Արձակող ընկերության Vulcan հրթիռի խափանման հետևանքով կորել է 40 Amazon Leo արբանյակ

United Launch Alliance-ը հայտնել է, որ պատվիրատուի հետ հետաքննելու է նոյեմբերի 15-ին Vulcan հրթիռի խափանումը։ Դա Amazon-ի՝ Vulcan-ով 38 արձակման պայմանագրի առաջին թռիչքն էր․ ընկերությունը նախապես հայտնել էր, որ դրանցով կտեղափոխվեն առաջին սերնդի ավելի քան 1500 արբանյակներ։
Այս հոդվածում
United Launch Alliance-ը (ULA) հաստատել է, որ իր Vulcan հրթիռը չի կարողացել Amazon-ի առաքելությունը հասցնել ուղեծիր․ Քեյփ Քանավերալից արձակվելուց 10 րոպե անց թռիչքի ընթացքում անսարքություն է առաջացել։ Հրթիռում գտնվող Amazon Leo-ի բոլոր 40 ինտերնետային արբանյակները կորել են, գրել է Spaceflight Now-ն։
Սա Vulcan-ի հինգերորդ և ինը ամսվա ընթացքում առաջին թռիչքն էր և ULA-ի առաջին լիակատար ձախողումը՝ ընկերության՝ 2006 թվականին հիմնադրվելուց ի վեր։ Արագացուցիչների փողակների հետ կապված ավելի վաղ խնդիրների պատճառով ԱՄՆ տիեզերական ուժերն արդեն կասեցրել էին ազգային անվտանգության բեռներ տեղափոխող Vulcan հրթիռների արձակումները, թեև առևտրային թռիչքները կարող էին շարունակվել։
Ինչ է տեղի ունեցել թռիչքի ընթացքում
Հրթիռն արձակվել է նոյեմբերի 15-ին՝ 12:40-ին՝ ԱՄՆ արևելյան ափի ժամանակով (Երևանի ժամանակով՝ 21:40-ին)։ Northrop Grumman-ի արտադրած պինդ վառելիքով վեց արագացուցիչները լրացուցիչ քարշ են ապահովել մթնոլորտի ստորին շերտերում, ապա անջատվել։ Առաջին աստիճանի՝ մեթանով աշխատող երկու BE-4 շարժիչներն արտադրել է Blue Origin-ը․ այդ աստիճանի անջատումից հետո գործարկվել է ջրածնով աշխատող Centaur վերին աստիճանը, որի աշխատանքը նախատեսված էր 12 րոպե 15 վայրկյան։
Spaceflight Now-ն գրել է, որ արագացուցիչները կարծես բնականոն են աշխատել, սակայն առաջին աստիճանի շարժիչները, ըստ երևույթին, ավելի երկար են աշխատել, իսկ աստիճանը, ըստ երևույթին, ավելի ուշ է անջատվել, քան նախատեսված էր նախաարձակման ժամանակացույցով։ Թռիչքի տվյալների հիման վրա կազմված անիմացիայում երևացել է, որ Centaur-ն իր աշխատանքի սկզբում անսովոր կերպով ուղղել է իր դիրքը։ Պարբերականը գրել է, որ անսարքությունը տեղի է ունեցել այդ աշխատանքի ընթացքում, սակայն դրա պատճառն անհայտ է հանրությանը։
Ազոտի կայանի հետ կապված խնդրի պատճառով նոյեմբերի 13-ի արձակման փորձը չեղարկվել էր, իսկ հրթիռի և ցամաքային համակարգերի միջև ցանցային խնդիրները նոյեմբերի 14-ին մեկ այլ հետաձգման պատճառ էին դարձել։ Արձակման օրը տեխնիկական խնդրի պատճառով կառավարման մասնագետները դադարեցրել էին հետհաշվարկն արձակումից 20 վայրկյան առաջ, ապա լուծել խնդիրը և հրթիռն արձակել արձակման պատուհանի վերջում։ Հայտնի չէ նաև՝ արդյոք այդ խնդիրը նպաստել է ձախողմանը։
Նախկին խնդիրներն ու հետաքննությունը
ULA-ն և Northrop Grumman-ն ամիսներ շարունակ աշխատել են լուծել արագացուցիչների փողակների խնդիրները, որոնք առաջացել էին 2024 և 2026 թ․ փետրվարի թռիչքների ժամանակ։ Արձակումից առաջ ULA-ի գլխավոր տնօրեն Մարկ Փելլերն ասել էր, որ ընկերությունը հայտնաբերել է երեք հավանական պատճառ և քայլեր ձեռնարկել դրանցից յուրաքանչյուրի ուղղությամբ։
Փելլերը նաև ասել էր, որ Blue Origin-ը վերազինել է այս առաքելության շարժիչները՝ կառուցվածքային բարելավում կատարելով թթվածնի փականի խնդիրը լուծելու համար։ Այդ խնդիրը կապված էր մայիսին New Glenn հրթիռի պայթյունի հետ։ Vulcan-ի ձախողման պատճառը մնում է անհայտ։
ULA-ն հայտնել է, որ պատվիրատուի և համապատասխան կազմակերպությունների հետ կաշխատի՝ պարզելու պատճառը, որոշելու ուղղիչ միջոցները և հնարավորինս արագ վերսկսելու թռիչքները։ Ընկերությունը հայտնել է, որ պատվիրատուները կկարողանան հետևել հետաքննության ընթացքին։ ՆԱՍԱ-ի ղեկավար Ջարեդ Այզեքմանն առաջարկել է գործակալության օգնությունը։
Spaceflight Now-ն գրել է, որ Vulcan-ի թռիչքները կարող են զգալի ժամանակով դադարեցվել, մինչ ինժեներները կուսումնասիրեն թռիչքի տվյալներն ու շտկումներ կանեն։ Այս հնարավոր դադարեցումն առանձին է տիեզերական ուժերի՝ ազգային անվտանգության առաքելությունների արձակումների գործող կասեցումից։
Amazon-ի արձակման ծրագրերը
Թռիչքից առաջ Amazon-ը հայտնել էր, որ նախատեսվում է Vulcan-ով ուղեծիր հասցնել իր առաջին սերնդի արբանյակախմբի մոտ կեսը, և որ ավելի մեծ հրթիռներն ու ավելի հաճախակի արձակումները վճռորոշ են ցանցն ընդլայնելու և հաճախորդներին ծառայություն մատուցելու համար։ Ընկերությունն օգտվում է մի քանի արձակման ծառայություններ մատուցողներից, որպեսզի արբանյակների տեղակայումը շարունակվի՝ հրթիռների հասանելի դառնալուն զուգընթաց։
Spaceflight Now-ի հաղորդմամբ՝ հաջող արձակման դեպքում գործարկված Leo արբանյակների ընդհանուր թիվը կհասներ 436-ի, մինչդեռ արբանյակախմբի համար անհրաժեշտ է ավելի քան 3300 արբանյակ։ Ձախողումից առաջ Amazon-ն ակնկալում էր ծառայության սկզբնական գործարկումը 2026 թվականի ընթացքում, ապա՝ ընդլայնումը դեպի ավելի շատ հաճախորդներ։
Amazon-ն ակնկալում էր, որ առաջին առաքելության բնականոն ընթացքի դեպքում Vulcan-ի հաջորդ՝ LV-02 առաքելությունը կկայանա մի քանի շաբաթվա ընթացքում։ Ընկերությունը հայտնել էր, որ Քեյփ Քանավերալում իր ֆինանսավորմամբ ստեղծված նոր ենթակառուցվածքը, ներառյալ հավաքման հատուկ համալիրը և շարժական արձակման հարթակը, ULA-ին թույլ է տալիս միաժամանակ նախապատրաստել Vulcan-ի երկու առաքելություն։ Նախաարձակման իր հաղորդագրությունում ընկերությունը նաև հայտնել էր, որ Arianespace-ի հաջորդ՝ Leo Europe 4 առաքելությունը Ֆրանսիական Գվիանայի Կուրուից նախատեսվում է արձակել նոյեմբերի 23-ից ոչ շուտ։
Ներառված է «Օրը աշխարհում» ամփոփագրում՝ 2026 թ․ նոյեմբերի 15
Ավելի վաղ՝ Գիտություն
Երկիր1990–2019-ին օվկիանոսի կլանումն աճել է, ցամաքինը՝ երկարաժամկետ նկատելի աճ չի գրանցել
Նոյեմբերի 12-ին հրապարակված՝ Սքրիփսի գլխավորած հետազոտության գնահատմամբ՝ 1990–2019 թվականներին օվկիանոսի ածխածնի կլանման տեմպն աճել է, մինչդեռ ցամաքի զուտ կլանումը երկարաժամկետ նկատելի աճ չի գրանցել։
3 րոպե
ԵրկիրԿանադայի Հոմաթկո դելտայում հետազոտողները 3 ստորջրյա սողանք են դիտարկել
Սողանքները տևել են 38-ից 100 րոպե և ծովի հատակով ներքև շարժվող հոսանքներ առաջացրել։ Հետազոտության համաղեկավար Սանեմ Աջըքալընն ասում է, որ թիմն առաջին անգամ ուղղակիորեն դիտարկել է բնական միջավայրում ամբողջովին ջրի տակ տեղի ունեցող սողանք։
3 րոպե
ՏիեզերքՀետազոտողներն Արեգակին նման աստղի շուրջ պտտվող հավանական սպիտակ թզուկ են հայտնաբերել
Հետազոտական խմբի պնդմամբ՝ յուրաքանչյուր 7,9 րոպեն մեկ գրանցվող ռադիոբռնկումներն ու 32-ժամյա ուղեծիրը վկայում են Արեգակին նման ուղեկից ունեցող առաջին հայտնի սպիտակ թզուկ պուլսարի մասին։
3 րոպե
