ԱՄՆ պետքարտուղարությունը հավանություն է տվել Ուկրաինային 500 Patriot հրթիռի հնարավոր վաճառքին

ԱՄՆ պետքարտուղարությունը 2026 թ․ հոկտեմբերի 30-ին հավանություն է տվել Ուկրաինային 500 Patriot որսիչ հրթիռի հնարավոր վաճառքին, որի արժեքը գնահատվում է $2,1 միլիարդ։ Որսիչ հրթիռները խոցում են մոտեցող հրթիռները։ Հավանությունը չի նշանակում, որ գնումը կամ մատակարարումն արդեն կատարվել է, իսկ պետքարտուղարությունը չի հայտնել մատակարարման հնարավոր ժամկետը։

Որոշմանը նախորդել են արդեն գնված հրթիռները ստանալու շուրջ տարաձայնությունները։ Հոկտեմբերի 18-ին նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկին ասել է, որ ԱՄՆ-ը թույլատրել է դաշնակիցների գնումների ծրագրով ձեռք բերված Patriot որսիչ հրթիռների միայն մի մասի տրամադրումը, իսկ մյուսները դեռ սպասում են թույլտվության։

Հոկտեմբերի 31-ի վաղ առավոտյան հրապարակած գրառման մեջ Զելենսկին ողջունել է հավանությունը, սակայն զգուշացրել, որ մատակարարումները կարող են սկսվել միայն մի քանի տարի անց։ Նա ասել է, որ Ուկրաինային որսիչ հրթիռներ են անհրաժեշտ անմիջապես՝ մինչև ձմեռ, էներգետիկ ենթակառուցվածքը Ռուսաստանի ամենօրյա հարձակումներից պաշտպանելու համար։

Ով կվճարի և ինչ կգնի Ուկրաինան

Պետքարտուղարությունը հայտնել է, որ Ուկրաինան կվճարի JUMPSTART ծրագրի միջոցով Կանադայի, Գերմանիայի և Նորվեգիայի տրամադրած նվիրատվություններով, ինչպես նաև ԵՄ-ի՝ Ուկրաինային աջակցության վարկով ֆինանսավորվող ուկրաինական պետական միջոցներով։ Ամերիկյան միջոցներ չեն ներգրավվի։

JUMPSTART-ը ստեղծվել է 2022-ին, որպեսզի այլ երկրները կարողանան գումար տրամադրել Ուկրաինային՝ ամերիկյան սարքավորումներ գնելու համար։ The Guardian-ը, վկայակոչելով Պենտագոնի կայքը, հայտնում է, որ ծրագիրը ֆինանսավորում է նաև ծառայություններն ու ուսուցումը։

Փաթեթը ներառում է PAC-3 Missile Segment Enhancement տարբերակի հրթիռներ, ինչպես նաև գաղտնի և ոչ գաղտնի պահեստամասեր, նյութատեխնիկական և ծրագրային աջակցություն։ Պետքարտուղարությունը գլխավոր կապալառու է անվանել ամերիկյան Lockheed Martin ընկերությանը։

Պետքարտուղարությունը հայտնել է, որ վաճառքը կբարելավի Ուկրաինայի միասնական հակաօդային և հակահրթիռային պաշտպանությունը և, ամրապնդելով գործընկեր երկրի անվտանգությունը, կնպաստի ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության և ազգային անվտանգության նպատակներին։

Առջևում դեռ քննությունը, պայմանագրերն ու արտադրությունն են

Մինչ առաջարկվող վաճառքի իրականացումը դեռ անհրաժեշտ են ԱՄՆ Կոնգրեսի քննությունը՝ Զենքի արտահանման վերահսկման մասին օրենքի համաձայն, և պայմանագրային բանակցությունները։ Կոնգրեսը սովորաբար 30 օր ունի Ուկրաինային առաջարկվող վաճառքը քննելու համար։ Breaking Defense-ը պարզաբանել է, որ բանակցությունների ընթացքում քանակներն ու գները կարող են փոխվել։

Որոշմանը ծանոթ երկու անանուն անձ The Guardian-ին ասել են, որ հրթիռները դեռ պետք է արտադրվեն, և դրանց մատակարարում չի սպասվում ավելի շուտ, քան 2030-ականների սկզբից մի քանի տարի անց։ Դա նրանց կանխատեսումն է, ոչ թե ԱՄՆ-ի հայտարարած մատակարարման ժամանակացույցը։

Patriot հրթիռների արտադրությունը երկար ժամանակ է պահանջում․ ԱՄՆ պաշտպանության նախարարության տվյալներով՝ տարեկան արտադրվում է 600 հրթիռ։ BBC-ն որսիչ հրթիռների համաշխարհային պակասը կապել է Իրանի դեմ պատերազմում ԱՄՆ-ի կողմից դրանց օգտագործման հետ։ The Guardian-ը նաև հայտնել է հակաօդային պաշտպանության և բարձր ճշգրտության զենքի պաշարների վերաբերյալ մտահոգությունների մասին, որոնք կապված են Իրանում ԱՄՆ գործողությունների և դաշնակիցներին մատակարարումների հետ։

Ընթացիկ մատակարարումները և Ուկրաինայի հրատապ խնդրանքը

Ուկրաինան ամերիկյան արտադրության հակաօդային պաշտպանության հրթիռներ է ստանում նաև ՆԱՏՕ-ի համակարգած՝ Ուկրաինայի առաջնահերթ կարիքների ցանկի (PURL) միջոցով, որի շրջանակում եվրոպացի դաշնակիցները զենք են գնում Ուկրաինայի համար։ Մատակարարման մեկ այլ ուղի է դաշնակիցների պաշարներից փոխանցումը, որը նույնպես պահանջում է ԱՄՆ-ի հավանությունը։

Վաճառքին հավանություն տալու օրը Եվրոպայում ՆԱՏՕ-ի դաշնակից ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատար, գեներալ Ալեքսուս Գրինկևիչն ասել է, որ PURL-ի մատակարարումները շարունակվում են, և նախորդ շաբաթվա ընթացքում խմբաքանակ է հասել։ Նրա խոսքով՝ եվրոպական ֆինանսավորմամբ PURL փաթեթներում ընդգրկված ոչ մի ապրանքի մատակարարում չի ուշացել, սակայն նա չի նշել հրթիռների քանակն ու տեսակները։

Զելենսկին ասել է, որ ամերիկացի և եվրոպացի դաշնակիցներն ունեն որսիչ հրթիռների բավարար պաշարներ՝ Ուկրաինային անմիջապես տրամադրելու համար։ Նա կոչ է արել հրթիռներն ուղարկել հիմա, իսկ պաշարները համալրել ավելի ուշ՝ պայմանագրերով, որոնց համար, նրա խոսքով, Ուկրաինան և գործընկերներն արդեն վճարել են։