Վրաստանի կառավարության նախագիծը սահմանափակում է ընտրությունների արդյունքների բողոքարկումը

Վրաստանի կառավարությունն առաջարկել է Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի արդյունքների ամփոփիչ արձանագրությունը բողոքարկելու հնարավորություն տալ միայն տեղամասերի տվյալների կամ դատարանի վերջնական որոշումների արտացոլման որոշակի սխալների դեպքում։ Նախագծով կփոխվի նաև արդյունքները հանձնաժողովին փոխանցելու կարգը և կվերանա պատահական ընտրությամբ տեղամասերում պարտադիր վերահաշվարկը։

Նախագիծը խորհրդարան է ներկայացվել 2026 թ․ հոկտեմբերի 28-ին, նոյեմբերի 3-ին գրել է JAMnews-ը։ Գործող կարգով տարածքային հանձնաժողովները հավաքում և միավորում են ընտրատեղամասերի արդյունքները, որից հետո Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը (ԿԸՀ) ամփոփում է ընդհանուր արդյունքը։

Տվյալների ուղղակի փոխանցում և բողոքարկման սահմանափակումներ

Նախագծով տեղամասային հանձնաժողովները, որոնք ընտրատեղամասերում հաշվում են ձայները, արդյունքների արձանագրություններն ուղղակիորեն կուղարկեն ԿԸՀ։ Տարածքային հանձնաժողովներն այլևս չեն հավաքի և միավորի այդ արդյունքները՝ ընդհանուր արդյունքն ամփոփելու համար։

ԿԸՀ-ի ամփոփիչ արձանագրության դեմ բողոքն ընդունելի կլինի միայն այն դեպքում, եթե տեղամասերի տվյալները զետեղված չեն կամ սխալ են գրանցված, կամ եթե ընտրական օրենսդրության խախտումների վերաբերյալ դատարանի վերջնական որոշումները զետեղված չեն կամ արտացոլված են թերի կամ սխալ։ Այդ պահանջներին չհամապատասխանող հայցերը դատարանները չեն ընդունի, իսկ ընդունվածները կկարողանան քննել միայն օրենքով սահմանված հանգամանքների շրջանակում։

Վերահաշվարկներ և ժամկետներ

Ներկայում տարածքային հանձնաժողովները պարտավոր են պատահական ընտրությամբ առանձնացնել 5 ընտրատեղամաս և ընտրություններից հետո 6 օրվա ընթացքում վերահաշվարկել դրանց ձայները։ Նախագծով այդ պահանջը կվերացվի։ Նախագծի հեղինակների խոսքով՝ լրացուցիչ պատահական վերահաշվարկների կարիք չկա, քանի որ էլեկտրոնային սարքերով արդյունքները տպելուց հետո պաշտոնատար անձինք հաշվում են ձայները, իսկ նման սարքեր չունեցող տեղամասերում քվեաթերթիկները 2 օրվա ընթացքում թվայնացվում և հրապարակվում են համացանցում։

ԿԸՀ-ն ներկայում 26 օր ունի խորհրդարանական, Թբիլիսիի քաղաքային խորհրդի և Թբիլիսիի քաղաքապետի ընտրությունների արդյունքներն ամփոփելու համար, իսկ մյուս տեղական և քաղաքապետերի ընտրությունների համար սահմանված է 15-օրյա ժամկետ։ Նախագծով բոլոր արդյունքները պետք է ամփոփվեն ոչ ուշ, քան 15-րդ օրը, և նույն ժամկետում պետք է ավարտվեն նաև ընտրական արձանագրությունների բողոքարկման դատական գործերը։

Նախագծի բացատրական գրության մեջ ասվում է, որ տարածքային հանձնաժողովներում և դատարաններում արդյունքները բողոքարկելու համար 14 օրը բավարար է, իսկ լրացուցիչ 11 օրը միայն երկարացնում է գործընթացը։

Բողոքարկումը 2024-ի ընտրություններից հետո

Վրաստանի երիտասարդ իրավաբանների ասոցիացիայի տնօրեն Նոնա Քուրդովանիձեի համոզմամբ՝ սահմանափակումները փաստացի կվերացնեն ընտրությունների արդյունքները բողոքարկելու հնարավորությունը։ Նրա խոսքով՝ եթե առաջարկվող կանոնները գործեին 2024-ի խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ, քվեարկության գաղտնիության խախտումները նույնիսկ ձևականորեն հնարավոր չէր լինի բողոքարկել, և Թեթրիծղարոյի դատարանի նախադեպը չէր ստեղծվի։

2024 թ․ հոկտեմբերի 26-ի ընտրություններից հետո ասոցիացիան պահանջել էր անվավեր ճանաչել էլեկտրոնային քվեարկության տեխնոլոգիա կիրառած բոլոր ընտրատեղամասերի արդյունքները։ JAMnews-ը գրել է, որ մարկերի թանաքը երևում էր բարակ քվեաթերթիկի հակառակ կողմում, ինչի հետևանքով ընտրողների ընտրությունը տեսանելի էր դառնում, երբ նրանք քվեաթերթիկները մտցնում էին ձայները հաշվող սարքերի մեջ։

Նոյեմբերի 4-ին Թեթրիծղարոյի շրջանային դատարանի դատավոր Վլադիմիր Խուչուան բավարարել էր ասոցիացիայի հայցը և անվավեր ճանաչել 2 ընտրատարածքի 30 ընտրատեղամասի արդյունքները։ Թբիլիսիի վերաքննիչ դատարանը նոյեմբերի 7-ին բեկանել էր այդ վճիռը։ Առաջարկվող փոփոխություններն ընդունելու հարցն այժմ պետք է որոշի խորհրդարանը։