ Կալցիումն ակտիվացրել է p38 MAPK կոչվող ազդանշանային ուղին, ինչը մեծացրել է COX-2 ֆերմենտի քանակը և խթանել PGE2-ի արտադրությունը։ Բջիջների վրա կատարված փորձերում COX-ի կամ p38 MAPK-ի արգելակումը կանխել է PGE2-ի արտադրությունը՝ չխոչընդոտելով ֆերոպտոզով բջիջների մահը։
PGE2-ը խաթարել է 1-ին տիպի սովորական դենդրիտային բջիջների՝ cDC1-ների աշխատանքը։ Դրանք օգնում են ակտիվացնել քաղցկեղի դեմ պայքարող CD8+ T բջիջները։ Լաբորատոր փորձերից մեկում մկների մելանոմայի՝ ֆերոպտոզի ենթարկված բջիջների արտազատած նյութեր պարունակող հեղուկը նվազեցրել է cDC1-ների արտադրած CXCL9 և IL-12 մոլեկուլների քանակը, որոնք նպաստում են T բջիջների պատասխանին։ Ապոպտոզի կամ դոքսորուբիցինով հարուցված իմունածին բջջային մահվան ենթարկվող բջիջներից ստացված հեղուկը նույն ազդեցությունը չի ունեցել։
PGE2-ը մասամբ ազդում է՝ կապվելով EP2 և EP4 կոչվող ընկալիչներին։ 2023-ին Բյոտխերն ու գործընկերները հայտնել էին, որ ուռուցքից առաջացող PGE2-ը խաթարում է cDC1-ների աշխատանքը։ Նրա լաբորատորիայի խոսքով՝ այդ ընկալիչների վրա ներգործությունը կանխել է խաթարումը և վերականգնել T բջիջների պատասխանը համակարգելու՝ cDC1-ների կարողությունը։
Գիտնականները RSL3-ով ֆերոպտոզ են առաջացրել նաև հիվանդներից վերցված ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի բջիջներում և լաբորատորիայում հայտնաբերել PGE2-ի արտադրության աճ։ Այդ փորձով չափվել է բջիջների արձագանքը, սակայն չի հաստատվել հիվանդների ուռուցքների վերացում։
Հետազոտողների խոսքով՝ այդ ուղին հնարավոր է օգտագործել քաղցկեղի բուժման համար։ Առայժմ հայտնի չէ, թե ֆերոպտոզի առաջացումը PGE2-ի արգելափակման հետ համատեղելը հիվանդների համար անվտանգ կամ արդյունավետ կլինի արդյոք, և երբ այն կարող է նրանց մոտ փորձարկվել։
Հետազոտողների գնահատմամբ՝ կղզիներում ապրում է աշխարհում նկարագրված շուրջ 21 000 մեղվատեսակի մոտ 20%-ը, թեև դրանք զբաղեցնում են ցամաքի մոտ 6%-ը։ Ցանկը ցույց է տալիս կղզային մեղուների տարածվածությունը և կարող է ուղղորդել դրանց պահպանությանն ուղղված հետազոտությունները։
3 րոպե

Թռիչքի հարթակում անցկացված փորձերը պարզել են, որ չվող թիթեռները սեզոնային ուղղությունը գտնելու համար օգտագործում են մագնիսական դաշտի գծերի թեքությունը։ Դա օգնում է բացատրել, թե ինչպես են նրանք կողմնորոշվում, երբ աստղերը չեն երևում։
3 րոպե

Զ. Վանը և գործընկերները գրաֆենի ու բորի նիտրիդի շերտային կառուցվածքում առաջացրել են շրջելի կառուցվածքային փոփոխություն, որն ուղեկցվել է լիցքի առանձին մակարդակների միջև անցումով։ Փորձը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու դեֆորմացիայի և էլեկտրական լիցքի փոխազդեցությունը։
3 րոպե