30 երկիր ՄԱԿ-ի գործընթացից դուրս հանածո վառելիքի պայմանագիր է մշակում


COP31-ում հայտարարվել է խմբին միացած երկրների թիվը․ կառավարություններն ածխի, նավթի և գազի հարցերը լուծելու առանձին ուղի են փնտրում։ Պայմանագիրը դեռ առաջարկի փուլում է, դրան կհաջորդեն բանակցություններն ու վավերացումը։
Իրավիճակ՝ COP31 կլիմայական գագաթնաժողովը
30 երկիր միացել է ՄԱԿ-ի գործընթացից առանձին հանածո վառելիքի պայմանագրի առաջարկ մշակելու նախաձեռնությանը, The Guardian-ը գրել է COP31-ում երկրների թվի հրապարակումից հետո։
Հայտարարությունը հաջորդել է 2026 թվականի ապրիլին Կոլումբիայի Սանտա Մարտա քաղաքում կայացած հանդիպմանը։ Այնտեղ պայմանագրի քննարկումներին մասնակցող երկրները կոչ են արել պարտադիր ուժ ունեցող համաձայնագրի շուրջ պաշտոնական բանակցություններ սկսել՝ հանածո վառելիքից հրաժարվելուն նվիրված ավելի լայն համաժողովից առաջ։
Հանածո վառելիքի չտարածման պայմանագրի նախաձեռնության խոսքով՝ առաջարկը նպատակ ունի դադարեցնել հանածո վառելիքի նոր պաշարների մշակումը, աստիճանաբար դադարեցնել ընթացիկ արդյունահանումը և աջակցել դրանից կախված աշխատողներին, համայնքներին ու երկրներին։ Կառավարությունների գլխավորած երկրների խումբը գործում է նախաձեռնությանն աջակցող ոչ պետական աջակիցների ցանցից և բնիկ ժողովուրդների առանձին գործընթացից անկախ։ Նախաձեռնության խոսքով՝ ոչ պետական ներկայացուցիչների հայտարարությունները չեն արտահայտում խմբին մասնակցող կառավարությունների դիրքորոշումները, և հակառակը։
Նախաձեռնության խոսքով՝ կառավարություններն առանձին գործընթաց են ցանկանում, քանի որ ՄԱԿ-ի կլիմայական հանդիպումներում որոշումներն ընդունվում են համաձայնությամբ, ինչը թույլ է տալիս մեկ երկրի արգելափակել գործողությունները։ Նրանք նաև ցանկանում են անցման համար ֆինանսական և իրավական մեխանիզմներ մշակել։ Նախաձեռնության խոսքով՝ պաշտոնական բանակցություններ սկսելու լիազորումը, բանակցություններն ու վավերացումը դեռ առջևում են։
Նախաձեռնությունը վերջին միացած երկրների թվում նշում է , , , , և ։ Չի նշվում, թե նրանցից յուրաքանչյուրը երբ է միացել։
COP31-ի միջոցառմանը Պանամայի շրջակա միջավայրի նախարար Խուան Կառլոս Նավարոն ասել է, որ աշխարհը նավթարդյունաբերության պատանդն է, և կոչ է արել անհապաղ գործել։ «Ես կոչ եմ անում արմատական փոփոխության»,— ասել է նա։
Գվատեմալայի շրջակա միջավայրի նախարար Էդվին Կաստելյանոսն ասել է, որ կանոնավոր անցման համար անհրաժեշտ են արդար կանոններ, կանխատեսելիություն, պարտքային բեռի թեթևացում և տեխնոլոգիաների փոխանցում։ Տուվալուի շրջակա միջավայրի նախարար Մայնա Վակաֆուա Տալիան ասել է, որ պայմանագրի շուրջ աշխատանքը և միջազգային մյուս նախաձեռնությունները պետք է ամրապնդեն Փարիզի համաձայնագիրը։ Նրա խոսքով՝ տարբեր մոտեցումները կարող են հստակեցնել իրավական պարտավորությունները, ամրապնդել հաշվետվողականությունը և նպաստել կանոնավոր ու արդար անցման շուրջ համագործակցությանը։
Նախաձեռնության խոսքով՝ Սանտա Մարտայի ավելի լայն գործընթացի գաղափարը ծագել է պայմանագրի մշակմանը մասնակցող երկրների քննարկումներից, իսկ գործընթացն ընթանում է ՄԱԿ-ի կլիմայական շրջանակին զուգահեռ և լրացնում է այն։ Նախարարները նախատեսում են քննարկումները շարունակել այդ գործընթացի շրջանակում և 2027 թվականի հուլիսին Տուվալուում կայանալիք համաժողովում, որը կազմակերպելու են Տուվալուն և Իռլանդիան։

Նոյեմբերի 19-ի տեքստից հանվել են ածխից, նավթից ու գազից հրաժարվելուն և դրանցից հրաժարվելու գործընթացն արագացնելուն ուղղված կոչերը, սակայն էլեկտրաֆիկացման համաշխարհային նպատակը պահպանվել է։ Երկրները դեռ պետք է համաձայնության գան նախագծի շուրջ։
3 րոպե

Անթալիայի կամավոր պարտավորագիրը կոչ է անում տվյալների կենտրոններում օգտագործել ավելի մաքուր էներգիա, ավելի արդյունավետ ծախսել էներգիան ու հովացման ջուրը և գերբանականությունը (ԳԲ) կիրառել կլիմայական գործողություններում։
3 րոպե

Բանակցային տեքստը նաև կոչ է անում հրաժարվել հանածո վառելիքից և մինչև 2035 թվականն էլեկտրաէներգիայի մասնաբաժինը համաշխարհային վերջնական էներգասպառման մեջ հասցնել 35%-ի։ Երկրները դեռ չեն համաձայնեցրել առաջարկները։
3 րոպե