ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների կոմիտեն զգուշացրել է անվտանգության օրենքների չարաշահումից


Միավորումների ազատության մասին իր առաջին համապարփակ ուղեցույցում կոմիտեն քննադատել է անորոշ ձևակերպված օրենքները։ Այն հրապարակվել է, երբ Մեծ Բրիտանիայի գերագույն դատարանը քննում է «Պաղեստինյան գործողություն» խմբի արգելքը վիճարկող գործը։
ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների կոմիտեն նոյեմբերի 19-ին հրապարակել է միավորումների ազատության մասին իր առաջին համապարփակ ուղեցույցը՝ զգուշացնելով, որ ազգային անվտանգության և ահաբեկչության դեմ պայքարի օրենքները կարող են չարաշահվել խմբերի դեմ։ Այն քննադատել է անորոշ ձևակերպված օրենքները, որոնք թիրախավորում են «ծայրահեղականությունը» կամ «անցանկալի» կազմակերպությունները։
Ուղեցույցը մեկնաբանում է Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագրի 22-րդ հոդվածը, որը պաշտպանում է խմբեր ստեղծելու և դրանց անդամակցելու իրավունքը։ Կոմիտեն անկախ մարմին է, որը հետևում է, թե երկրներն ինչպես են կատարում դաշնագրի դրույթները․ նրա ընդհանուր մեկնաբանությունները պարտադիր ուժ չունեն։
Մարդիկ պետք է ազատ լինեն առանց պետության թույլտվության գրանցված կամ ոչ պաշտոնական խմբեր ստեղծելու կամ դրանց անդամակցելու հարցում, հայտնել է կոմիտեն։ Միայն չգրանցված խմբին անդամակցելու համար պատժել չի կարելի։ Այդ իրավունքի սահմանափակումները հնարավոր են, սակայն պետք է լինեն բացառիկ, խիստ սահմանափակ և համապատասխանեն 22-րդ հոդվածին։ Միայն խաղաղ քարոզչությունը, գործունեությունը կամ մարդասիրական օգնությունը չեն կարող հիմք լինել մարդկանց կամ խմբերին ահաբեկիչ ճանաչելու համար, հայտնել է կոմիտեն։
Կոմիտեի փոխնախագահ Հելեն Տիգրուջան The Guardian-ին ասել է, որ ազգային անվտանգությունը և ահաբեկչության դեմ պայքարը կարող են արդարացնել սահմանափակումները, սակայն իշխանությունները չարաշահում են անորոշ ձևակերպված օրենքները՝ խմբերը քրեականացնելու համար, ինչի հետևանքով մարդիկ կարող են ենթարկվել տուգանքի, ձերբակալության կամ կալանքի։ Տուժողների թվում նա նշել է կլիմայի պաշտպան ակտիվիստներին, երիտասարդների գլխավորած շարժումները, իրավապաշտպաններին, լրագրողներին և արհմիութենականներին։ Նրա խոսքով՝ ուղեցույցը հրապարակելու որոշման պատճառ են դարձել իրադարձությունները մի շարք երկրներում, այդ թվում՝ Մեծ Բրիտանիայում, Հյուսիսային Կորեայում, Ռուսաստանում, Չինաստանում և Իսրայելում։
Տիգրուջան AFP-ին ասել է, որ կոմիտեն ցանկանում է՝ իշխանություններն ուղեցույցն օգտագործեն օրենքներ մշակելիս և սահմանափակումները գնահատելիս։ Նրա խոսքով՝ քաղաքացիական հասարակության խմբերը նույնպես կարող են այն օգտագործել դատական գործերում։
Ուղեցույցում ուղղակիորեն չի հիշատակվում «Պաղեստինյան գործողություն» ուղղակի գործողությունների խումբը, որն արգելված է Մեծ Բրիտանիայում։ Այն 2000 թվականի ահաբեկչության մասին օրենքի հիմքով արգելելու որոշումն ուժի մեջ է մտել 2025 թ․ հուլիսի 5-ին՝ խորհրդարանի երկու պալատների հավանությունից հետո։
«Պաղեստինյան գործողության» համահիմնադիր Հուդա Ամմորին վիճարկել է արգելքը։ Ստորին ատյանի դատարանն այն անօրինական է ճանաչել, այդ թվում՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայով նախատեսված իրավունքների հետ անհամատեղելի լինելու պատճառով։ Վերաքննիչ դատարանը բեկանել է այդ որոշումը՝ գտնելով, որ այդ իրավունքներին միջամտությունը համաչափ է եղել։
Ամմորին ասել է, որ կոմիտեի ուղեցույցն ամրապնդում է իր գործը։ «Սա վերաբերում է «Պաղեստինյան գործողության» գործի բուն էությանը»,– ասել է նա՝ պնդելով, որ շարժումն ահաբեկչական ճանաչելը չի կարող օգտագործվել նրա անդամների և աջակիցների իրավունքները վերացնելու համար։
Մեծ Բրիտանիայի գերագույն դատարանը բողոքը քննել է 2026 թ․ նոյեմբերի 4–5-ին․ այժմ սպասվում է նրա որոշումը։ Դատարանը քննում է, թե արդյոք արգելքը համատեղելի է կոնվենցիայով պաշտպանվող արտահայտման և միավորումների ազատությունների հետ։ Ամմորին ասել է, որ գործով կդիմի Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան, եթե Մեծ Բրիտանիայի դատարանները չպաշտպանեն իր վկայակոչած ազատությունները։
Անթալիայի կամավոր պարտավորագիրը կոչ է անում տվյալների կենտրոններում օգտագործել ավելի մաքուր էներգիա, ավելի արդյունավետ ծախսել էներգիան ու հովացման ջուրը և գերբանականությունը (ԳԲ) կիրառել կլիմայական գործողություններում։
3 րոպե

Սոմալին նաև խորհրդակցությունների համար հետ է կանչել Աբու Դաբիում իր դեսպանին՝ Սոմալիի տարածաշրջանային վարչակազմերի հետ ԱՄԷ-ի հարաբերությունների շուրջ վեճի խորացման պայմաններում։
2 րոպե

Նիդեռլանդների կառավարությունը կանչել է Ռուսաստանի դեսպանին՝ նոյեմբերի 19-ին ռուսական անօդաչու սարքերով հարձակման հետևանքով Կիևում իր դեսպանատան վնասվելուց հետո։ Անօդաչու սարքն ընկել է դեսպանատան մոտ՝ վնասելով մեքենաները, պահակակետն ու պատուհանները։ Հարձակման հետևանքով վնասվել է նաև Ավստրիայի դեսպանատունը, իսկ Կիևի իշխանությունների տվյալներով՝ զոհվել է 1 մարդ, վիրավորվել՝ 5-ը։
2 րոպե