Հնագետ Չելսի Կաուֆմանը դամբարանի նկարում վերծանել է Դուատիի անունը

ԱՄՆ-ի Ջոնս Հոփկինսի համալսարանի հնագետ Չելսի Կաուֆմանը վերծանել է մոտ 3 500 տարի առաջ եգիպտական դամբարանում պատկերված շան նախկինում անընթեռնելի անունը՝ Դուատի։ The Journal of Egyptian Archaeology-ում հրապարակված իր հայտնագործության մասին Կաուֆմանը պատմել է The Art Newspaper-ին։

TT21 անունով հայտնի դամբարանը գտնվում է Թեբեի դամբարանադաշտի մաս կազմող Շեյխ Աբդ էլ-Քուրնայում՝ Նեղոսի արևմտյան ափին, Լուքսորի դիմաց։ Դրա տերը՝ Ուսերը, Թութմոս I արքայի գրագիրն ու տնտեսապետն էր 18-րդ հարստության վաղ շրջանում։

Նկարում Ուսերի աթոռի տակ նստած են վզնոցներով 3 շներ։ Եգիպտագետներն արդեն կարդացել էին նրանցից երկուսի անունները՝ Քենիի՝ «Ուժեղ», և Մաատի՝ «Հավատարիմ»։ Մյուս շան անունը չէր հաջողվել վերծանել։

Ինչպես ընթեռնելի դարձավ խունացած գրությունը

Պատկերի լուսանկարները կրկին ուսումնասիրելիս Կաուֆմանը շան գլխավերևում նկատել է աղոտ արձանագրություն։ Նա պատկերների թվային մշակման ծրագրով ուժեղացրել է խունացած հիերոգլիֆների կապույտ գունանյութը՝ անունն ավելի ընթեռնելի դարձնելով։ Հիերոգլիֆները հին եգիպտական գրության մեջ օգտագործվող նշաններ են։

Կաուֆմանն ասել է, որ հայտնի է եգիպտական շների մոտ 100 անուն՝ ներառյալ կրկնվողները, իսկ Դուատին այդ հավաքածուում բոլորովին նոր անուն է։

The Art Newspaper-ը նաև նկարագրում է Դուատիի կարմիր, ալիքաձև նախշերով մորթին որպես եգիպտական արվեստում պատկերված շների շրջանում եզակի և Ուսերի պատկերված հագուստին նման։

Կապ Անուբիսի հետ, բայց անհայտ դիտավորություն

Դուատի նշանակում է «Ստորերկրյա աշխարհի բնակիչ»․ դա սովորաբար Անուբիսի մակդիրն է։ Շնագլուխ այդ աստվածը կապվում է մահացածների և թաղման ծեսերի հետ։

Կաուֆմանն ասել է, որ անունը որպես Անուբիսին միտումնավոր հղում մեկնաբանելը գայթակղիչ է, սակայն այդ դիտավորությունը հաստատել հնարավոր չէ։ Նա նաև դիտարկում է, թե արդյոք անունը կարող է նշանակել, որ շունը մահացել էր նախքան դամբարանի նկարազարդումը, բայց հստակ ասում է, որ դա ենթադրություն է։

Եգիպտագետ Սալիմա Իկրամը, որը չի մասնակցել ուսումնասիրությանը, ասել է, որ եգիպտական դամբարանների նկարներում շները հաճախ են պատկերված, և նրանց անունները հաճախ նշվում են։ Ի տարբերություն շների՝ կատուներին սովորաբար նշում են որպես արու կամ էգ կատու։ Նրա խոսքով՝ նման պատկերները սովորաբար հանգուցյալի իրական ընտանի կենդանիների մասին վկայություններ էին, թեև կենդանիները կարող էին նաև աստվածներին ակնարկել։ Շների դեպքում, նրա խոսքով, ակնարկվող աստվածն Անուբիսն էր։

Եգիպտական հանդերձյալ կյանքի մասին հավատալիքների համաձայն՝ Դուատիի պատկերի և անվան պահպանումը նրան թույլ էր տալիս ապրել մահից հետո և բաժին ստանալ դամբարանում մահացածներին մատուցվող ուտելիքից ու խմիչքից։