PFOA-ի կոնցենտրացիան նվազել է 29%-ով, իսկ քաղցրահամ ջրերի ձկներում նյութերի մակարդակը՝ 49%-ով։ Շրջակա միջավայրի գործակալության գնահատմամբ՝ նյութերը կարող էին ոչ թե անհետանալ, այլ նոսրանալ ու ջրի հետ անցնել ծով։
Վերջին տասնամյակում Անգլիայի գետերում PFOS-ի և PFOA-ի կոնցենտրացիան նվազել է համապատասխանաբար 30%-ով և 29%-ով, վկայում են Շրջակա միջավայրի գործակալության նոր տվյալները։ Քաղցրահամ ջրերի ձկներում նյութերի մակարդակը նվազել է 49%-ով։
Նվազումը կապում են այդ նյութերի նկատմամբ ավելի խիստ սահմանափակումների հետ։ Մեծ Բրիտանիայում դրանք գրեթե ամբողջությամբ արգելվել են՝ PFOS-ը 2010-ին, իսկ PFOA-ն՝ 2020-ին։ Հետազոտողները դրանք կապել են կենդանիների հյուսվածքների վնասման և մարդկանց շրջանում որոշ ծանր հիվանդությունների, այդ թվում՝ ամորձու քաղցկեղի ավելի բարձր տարածվածության հետ։
Շրջակա միջավայրում այդ նյութերի ընդհանուր քանակը, հավանաբար, անփոփոխ է մնացել, հայտնել է գործակալությունը։ Դրանք շատ դանդաղ են քայքայվում և կարող էին նոսրանալ ու ջրի հետ անցնել ծով, գրել է BBC Science and Environment-ը։
PFOS-ը և PFOA-ն պատկանում են PFAS կոչվող քիմիական նյութերի մեծ խմբին։ Դրանք հաճախ անվանում են «հավերժական քիմիական նյութեր», քանի որ շատ դանդաղ են քայքայվում։ Յուղի և ջրի նկատմամբ դիմադրությունը, ինչպես նաև էլեկտրական հատկությունները դրանք պիտանի են դարձրել տարբեր արտադրանքներում, այդ թվում՝ տապակներում և հրդեհաշիջման փրփուրում օգտագործելու համար։
Որոշ PFAS նյութեր կուտակվում են կենդանի օրգանիզմներում և կարող են վնասել առողջությանը։ Շրջակա միջավայրի գործակալության մեկ այլ նախագծի շրջանակում ամբողջական ձկան մեջ չորս PFAS նյութերի գումարային կոնցենտրացիայի շեմ է մշակվել՝ ձուկ օգտագործող մարդկանց պաշտպանելու նպատակով։ Տոկոսային նվազումը ցույց չի տալիս, թե արդյոք ձկներում նյութերի մակարդակը համապատասխանում է այդ շեմին։
Շրջակա միջավայրի գործակալությունը հայտնում է, որ բազմաթիվ այլ PFAS նյութերի թունավորությունը դեռ անորոշ է, և իր եզրակացությունները հիմնավորում են այդ նյութերը որպես խումբ, այլ ոչ թե առանձին կարգավորելու անհրաժեշտությունը։ Քիմիական արդյունաբերությունը դեմ է այդ մոտեցմանը՝ պնդելով, որ այլ PFAS նյութերի թունավորության ապացույցները բացակայում են կամ սահմանափակ են, իսկ դրանցից մի քանիսը կենսական կիրառություն ունեն, այդ թվում՝ կյանքեր փրկող բժշկական սարքավորումներում։
Մանչեսթերի մետրոպոլիտեն համալսարանի շրջակա միջավայրի դատափորձագիտական հետազոտող Դեյվիդ Մեգսոնը ողջունել է առաջընթացը, բայց ասել է, որ դեռ շատ աշխատանք կա անելու։ Նրա խոսքով՝ զեկույցը կարող է հիմք դառնալ հետաքննությունների համար՝ աղտոտողներին իրենց պատճառած վնասի դիմաց վճարել պարտավորեցնելու նպատակով։
Գործակալությունը պարբերաբար հետազոտում է ևս 60 PFAS նյութ՝ երկրում աղտոտվածության պատկերը կազմելու համար։ Մեծ Բրիտանիայի կառավարությունն էլ այս ամսվա սկզբին հայտարարել է, որ կսկսի վերահսկել մարդկանց օրգանիզմում PFAS նյութերի մակարդակը։
Human Rights Watch-ի խոսքով՝ 2025-ի կրճատումների հետևանքով դադարեցվել են ԱՄՆ-ի ֆինանսավորմամբ համայնքային կանխարգելման և խնամքի ծառայությունները, իսկ աշխատակիցները պատմում են դեղերի բաց թողնված ընդունումների և շահառուների հետ կորած կապի մասին։
4 րոպե
All of Us հետազոտության բոլոր մասնակիցներն ունեցել են առնվազն մեկ համապատասխան գենային տարբերակ, իսկ 24,4%-ի բժշկական գրառումներում նշված է եղել իրենց կրած տարբերակի ազդեցությանը ենթակա դեղի ընդունումը։ Արդյունքները մեծացնում են հետազոտողներին հասանելի տվյալների ծավալը, բայց չեն ապացուցում բուժման արդյունքների բարելավում։
3 րոպե
Հետազոտողները 2026 թ․ նոյեմբերի 11-ին հրապարակել են ներկայիս Իսրայելի տարածքում հայտնաբերված արձանիկների վրա մեծահասակների և երեխաների մատնահետքերի մասին ուսումնասիրությունը։ Նրանք ենթադրում են, որ մեծահասակները երեխաներին սովորեցրել են աշխատել կավով, թեև մատնահետքերը դա չեն հաստատում։
2 րոպե
